Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 listopada 2013 r., III SA/Kr 269/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 listopada 2013 r., III SA/Kr 269/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2013 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej skargę oddala

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją z dnia 16 stycznia 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 3, art. 54, art. 55, art. 59, art. 106, art. 110 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej), Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 964) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

3 Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

4 Postanowieniem z dnia 31 lipca 2012 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy, Wydział III Rodzinny i Nieletnich, zezwolił na przyjęcie W. B. do domu pomocy społecznej mimo braku jej zgody.

5 Decyzją z dnia [...] 2012 r., znak: [...] Prezydent Miasta - skierował W. B. do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle psychicznie chorych.

6 W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono, iż ze względu na stan zdrowia W. B. nie jest zdolna do samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym oraz nie jest możliwe zapewnienie jej niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. W związku z powyższym, zgodnie z art. 54 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej i postanowieniem sądu z dnia 31 lipca 2012 r. sygn. akt [...] z uwagi na stan zdrowia skarżąca została skierowana do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle psychicznie chorych.

7 Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pełnomocnik skarżącej, który podniósł, że skarżąca ma zobowiązania finansowe wobec Banku [...] i [...] Banku. Zobowiązania te muszą być spłacane, więc w chwili obecnej skarżąca nie posiada pieniędzy na opłacenie pobytu w domu pomocy społecznej. Dodatkowo podniósł, że umieszczanie skarżącej w domu pomocy społecznej jest równoznaczne z konfiskatą jej mieszkania, zaocznym wymeldowaniem jej syna z mieszkania i licytacją komorniczą z tytułu zadłużeń bankowych.

8 Decyzją z dnia 16 stycznia 2013 r Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji powołało treść art. 54 ustawy o pomocy społecznej i wskazało, że W. B. korzysta z pomocy MOPS od 1991 r., prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Skarżąca od 1998 r nie mieszka z mężem M. B., jednak utrzymuje z nim regularny kontakt, m.in. mąż wspiera ją w prowadzeniu spraw formalnych. Syn skarżącej pracuje w Norwegii. W. B. jest rencistką i pobiera rentę w wysokości 886,92 zł., posiada I grupę inwalidzką, cierpi na schizofrenię rezydualną i w związku z tym była wielokrotnie hospitalizowana. W okresach pobytu w mieszkaniu skarżąca nie potrafi sobie poradzić z podstawowymi czynnościami codziennymi, jednak nie wyraża zgody na pomoc w postaci usług opiekuńczych. Z akt wynika, że jest osobą zaniedbaną. W związku ze złym stanem zdrowia oraz potrzebą całodobowej opieki nad skarżącą pełnomocnik Szpitala wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego o przyjęcie skarżącej do domu pomocy społecznej bez konieczności wyrażania przez nią na to zgody. Po rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy, Wydział III Rodzinny i Nieletnich, postanowieniem z dnia 31 lipca 2012 r. zezwolił na przyjęcie W. B. do domu pomocy społecznej mimo braku jej zgody.

9 Organ odwoławczy podkreślił także, że w przypadku, gdy o umieszczeniu w domu pomocy społecznej zadecydował sąd powszechny, rola organu administracji publicznej sprowadza się do wykonania prawomocnego orzeczenia sądu i wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej. W pierwszej kolejności do domu pomocy społecznej kierowane są osoby z postanowieniem sądu o umieszczeniu bez wyrażenia zgody oraz osoby samotne, u których usługi opiekuńcze są niewystarczające. W dalszej części uzasadnienia organ powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 264/12, oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 grudnia 2012 r. sygn.. akt II SA/Łd 987/12.

10 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Wojewódzkiego w Krakowie pełnomocnik W. B., kwestionuje zasadność prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego, Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 31 lipca 2012 r. sygn. akt [...] w przedmiocie zezwolenia na przyjęcie W. B. do domu pomocy społecznej mimo braku jej zgody.

11 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje.

13 Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270 - dalej jako "P.p.s.a.") lub stwierdzenia nieważności aktu (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

14 Rozpoznając sprawę z tego punktu widzenia należy uznać, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

15 Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Stosownie do dyspozycji art. 54 ust. 4 powołanej ustawy, w przypadku gdy osoba bezwzględnie wymagająca pomocy lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej lub po umieszczeniu wycofają swoją zgodę, ośrodek pomocy społecznej lub dom pomocy społecznej są obowiązane do zawiadomienia o tym właściwego sądu, a jeżeli osoba taka nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna - prokuratora.

16 W zakresie kierowania do domu pomocy społecznej uprawnienia organów pomocy społecznej oraz konkretne uprawnienia sądu określa ustawa z dnia 19 sierpnia 1994r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2011r. Nr.231 poz.1375). Zgodnie z art. 39 ust. 1 tej ustawy jeżeli osoba chora nie wyraża zgody na przyjęcie jej do domu pomocy społecznej, a brak opieki zagraża życiu tej osoby, organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego miejsca zamieszkania tej osoby, z wnioskiem o przyjęcie do domu pomocy społecznej, bez jej zgody. W myśl. Art. 39 ust. 2 powołanej ustawy z wnioskiem takim może wystąpić również kierownik szpitala psychiatrycznego, jeżeli przebywająca w nim osoba jest niezdolna do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, a potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, natomiast nie wymaga dalszego leczenia w tym szpitalu.

17 Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, o której mowa w art. 54 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, a mianowicie skarżąca, która nie jest osobą ubezwłasnowolnioną, nie wyraża zgody na umieszczenie jej w domu pomocy społecznej. Taka zaś okoliczność stanowiła dla szpitala podstawę do zawiadomienia o tym fakcie sądu opiekuńczego właściwego ze względu na miejsce jej zamieszkania. Sąd opiekuńczy w określonych przypadkach może orzec o umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej niezależnie od jej woli.

18 Bezspornym jest, że na wniosek kierownika Szpitala Specjalistycznego, Sąd Rejonowy Wydział III Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia 31 lipca 2012 r. sygn. akt [...] orzekł o przyjęciu W. B. do domu pomocy społecznej – mimo braku jej zgody. Postanowienie to jest prawomocne.

19 Zgodnie natomiast z treścią art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

20 Trafne jest zatem stwierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że w przypadku, gdy o umieszczeniu w domu pomocy społecznej zadecydował sąd powszechny, rola organu administracji sprowadza się do wykonania prawomocnego orzeczenia Sądu i wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej.

21 Należy także podkreślić, że skierowanie nie jest jednoznaczne z umieszczeniem osoby w placówce, choćby z uwagi na przypisanie osoby do konkretnego domu, o czym nie orzeka sąd wydając postanowienie o umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z zasadą wyrażoną w art. 54 ust. 2 ustawy, osobę o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej. Ocenie organu podlega więc okoliczność, czy osoba, co do której orzeczono umieszczenie w domu pomocy społecznej, została skierowana do odpowiedniego typu domu, z uwagi na rodzaj posiadanego schorzenia.

22 Ze zgromadzonego z sprawie materiału dowodowego wynika, że W. B. cierpi na schizofrenię rezydualną i była wielokrotnie hospitalizowana. Skarżąca nie ma świadomości własnej choroby i z chwilą opuszczenia szpitala zaprzestaje farmakoterapii. Próby objęcia jej pomocą w formie usług opiekuńczych nie przyniosły rezultatu z uwagi na fakt, że skarżąca nie wpuszcza opiekunek do mieszkania.

23 W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych i prawnych nie budzi wątpliwości konieczność skierowania skarżącej do domu pomocy społecznej w przeznaczonych dla osób przewlekle chorych psychicznie.

24 Brak woli skarżącej do przebywania w domu pomocy społecznej nie może stanowić podstawy do odmiennego rozstrzygnięcia przez organ, gdyż powyżej powołane przepisy zezwalają w określonych wypadkach na umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej wbrew jej woli, a taka sytuacja ma miejsce w konkretnym przypadku.

25 Podobnie podstawy do odmiennego rozstrzygnięcia nie mogą stanowić twierdzenia pełnomocnika skarżącej o jej zadłużeniu wobec banków i braku środków na pokrycie kosztów pobytu skarżącej w domu pomocy społecznej oraz kwestionowanie zasadności prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego o umieszczeniu W. B. w domu pomocy społecznej bez jej zgody.

26 W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając kontrolowaną decyzję za zgodną z prawem, na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.