Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 kwietnia 2006 r., I SA/Kr 1154/03

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 kwietnia 2006 r., I SA/Kr 1154/03

Sentencja

1 Sygn. akt I SA/Kr 1154/03 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 kwietnia 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Gach, Sędziowie: WSA Ewa Michna, WSA Anna Znamiec (spr), Protokolant: Bożena Wąsik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2006r., sprawy ze skargi M.B., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 24 marca 2003r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 2001,2002, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 150 zł. (sto pięćdziesiąt złotych), III. zarządza na rzecz strony skarżącej zwrot z kasy tutejszego Sądu kwoty 150 zł. (sto pięćdziesiąt złotych) tytułem nienależnie uiszczonej połowy wpisu.

Uzasadnienie

2 M. B. pismem z dnia [...].10.2002 r. zwróciła się do Burmistrza Miasta o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2001 - 2002. Jako uzasadnienie wniosku podatnik podał, że umorzenie zaległości podatkowych powinno nastąpić z powodu stanu gospodarczego prowadzonego przez podatnika przedsiębiorstwa - Zakładu Ceramicznego. Podatnik zmuszony był do zaprzestania produkcji i zwolnienia pracowników. M. B. powołuje się na trudna sytuację cegielni w kraju. W ocenie podatnika podatek od nieruchomości był naliczany nieprawidłowo, a zły stan finansowy przedsiębiorstwa spowodowany był licznymi błędnymi decyzjami Urzędu Miasta.

3 Decyzją z dnia [...]01.2003 r. Nr [...] Burmistrz Miasta odmówił podatnikowi umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2001 – 2002 w kwocie 9385,00 zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie 3090,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wskazał, że w sprawie nie zaistniały szczególne okoliczności przemawiające za umorzeniem zaległości podatkowych na podstawie przepisu art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Podatnik osiągnął w październiku 2002 r. dochód w wysokości 51985,27 zł, który w całości przeznaczył na pokrycie strat z lat ubiegłych z tytułu likwidacji skutków powodzi. Ponadto podatnik w ciągu ostatnich 33 lat otrzymał pomoc w postaci odroczenia terminów płatności podatku od nieruchomości. Niepowodzenia finansowe prowadzonej działalności gospodarczej nie mogą skutkować obowiązkiem umorzenia zaległości podatkowych. Zgodnie z przepisem art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa umorzenie zaległości podatkowych jest możliwe z uwagi na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny. Instytucja umorzenia zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną, a zasadą jest płacenie podatków.

4 Na powyższą decyzję Burmistrza Miasta podatnik wniósł odwołanie. W odwołaniu podnosi, że prowadzony Zakład Ceramiczny jest w ciężkiej sytuacji finansowej spowodowanej trudną sytuacją na rynku materiałów budowlanych. Problemy finansowe są spowodowane opieszałością działania organów podatkowych. Otrzymując pomoc ze strony Miasta w postaci umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości podatnik mógłby wznowić produkcję i zatrudnić pracowników.

5 Decyzją z dnia [...].03.2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu podniosło, że zbadano okoliczności i przyczyny powstania zaległości podatkowej oraz sytuację finansowa i zdolność płatniczą podatnika. W ocenie organu II instancji w sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie zaległości podatkowej. Trudności na rynku materiałów budowlanych nie mogą być traktowane jako zdarzenia losowe.

6 Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego podatnik złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 67 par. 1 i 4 pkt 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nieuwzględnienie, że zaistniały ustawowe przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej. Skarżąca zarzuca, że organy podatkowe nie uwzględniły zwolnień wynikających z przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Za umorzeniem zaległości podatkowych w ocenie skarżącej przemawia również interes publiczny, gdyż dalsza trudna sytuacja prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa pozbawia pracowników ich miejsc pracy. Skarżąca kwestionuje również decyzje w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2001 i 2002 r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

7 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w sprawie.

8 Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

9 Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

10 Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

11 W rozpatrywanej sprawie decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o przepis art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że organ podatkowy na wniosek podatnika, może w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

12 Udzielenie ulgi podatkowej, o której mowa w cytowanym przepisie ma charakter decyzji uznaniowej. Nie oznacza to jednak, że uznanie administracyjne polega na zupełnej dowolności działania organu administracji. Zakres uznania administracyjnego jest określony przez prawo. Wystąpienie przesłanki określonej w art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, określonej jako ważny interes podatnika nakazuje rozważanie, czy w ogóle, a jeżeli tak to w jakiej wysokości zaległość podatkowa może zostać umorzona. Uwzględnienie wniosku podatnika o umorzenie zaległości podatkowej, co do zasady nie stwarza po stronie organu obowiązku umorzenia zaległości podatkowej w całości bądź w części. Organ podatkowy powinien jednak przeprowadzić dokładną analizę sytuacji materialnej podatnika. Pogląd taki znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 25.06.2003 r. sygn. akt III SA 3118/01, wyrok z dnia 08.10.2002 r. sygn. I SA/Wr 1458/01, wyrok z dnia 26.09.2002 r. sygn. akt III SA 659/01, wyrok z dnia 08.05.2002 r. sygn. SA/Sz 2548/00).

13 Organy podatkowe w sposób niewystarczający rozważyły indywidualny interes podatnika i interes publiczny, zwłaszcza w kontekście twierdzeń podatnika w tym zakresie. Podatnik stwierdził, że nie jest w stanie spłacić zaległości podatkowej.

14 Skarżąca powołuje się na trudną sytuacje finansową. Organy powinny przeprowadzić zatem szczegółowe postępowanie dowodowe, zmierzające do ustalenia sytuacji majątkowej skarżącej, a mianowicie ustalić czy skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, jakie uzyskuje dochody z tego tytułu, czy skarżąca posiada jeszcze jakieś inne źródła dochodów, ile osób pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, w jakiej wysokości uzyskują dochody jakie ponoszą koszty utrzymania niezbędnego dla siebie i rodziny. Ustalenia wymaga również czy skarżąca posiada majątek (ruchomości, nieruchomości, środki pieniężne). Następnie organ podatkowy powinien dokonać analizy i ustalenia sytuacji finansowej podatnika. Organy podatkowe nie przeprowadziły postępowania dowodowego w sprawie w celu ustalenia czy zachodzą przesłanki określone w przepisie art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2001 – 2002. W aktach sprawy znajduje się jedynie deklaracja PIT – 5 za październik 2005 oraz PIT – 36 za 2001 r.

15 Decyzje wydane na podstawie przepisu art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa mają charakter uznaniowy, co oznacza, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. W ocenie Sądu postępowanie w rozpatrywanej sprawie dotknięte jest szeregiem uchybień procesowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji organu podatkowego I instancji dotyczącej umorzenia zaległości podatkowej jest bardzo schematyczne, wskazano jedynie, że sytuacja podatnika nie może skutkować obowiązkiem umorzenia należności podatkowych. Uzasadnienie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu jest nieco obszerniejsze, ale i z niego nie wynika, jakimi kryteriami kierował się ten organ utrzymując ustaloną przez organ I instancji decyzji, pomimo że skarżący w odwołaniu wyraźnie zarzucał, że nie posiada środków na zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami.

16 W orzecznictwie przyjęto powszechnie, że organ podatkowy powinien rozważyć kryteria umorzenia zaległości podatkowej w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę moment podejmowania decyzji w sprawie umorzenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03.03.1988 r., sygn. akt III SA 1127/87, wyrok z dnia 27.04.1988 r. sygn. akt SA/Kr 289/88 oraz wyrok z dnia 25.06.2003 r. sygn. akt III SA 3118/01).

17 Zaskarżone decyzje naruszają podstawowe zasady postępowania podatkowego, wyrażone w art. 121 i 191 i 127 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, to jest zasadę zaufania do organów podatkowych i zasadę swobodnej oceny dowodów oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania podatkowego. W ocenie Sądu organy podatkowe nie wykazały, że sytuacja materialna i możliwości płatnicze strony skarżącej wskazują, że zapłata zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych nie zagroziłoby ważnym interesom podatnika.

18 Zgodnie z przepisami postępowania podatkowego, zwłaszcza art. 120, art. 187 par. 1 i art. 210 par. 4 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, organ podatkowy jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz, w aspekcie art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, rozważenia ważnego interesu podatnika, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

19 W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie ustosunkowały się w dostateczny sposób do przywołanych przez stronę okoliczności przemawiających jej zdaniem za pozytywnym dla niej rozstrzygnięciem jej wniosku i umorzeniem podatnikom zaległości podatkowej.

20 W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)

21 O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200, 225 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).