Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 listopada 2016 r., I SA/Kr 1120/15

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 listopada 2016 r., I SA/Kr 1120/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 kwietnia 2015r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015r. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 12 lutego 2016r. Starszy Referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek M.K. o zwolnienie od kosztów sądowych. Po rozpoznaniu sprzeciwu od tego orzeczenia, postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, a zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2016r., sygn. akt II FZ 322/16.

3 Powodem negatywnego rozstrzygnięcia było nieprzedłożenie przez skarżącego dokumentów źródłowych, potwierdzających zasadność wniosku, co uniemożliwiło wnikliwą i szczegółową oceną jego sytuacji materialnej.

4 W dniu 17 sierpnia 2016r. (data prezentaty sądowej) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, obejmujący zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Ze względu na złożenie wniosku bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżący został wezwany do wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni druku "PPF". W wyznaczonym terminie brak został uzupełniony.

5 W nadesłanym formularzu skarżący powielił podane wcześniej informacje dotyczące swojego stanu rodzinnego i majątkowego. Podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną D.K., córką M.K.ur. 2004r. i synem M.K. ur. 1999r. Miesięczny dochód rodziny wynosi 1.900zł i stanowi go pobierany przez wnioskodawcę zasiłek ZUS. Skarżący nie dysponuje żadnym majątkiem nieruchomym, oszczędnościami, ani cennymi przedmiotami o wartości powyżej 5.000zł.

6 W uzasadnieniu wniosku M.K. podniósł, że nie jest w stanie uiścić opłaty od skargi w kwocie 272zł, bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny, co jest spowodowane bardzo zła sytuacją zdrowotną, a co za tym idzie finansową. Skarżący wskazał na swoją niedyspozycję zdrowotną powstałą po przebytym urazie wielonarządowym i przeprowadzonej operacji przeszczepu układu kostnego. Obecnie przebywa na zasiłku chorobowym ZUS i nie posiada innych źródeł dochodu. Ponosi koszty leczenia w wysokości 320zł oraz koszty utrzymania mieszkania w wysokości 385zł miesięcznie. Do wniosku skarżący dołączył kopie trzech potwierdzeń wypłaty zasiłku chorobowego za okresy: od 19 stycznia do 10 lutego 2016r. w kwocie 1.041,06zł, od 1 do 9 marca 2016r. w kwocie 283,73 zł i za okres od 17 marca do 12 kwietnia 2016r. w kwocie 850,20 zł. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych M.K., dlatego na podstawie art. 255 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi został on wezwany do uzupełnienia wniosku, poprzez przedłożenie w terminie 7 dni dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych.

7 W odpowiedzi na ww. wezwanie, skarżący oświadczył, że nie posiada majątku. Lokal mieszkalny, w którym zamieszkuje stanowi własność PPHU P.Sp. z o. o., A. Sp. z o. o. oraz D. P. Żona wnioskodawcy z dniem 5 lutego 2014r. została uznana za osobę bezrobotną, co zostało potwierdzone kopią decyzji Prezydenta Miasta K. Skarżący wyjaśnił, że ani on, ani jego żona nie posiadają udziałów (akcji) w spółkach prawa handlowego. M.K. pełni funkcję prokurenta w dwóch podmiotach prawa handlowego (B.Sp. z o. o. i O.Sp. z o. o.), jednakże z tego tytułu nie osiąga żadnych korzyści majątkowych/finansowych. Skarżący, ani jego żona nie posiadają rachunków bankowych, ani pojazdów samochodowych. Wydatki rodziny przedstawiają się następująco: media (czynsz, gaz, prąd, woda, odpady) 385zł, wyżywienie, ubranie 700zł, leczenie 320zł. Wnioskodawca nie posiada rachunków dokumentujących ponoszone wydatki. Z załączonych kopii zeznań podatkowych PIT-37 wynika, że w roku 2015 M.K.osiągnął przychód w wysokości 17.270,06zł, a przychód jego żony, D.K. w roku 2013 wyniósł 10.500zł.

8 Postanowieniem z dnia 6 października 2016r. Referendarz sądowy tut. Sądu, działając w oparciu o art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując m.in. na fakt niespełnienia przez niego przesłanek, od których zależało przyznanie prawa pomocy.

9 W sprzeciwie na ww. postanowienie skarżący nie zgodził się z treścią uzasadnienia, powielił dotychczasową argumentację w sprawie, wskazał na stan pooperacyjny, brak pozyskania kredytu i środków finansowych. Wnioskodawca stoi na stanowisku, że przedłożył stosowne oświadczenia i niezrozumiałe jest dla niego stanowisko Sądu. Podniósł, że w innym postępowaniu sądowym, została mu przyznana pomoc prawna. Podał też, że nie posiada jakichkolwiek udziałów w żadnej spółce prawa handlowego, a faktu bycia udziałowcem, nie należy utożsamiać z otrzymywaniem wynagrodzenia. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku funkcji prokurenta spółki. Wskazał ponadto na ogólne zasady prawa do sądu, praworządności i dobra osobiste. Wobec powyższego wniósł o uchylenie ww. postanowienia w całości.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

12 Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

13 W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

14 Z wniosku skarżącego jednoznacznie wynika, iż wnosi on o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a to zwolnienia od kosztów sądowych.

15 Zawarta w przepisach Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulacja prawa pomocy, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W konsekwencji przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy ocena tych dowodów w świetle spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy, ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 p.p.s.a., a zastosowanie tej normy, poprzez wezwanie strony o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów, stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów, bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń, musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez Sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 21.05.2014r., sygn. akt II FZ 654/14, postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06).

16 Zasadnie ocenił Referendarz sądowy tut. Sądu, że powodem odmowy przyznania M.K. prawa pomocy było nieprzedłożenie – pomimo wezwania i wbrew twierdzeniom wnioskodawcy – dokumentów źródłowych, potwierdzających zasadność wniosku, co nie pozwoliło na uznanie, że skarżący w sposób wiarygodny wykazał istnienie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Tym bardziej, że wnioskodawca miał świadomość uprzednich uchybień oraz niedociągnięć i przy składaniu kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych miał możliwość ich skorygowania. Pomimo wskazań zawartych w postanowieniach z dnia 12 lutego 2016r., z dnia 12 kwietnia 2016r., jak i z dnia 11 lipca 2016r., odmawiających przyznania mu prawa pomocy, a także pomimo wezwania z dnia 5 września 2016r. w trybie art. 255 p.p.s.a. do złożenia odpowiednich oświadczeń i dokumentów źródłowych na okoliczność wykazania stanu majątkowego i możliwości płatniczych, skarżący nie przedstawił w sposób rzetelny i niebudzący wątpliwości swojej sytuacji materialnej.

17 W tym miejscu podkreślić należy, że skarżący nie współpracuje należycie z tut. Sądem i nie wykazuje należytej staranności w dbałości o swoje interesy, tym bardziej, że przedłożenie podstawowych dokumentów, potwierdzających sytuację materialną skarżącego nie stanowi zbyt dużego nakładu pracy i poświęcenia, a powielanie argumentacji niepopartej stosownymi dokumentami, nie może stanowić wiarygodnego źródła dowodu. Ponadto okoliczności zdrowotne skarżącego nie mogą stać się podstawą przyznania mu prawa pomocy. Nie należy przy tym zapominać, że istotne znaczenie dla oceny przedmiotowego wniosku ma także utrwalona linia orzecznicza sądów administracyjnych, zgodnie z którą, jakiekolwiek prywatnoprawne zobowiązania nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi.

18 Trafnie zauważył Referendarz sądowy tut. Sądu, iż skarżący podał nieprawdziwe dane, że ani on, ani jego żona nie posiadają udziałów (akcji) w spółkach prawa handlowego. Badanie faktów w zakresie osiąganych przez wnioskodawcę przychodów i dochodów jest bowiem w rozpatrywanym przypadku tym bardziej zasadne, że z informacji ujawnionych w Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego (stan na 24 listopada 2016r.) M.K. posiada 100 udziałów o łącznej wartości 50.000 zł w Przedsiębiorstwie Produkcyjno – Handlowo – Usługowym "P " Sp. z o.o. w K. W spółce tej jego żona D.K. pełni funkcję Prezesa Zarządu.

19 Nie można także pominąć faktu, że skarżący nie wykazał stanu majątkowego swojej żony (nieruchomości, oszczędności, przedmioty wartościowe), ograniczając się jedynie do stwierdzenia że jest ona osobą bezrobotną. Nie przedłożył zeznania podatkowego D.K. za 2015r., o co był kolejny raz wzywany. Ponadto nie udokumentował rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy, wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za czynsz, prąd, gaz, wodę, odpady, itp.), ani wydatków ponoszonych na leczenie.

20 Bezspornym jest, że brak tych dokumentów uniemożliwia poznanie sytuacji majątkowej wnioskodawcy oraz osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe i dokonanie pełnych ustaleń w zakresie podstawy faktycznej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast dopuszczalne (por. postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10).

21 Wskazać również należy, że orzekający, aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze skarżącego, musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jego sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak, aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową, określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych oszczędności, przedmiotów wartościowych, czy nieruchomości. Podstawą wnioskowania w tym zakresie mogą być zaś jedynie szczegółowe i wiarygodne informacje, pozwalające choćby na stwierdzenie, które z wydatków na gospodarstwo domowe mają charakter niezbędnych w konfrontacji z powinnością uiszczenia kosztów sądowych. Wszystkie dokumenty, których przedłożenia oczekiwał orzekający, miały bowiem istotne znaczenie dla oceny przesłanek prawa pomocy. Pozwalałyby one na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, a nie sytuacji wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Nadesłanie cząstkowych dokumentów spowodowało, że znany jest tylko wycinek informacji, uniemożliwiający ustalenie, czy faktycznie rodzina skarżącego znajduje się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej. Ta zaś, bez zestawienia dochodów i wydatków gospodarstwa domowego, jest niemożliwa do ustalenia.

22 Brak danych w tym zakresie lub niepełne dane skutecznie uniemożliwiają pełną analizę. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy. Ocena taka nie może bowiem opierać się na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 03.04.2014r., sygn. akt II GZ 151/14, postanowienie NSA z dnia 28.06.2012r., sygn. akt I FZ 210/12, postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r., sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSA i WSA 2007/4, poz. 79). Zaznaczyć też trzeba, że zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą sądów administracyjnych niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28.03.2012r., sygn. akt I OZ 189/12, postanowienie NSA z dnia 16.03 2012r., sygn. akt I OZ 156/12).

23 Skoro strona uchyliła się od szczegółowego naświetlenia wskazanych w wezwaniu okoliczności, powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Lakoniczne i ogólnikowe sformułowanie wniosku nie daje Sądowi podstawy do stwierdzenia ponad wszelką wątpliwość, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

24 Zrekonstruowana w oparciu o przedstawione przez skarżącego twierdzenia, sytuacja majątkowa nadal jawi się w sposób oczywisty, jako wyrwana ze znacznie szerszego kontekstu i nie pozwala na realną jej ocenę z punktu widzenia regulacji przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Powzięcie przez Sąd uzasadnionych wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie pozwalają na przeniesienie na budżet państwa kosztów sądowych obciążających podatnika.

25 W świetle powyższych uwag, Sąd uznał, że okoliczności przedstawione przez skarżącego nie uzasadniają przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Analiza akt sprawy w konfrontacji z twierdzeniami strony i wskazywanymi przez nią okolicznościami, nasuwa wątpliwości dotyczące sytuacji finansowej, w jakiej znajduje się wnioskodawca, których istnienie przesądza o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

26 W odniesieniu do argumentacji skarżącego, że w innym postępowaniu sądowym, została mu przyznana pomoc prawna, słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, wydając postanowienie w przedmiotowej sprawie w dniu 11 lipca 2016r., sygn. akt II FZ322/16, że o konieczności uwzględnienia zażalenia na postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy nie przesądza fakt przyznania skarżącemu prawa pomocy w innej sprawie sądowoadministracyjnej. Podstawą takiej oceny i orzeczenia są bowiem akta danej sprawy i konkretne, zaistniałe w rozpatrywanym przypadku, okoliczności. Stanowisko to w pełni podziela Sąd orzekający w sprawie.

27 Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a.