Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2017 r., III SA/Kr 408/16

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2017 r., III SA/Kr 408/16

Sentencja

1 Kraków, dnia 31 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adwokata M. B. od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 12 lipca 2017 r. oddalającego wniosek M. B. o przyznanie wynagrodzenia w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 12 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki postanawia utrzymać w mocy postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 12 lipca 201 7 r.

Uzasadnienie

2 Zarządzeniem z dnia 3 kwietnia 2017 r. Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej, na wniosek skarżącej M. S., został wyznaczony jako jej pełnomocnik z urzędu w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 408/16 adw. dr M. B. w miejsce adw. A. K., wyznaczonego z kolei na podstawie zarządzenia Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 28 października 2016 r.

3 Pismem z dnia 22 maja 2017 r. adwokat dr M. B. wniósł o przyznanie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wskazując na podjęcie na rzecz skarżącej następujących czynności: w dniu 10 kwietnia 2017 r. zamówił w sądzie do przeglądania akta sprawy oraz odbył ze skarżącą konsultację telefoniczną, w dniu 12 kwietnia 2017 r. W czytelni Sądu zapoznał się z aktami sprawy, w tym z wydanym w sprawie wyrokiem z dnia 13 stycznia 2017 r. oraz opinią poprzedniego pełnomocnika z urzędu adwokata A. K. o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz poddał analizie orzecznictwo sądowe, wymieniając je w treści pisma. Następnie w dniu 20 kwietnia 2017 r. odbył w kancelarii spotkanie ze skarżącą, informując ją o przyczynach, dla której sąd administracyjny wydał orzeczenie o określnej treści oraz o możliwościach dalszego działania, w szczególności o braku podstaw do składania skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca złożyła pisemne oświadczenie, że nie oczekuje od niego wniesienia w jej imieniu środków odwoławczych.

4 Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 12 lipca 2017 r. oddalił wniosek adw. dr M. B. uznając, że adwokat ten nie podejmował w okolicznościach niniejszej sprawy żadnych czynności w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, gdyż zastępstwo w sprawie zapewnił adwokat A. K.

5 W szczególności adwokat ten nie sporządził żadnej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej a jedynie zapoznał się z opinią sporządzoną przez poprzedniego pełnomocnika, przeglądał akta sprawy oraz spotkał się ze skarżącą.

6 Sygn. akt III SA/Kr 408/16

7 Działania poprzedniego pełnomocnika stanowiły realizację postanawienia o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy oraz podstawę z wystąpieniem o przyznanie mu kosztów z tytułu zastępstwa prawnego. Z punktu widzenia strony postępowania prawo pomocy zostało już skonsumowane. Referendarz Sądowy podkreślił przy tym, że z punktu widzenia Skarbu Państwa przyznawanie dwóm pełnomocnikom ustanowionym z urzędu, którzy de facto podejmowali w sprawie takie same działania oznaczałoby nieuzasadnione i nadmierne obciążenie.

8 Adwokat dr M. B. wniósł skutecznie sprzeciw od ww. postanowienia Referendarza Sądowego podnosząc, że wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonym postanowieniu, udzielił pomocy prawnej skarżącej, poświęcając kilkanaście godzin pracy na analizę sprawy oraz rozmowy ze skarżącą, która nie może pozostać obojętna z punktu widzenia prawa do wynagrodzenia za zastępstwo prawne. Status pełnomocnika z urzędu dla skarżącej uzyskał na jej wniosek już po złożeniu przez poprzedniego pełnomocnika opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie zgodził się z twierdzeniem, że poprzez działania poprzedniego pełnomocnika prawo pomocy zostało skonsumowane, zwłaszcza, że wniosek skarżącej o zmianę pełnomocnika został pierwotnie wniesiony do sądu administracyjnego (już po otrzymaniu przez sąd ww. opinii) a następnie przez sąd został przekazany do Okręgowej Rady Adwokackiej, czyli sąd nadał mu bieg. Nie zgodził się również zdeprecjonowaniem w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podjętych przez niego czynności, zwłaszcza, że skarżąca początkowo domagała się złożenia skargi kasacyjnej, co prowadziłoby do co najmniej zaangażowania się Sądu w ocenę prawidłowości kolejnej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, a następnie zaniechała tego zamiaru, co oznacza, że pomoc została jej udzielona.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

10 Zgodnie z przepisem art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., póz. 1369, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.) w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając

11 3

12 Sygn. akt III SA/Kr 408/16

13 sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym.

14 Adwokat dr M. B. wniósł skutecznie sprzeciw od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 12. lipca 2017 r., w związku z czym podlega on rozpoznaniu.

15 Zgodnie z treścią art. 250 § 1 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

16 Wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem ustala się na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., póz. 1801). Jego stosowanie w niniejszej sprawie związane jest z brzmieniem § 22 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. póz. 1714), który do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. § 21 ww. rozporządzenia określa wysokość opłat maksymalnych w postępowaniu administracyjnym za wyszczególnione w tym paragrafie czynności pełnomocnika zarówno w postępowaniu pierwszej, jak i drugiej instancji.

17 Adwokat dr M. B. został wyznaczony na pełnomocnika z urzędu dla skarżącej M. S. na podstawie zarządzenia Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 3 kwietnia 2017 r. w miejsce adwokata A. K. już po przedstawieniu przez tego drugiego pełnomocnika opinii prawnej o braku

18 Sygn. akt III SA/Kr 408/16

19 podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 13 stycznia 2017 r. (dnia 20 marca 2017 r.).

20 Istotą sprawy pozostaje ocena, czy podjęte przez adwokata dr M. B. czynności polegające na przeglądaniu akt sprawy, zapoznawaniu się z orzecznictwem sądowym oraz spotkaniem ze skarżąca stanowią w świetle powołanych na wstępie przepisów "pomoc prawną" uzasadniającą starania się o przyznanie wynagrodzenia.

21 Referendarz Sądowy w zaskarżonym postanowieniu uznał, że w okolicznościach sprawy - rodzaju podjętych przez adwokata dr M. B. czynności, faktyczna pomoc prawna skarżącej udzielona została przez adwokata A. K. i to jego działania skonsumowały udzieloną skarżącej pomoc prawną.

22 W ocenie Sądu należy zgodzić się z tym stanowiskiem. Adwokatowi dr M. B. nie należy się wynagrodzenie z tytułu zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy.

23 Rzeczywiście, wynagrodzenie pełnomocnika wyznaczonego

24 przez właściwy organ samorządu zawodowego przysługuje za nieopłaconą pomoc prawną. Podkreślić jednakże należy, że zasadne jest podnoszone w orzecznictwie stanowisko, iż pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienia NSA: z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93).

25 Przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie obejmuje czynności podejmowanych przed jej udzieleniem (tj. obejmujących czynności w postaci: czytania akt, przeglądania orzecznictwa, spotkania z klientem) w sytuacji, gdy do udzielenia pomocy prawnej nie doszło.

26 Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., póz. 1999) zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Przepis ten również wskazuje na faktyczne świadczenie pomocy prawnej wyrażające się w różnej formie, a nie na konieczne do niej przygotowanie.

27 5

28 Sygn. akt III SA/Kr 408/16

29 W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał więc za trafne stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, gdyż działania podjęte przez pierwszego z wyznaczonych dla skarżącej pełnomocników skonsumowały realizację prawa pomocy dla skarżącej. Kolejny pełnomocnik - dr M. B. - podjął działania, które de facto nie stanowiły udzielenia przez niego pomocy prawnej skarżącej. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika zapoznanie się z aktami sprawy, analiza sprawy, której poświęcił, jak podnosi "kilkanaście godzin pracy", czy oraz udzielenie stronie informacji czy to telefonicznej, czy to ustnej podczas spotkania w kancelarii bez podjęcia dalszych, konkretnych czynności procesowych nie jest wystarczające dla uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona (por. m. in. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt l OZ 768/13). Nawet jeżeli by uznać działania te, za powtórzenie działań pierwszego z pełnomocników skarżącej z urzędu, to jak wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny z kolei w postanowieniu z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. akt II OZ 1287/07, nieusprawiedliwionym pozostaje przyznawanie ze środków publicznych wynagrodzenia dwóm pełnomocnikom ustanowionym z urzędu, którzy de facto podejmowali w sprawie te same działania - oznaczałoby to bowiem nieuzasadnione i nadmierne obciążenie Skarbu Państwa.

30 Wobec tego, że zaskarżone postanowienie nie naruszało treści ww. przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz.U z 2017 r., póz. 1369).