Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 listopada 2020 r., III SA/Kr 676/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 listopada 2020 r., III SA/Kr 676/20

Sentencja

1 |Sygn. akt III SA/Kr 676/20 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 listopada2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Sędziowie: WSA Janusz Bociąga, WSA Maria Zawadzka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w dniu 4 listopada 2020 r. skargi A. K., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nr [...] z dni 16 kwietnia 2020 r., w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń, , , , skargę oddala., , , , , , ,

Uzasadnienie

2 Decyzją z 26 kwietnia 2020 r., sygn. akt: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta z [...] 2020 r. nr: [...] dotyczącej ustalenia, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznane decyzją Prezydenta Miasta z [...] 2018 r. nr: [...] za październik 2018 r., w łącznej kwocie 1.000 zł na dzieci: M. K. w kwocie 500 zł i M. K. w kwocie 500 zł oraz zobowiązaniu A. K. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie 1.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi do dnia spłaty na wskazany w decyzji rachunek bankowy.

3 W uzasadnieniu Kolegium wywiodło, biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy, zestawienie dat pobrania poszczególnych świadczeń i alimentów oraz obowiązujące przepisy, iż ww. świadczenia były świadczeniami nienależnie pobranymi w świetle art. 2 pkt 7 lit. d ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 808), jako świadczenie wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ww. ustawy.

4 Skargę na ww. decyzję skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzuciła decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wskazała, że zaliczenie wypłaconych świadczeń na poczet alimentów zaległych, nie wynikało z oświadczenia skarżącej o ich zaliczeniu, a sama wpłata nic miała charakteru dobrowolnego. Zdaniem skarżącej organ pominął, że wpłata środków, która nastąpiła w październiku 2018 r. w toku postępowania egzekucyjnego była skutkiem przesądzenia własności z 18 maja 2018 r., nie naruszała więc kolejności zaspokajania roszczeń, co mogłoby skutkować zwrotem świadczeń jako nienależnych.

5 Skarżąca wyjaśniła, że po uzyskaniu od listopada 2017 r. zabezpieczenia alimentów na jej małoletnie dzieci od ojca dzieci P. K., i w związku z faktem nieregulowania dobrowolnie alimentów i żadnych innych zobowiązań, złożyła wniosek o ich egzekucję na jedynym majątku ojca dzieci, tj. domu położonym w N, przyłączając się do już toczącego się postępowania komorniczego, którego przedmiotem były roszczenia alimentacyjne starszego syna P. K. z pierwszego małżeństwa i roszczenia odszkodowawcze za niezrealizowane kontakty na rzecz skarżącej i na koniec zgłoszone zaległe i bieżące roszczenia alimentacyjne na rzecz małoletnich M. i M. K. Skarżąca wskazała, że plan podziału został sporządzony na dzień 18 maja 2018 r., a wypłata roszczenia nastąpiła 18 października 2018 r. Ponadto, w międzyczasie, komornik wydał zaświadczenie co do braku skutecznej egzekucji alimentów po trzech miesiącach, kiedy podejmując czynności egzekucyjne nie uzyskiwał żadnych środków na ich zaspokojenie. Zaświadczenie to było podstawą do wystąpienia w lipcu 2018 r. z wnioskiem o przyznanie świadczeń na podstawie ustawy o pomocy uprawnionym do alimentów. Dalej skarżąca podniosła, że 18 maja 2018 r. nikt poza osobami biorącymi udział w postępowaniu nie posiadał żadnych roszczeń, które mogłyby być uwzględnione przy podziale sumy uzyskanej w postępowaniu egzekucyjnym, i takich roszczeń nie posiadał w szczególności fundusz alimentacyjny. Na dzień 18 maja 2018 r. nie doszło bowiem do żadnej wypłaty z tego tytułu na rzecz małoletnich, a świadczenie wypłacone dotyczyło okresu sprzed 18 maja 2018 r. Natomiast faktyczna wypłata nastąpiła już w momencie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego przez małoletnich.

6 Skarżąca wskazała na uzasadnienie zaskarzonej decyzji, w którym organ podał, że wszystkie otrzymane od dłużnika środki wierzyciel alimentacyjny powinien przekazać organowi właściwemu wierzyciela, bowiem w czasie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego wierzyciel alimentacyjny nie miał możliwości zaliczenia niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ww. ustawy, na poczet zaległości, kwoty alimentów dobrowolnie uiszczonych przez dłużnika. Skarżąca nie zgodziła, że spełnienie świadczenia nastąpiło "dobrowolnie przez dłużnika", bowiem – jak podała – przelew został dokonany przez komornika w toku postępowania egzekucyjnego. Ponadto w ocenie skarżącej nie doszło do zaliczenia przez dłużnika świadczenia, bowiem sposób podziału świadczenia w toku postępowania egzekucyjnego wynikał z zatwierdzonego planu podziału. Strona wskazała, że do odwołania zostało załączone pismo komornika, które w sposób precyzyjny pokazywało jaki był przebieg postępowania egzekucyjnego, jakie były okresy, za które świadczenie było wypłacane oraz jakie były przyczyny wypłaty świadczenia w październiku z tak znacznym opóźnieniem. Skarżąca zarzuciła organowi, że w żaden sposób się do tego nie odniósł, co w jej ocenie pokazywało, że te ustalenia były błędne. Skarżąca podkreśliła, że jej argumenty w odwołąniu nie były polemiką, ale rzetelnym przedstawieniem faktów, które gdyby zostały przez organ uwzględnione doprowadziłyby do prawidłowego zastosowania przepisów prawa.

7 W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, wskazując że w świetle materiału dowodowego wypełniona została przesłanka niezbędna do uznania, że pobrane w skarżonym okresie przez skarżącą świadczenia miały charakter nienależny w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, bowiem świadczenia te zostały przekazane niezgodnie z kolejnością wynikającą z przepisów ustawy.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

9 Skarga nie była zasadna.

10 Istotnym dla rozstrzygnięcia zasadności skargi jest interpretacja art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W art. 28 powołanej ustawy przewidziana została następująca kolejność zaspokajania z kwot uzyskiwanych z egzekucji tj.:

11 1. W okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności:

12 1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia,

13 2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej 7 - do ich całkowitego zaspokojenia,

14 3) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia,

15 4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym 8 - do ich całkowitego zaspokojenia

16 - po należnościach określonych w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed należnościami określonymi w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

17 W praktyce powołany przepis należy w ten sposób rozumieć, że w przypadku wyegzekwowania kwot od dłużnika w czasie istnienia obowiązku alimentacyjnego wierzyciel alimentacyjny w pierwszej kolejności ma prawo zaspokojenia swoich należności, ale tylko wtedy, gdy nie otrzymuje on świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Taka regulacja jest konsekwencją istnienia zakazu jednoczesnego pobierania świadczeń z budżetu państwa i alimentów bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego (por. wyrok WSA w Krakowie z 14 lutego 2019 r., III SA/Kr 1301/18).

18 Skarżąca nie neguje, że pobrała z Funduszu Alimentacyjnego za październik 2018 r. po 500 zł na każde z dwójki dzieci. W październiku 2018 r. otrzymała środki pochodzące z egzekucji na podstawie wcześniej (bo w maju 2018 r.) ustalonej kwoty do podziału (pismo – wyjaśnienia Komornika – k. 149 akt administracyjnych). W ocenie Sądu, nie było przeszkód, aby skarżąca uprzedziła komornika o skutkach wypłaty świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego – bezpośrednio po otrzymaniu decyzji ustalających prawo do świadczeń (z 10 sierpnia 2018 r. – k.67 akt administracyjnych), a ostatecznie otrzymaniu wpłat z tego tytułu (wpłaty miały być przelewane za kolejne miesiące każdego 17 dnia kolejnego miesiąca – k. 59 akt administracyjnych).

19 Z tych to powodów Sąd uznał, że nie miało znaczenia, za jaki okres alimenty zostały wypłacone skarżącej przez Komornika, ale czas, w którym ten przelew nastąpił.

20 Organy prawidłowo więc ustaliły stan faktyczny i prawidłowo zastosowały kluczowy w sprawie art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W konsekwencji, zasadnie zinterpretowały art. 2 pkt 7 lit. d powołanej ustawy. Przepis ten definiuje nienależnie pobrane świadczeniu - jako świadczenia z funduszu alimentacyjnego: wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. Sąd zwraca więc uwagę, że skoro w październiku 2018 r. (a więc po otrzymaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego) komornik przelał skarżącej zaległe alimenty to były to świadczenia nienależne.

21 Sąd zgadza się, że gdyby wypłata ustalonych w maju 2018 r. (z sumy do podziału) środków nastąpiła najpóźniej w sierpniu 2018 r. to nie wystąpiłby skutek związany z obowiązkiem zwrotu tych świadczeń, ale ta okoliczność nie może być powodem odmiennej interpretacji przepisów w zaskarżonej decyzji. Co najwyżej, w razie złożenia odrębnego wniosku o umorzenie powyższych należności w grę wejdzie art. 23 ust. 8 powołanej ustawy. Zgodnie z nim organ właściwy wierzyciela, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 10 grudnia 2019 r., III SA/Gl 1182/19 decyzja o umorzeniu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego zgodnie z art. 23 ust. 8 powołanej ustawy, zapada jednak na zasadzie tzw. uznania administracyjnego. Uwzględnienie wniosku powinno więc mieć miejsce w wyjątkowych okolicznościach po dokonaniu szczegółowej analizy sytuacji dochodowej i rodzinnej osoby zobowiązanej. Niewątpliwie też jedynie niezawinione i obiektywne okoliczności (tu jest więc miejsce na rozważenie faktycznego opóźnienia wypłaty przez komornika w stosunku do daty przyznania w maju 2018 r. sumy do podziału) mogą skutkować uwzględnieniem wniosku.

22 Z tych to przyczyn Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.