Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 października 2009 r., I SA/Kr 1131/09

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 października 2009 r., I SA/Kr 1131/09

Sentencja

1 Sygn. akt I SA/Kr 1131/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 października 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki (spr.), Sędziowie: WSA Inga Gołowska, WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2009r., sprawy ze skargi L. L., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 3 czerwca 2009 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw, majątkowych, - skargę oddala -

Uzasadnienie

2 Postanowieniem Nr [...] z dnia 25 marca 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie art. 216 w związku z art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej odmówił L. L. wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych na druku SD-Z2 po zmarłej w dniu 1 października 2008r. A. L..

3 Organ wskazał w uzasadnieniu, że postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia 19.11.2008 r. sygn. akt I [...] spadek po zmarłej A.L. na podstawie testamentu notarialnego nabyła w całości córka L. L. Pismem z dnia 23.02.2009r. (data wpływu 25.02.2009r.) L. L. zwróciła się z prośbą o przywrócenie terminu na złożenie zgłoszenia podatkowego uzasadniając, iż niezłożenie w terminie zgłoszenia (SD-Z2) zostało spowodowane nieznajomością nowych przepisów prawa podatkowego oraz długotrwałą chorobą. W/w postanowienie Sądu Rejonowego [...]uprawomocniło się z dniem 10.12.2008r., a zatem termin do złożenia zgłoszenia upłynął dnia 10.01.2009r.

4 Organ wskazał następnie, że zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. nr 142 z 2004 r. poz. 1514 ze zm.), zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i (macochę jeżeli - zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2 w/w ustawy, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sadu stwierdzającego nabycie spadku (druk zgłoszeniowy SD-Z1). Jednocześnie przepis art. 4a ust. 3 w/w ustawy stanowi, że w przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1 i 2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. Przepisy Ordynacji podatkowej przewidują instytucję przywrócenia terminu, ale wyraźnie zawężają jej stosowanie do terminów o charakterze procesowym (art. 162 § 4). Termin złożenia zgłoszenia jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu, może być natomiast odraczany. Odroczenie terminu możliwe jest jednak tylko wówczas, gdy w dniu złożenia stosownego wniosku przez podatnika termin prawa materialnego jeszcze nie upłynął.

5 L. L. złożyła do Dyrektora Izby Skarbowej zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc okoliczności mające wskazywać na brak jej winy w uchybieniu terminu - długotrwała choroba, depresja oraz związany z tymi okolicznościami błąd co do sposobu liczenia początku biegu terminu. Wskazała również na nowelizację art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn i wprowadzenie od 1 stycznia 2009r. terminu 6-miesięcznego.

6 Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 3 czerwca 2009r. Nr[...], wydanym na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

7 W uzasadnieniu organ uznał za prawidłowe ustalenia faktyczne organu I instancji, a także podzielił pogląd, iż termin zakreślony w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest terminem prawa materialnego.

8 Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 363 § 1 k.p.c. orzeczenie staje się prawomocne z chwilą jego nie zaskarżalności, tj. wówczas, jeżeli w przewidzianym terminie nie wniesiono środka odwoławczego lub innego środka zaskarżenia. Stąd przedmiotowe postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku staje się prawomocne po upływie 21 dni od dnia ogłoszenia rozstrzygnięcia przez sąd. Zarówno art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn określający moment powstania obowiązku podatkowego przy nabyciu w drodze dziedziczenia, jak również art. 4a ust. 1 pkt 1 w/w ustawy zawierają jedynie zwrot "uprawomocnienie się orzeczenia" i nie odnoszą miesięcznego terminu na zgłoszenie nabycia do daty nadania klauzuli prawomocności czy do momentu wydania postanowienia przez sąd, ani też do daty jego otrzymania. Strona winna była zgłosić nabycie w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu tj. do dnia 10.01.2009 r. Zgłoszenie nabycia spadku nastąpiło w dniu 25.02.2009r., a więc z uchybieniem terminu zakreślonego art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, którego dochowanie jest ustawowym warunkiem zastosowania zwolnienia od zapłaty

9 podatku od nabytego spadku.

10 Termin zakreślony w w/w przepisie ustawy o podatku od spadków i darowizn jest terminem prawa materialnego, tak więc czynność prawna dokonana po jego upływie jest pozbawiona skutków prawnych, a termin ten nie może zostać przywrócony bez względu na przyczyny, z powodu zaistnienia których doszło do jego uchybienia. Przepis art. 162 Ordynacji podatkowej przewiduje wyłącznie przywrócenie terminów procesowych. Stosownie zaś do art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

11 Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła L. L. wskazując podobnie jak w swoim zażaleniu na przyczyny niezachowania terminu - chorobę, depresję oraz brak wystarczającej wiedzy prawniczej, a także niekonsekwencję ustawodawcy w postaci braku przepisów o powiadamianiu podatnika o skutkach niezachowania terminu.

12 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

14 Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

15 Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

16 W ocenie Sądu zarówno zaskarżone postanowienie, jak i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, odpowiadają przepisom prawa.

17 W kontrolowanej przez Sąd sprawie niesporne między stronami są ustalenia stanu faktycznego. Sąd Rejonowy [...] postanowieniem z dnia 19 listopada 2008r., sygn. akt I[...], stwierdził, że spadek po zmarłej A.L. nabyła jej córka L. L. Postanowienie powyższe uprawomocniło się w dniu 10 grudnia 2008r. Skarżąca nie złożyła w ustawowym terminie miesięcznym zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych (druk zgłoszeniowy SD-Z1), natomiast pismem z dnia 23.02.2009r. (data wpływu 25.02.2009r.) wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie jej terminu do złożenia powyższego zgłoszenia. Przyczyną wydania zaskarżonego postanowienia, był zatem w rozpoznawanej sprawie właśnie charakter terminu, o którego przywrócenie wnioskowała skarżąca.

18 W ocenie Sądu termin, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest terminem prawa materialnego, a w konsekwencji nie jest możliwe jego przywrócenie na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Za powyższym poglądem przemawia fakt, iż art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn rozszerza katalog dotychczasowych zwolnień systemowych, prowadzących do skutków w sferze prawa materialnego. Z regulacji tej wynika, że skutek taki powstanie przy zachowaniu warunków określonych przez ustawodawcę. Jednym z warunków jest zachowanie terminu - aby skorzystać z całkowitego zwolnienia od podatku - spadkobierca miał obowiązek zgłoszenia tego faktu właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego stwierdzającego nabycie spadku (art. 4a ust. 1 pkt 1). Warunek skorzystania ze zwolnienia podatkowego w przypadku spadkobierców został jasno i precyzyjnie przez ustawodawcę ustalony i zależy wyłącznie od prawidłowego zachowania się samego spadkobiercy. Przepisy określające warunki zwolnienia, w tym termin dokonania czynności, stanowią zatem element tej instytucji. Niedochowanie warunku terminowego złożenia zgłoszenia nabycia spadku wywołuje skutek w sferze materialnoprawnej w postaci niemożności skorzystania ze zwolnienia podatkowego. Ustawodawca w ograniczonym tylko zakresie uwzględnił niezawinione przez podatnika opóźnienia, związane z realizacją obowiązku zgłoszenia, które to opóźnienia zostały przewidziane w art. 4a ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. W pozostałych przypadkach brak jest podstaw do uwzględnienia opóźnienia.

19 W związku z tym, że termin o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest terminem prawa materialnego jest on nieprzywracalny, a organ podatkowy nie ma prawnej podstawy do wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek o przywrócenie takiego terminu. Instytucja przywrócenia terminu z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczy terminu procesowego, a zatem nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Wobec powyższego przywrócenie terminu prawa materialnego byłoby działaniem bez podstawy prawnej, co naruszałoby art. 7 Konstytucji RP oraz art. 120 Ordynacji podatkowej. Dlatego też w ocenie Sądu organy zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania na zasadzie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, prawidłowo stosując dyspozycję tego przepisu.

20 Kontrolowana sprawa dotyczy odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia nabycia spadku, a zatem przytaczane w skardze zarzuty dotyczące okoliczności odnoszących się do przyczyn niezachowania terminu, nie mają znaczenia prawnego w rozpoznawanej sprawie.

21 Również rozważania skarżącej w zakresie wydłużenia przez ustawodawcę terminu do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych stanowić może jedynie postulaty de lege ferenda i nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia.

22 Mając powyższe na uwadze, Sąd skargę oddalił, za podstawę przyjmując art. 151 p.p.s.a.