Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2016 r., III SA/Kr 1309/16

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2016 r., III SA/Kr 1309/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Jakubiec po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. M. od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 14 października 2016 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanawiającego adwokata w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kat. B postanawia I. zmienić zaskarżone postanowienie w pkt I poprzez zwolnienie skarżącego od poniesienia ½ kosztów sądowych, II. utrzymać w mocy w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie

2 Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem.

3 Objaśniając swoją sytuację rodzinną wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Określając majątek swój i żony wykazał dom o powierzchni 280 m2 i wartości 350 tyś. zł. Zadeklarował brak zasobów i przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego oszacował łącznie na kwotę 2500 wyjaśniając, że składa się na to 1750 zł jego emerytury i 750 zł emerytury żony. Uzasadniając swoje starania nawiązał do nurtującej go sprawy. Wymieniając zaś zobowiązania i stałe miesięczne wydatki podał, że na prąd przeznacza 200 zł, na gaz (ogrzewanie) 500 zł, na spłatę rat kredytu 100 zł, na rehabilitację 100 zł, na koszty leczenia 200 zł.

4 Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 14 października 2016 r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowił dla skarżącego adwokata, uznając, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

5 Postanowienie Referendarza doręczono skarżącemu w dniu 4 listopada 2016 r. W dniu 10 listopada 2016 r. skarżący wniósł sprzeciw, w którym wskazał, że ze względu na sytuację finansową domaga się rozłożenia na raty wymaganego od niego wpisu sądowego.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

7 Zgodnie z przepisem art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ppsa (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym.

8 Zgodnie z treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przepisu z kolei art. 245 § 2 wynika, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

9 W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje w wyjątkowych przypadkach, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. To na składającym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt: l FZ 429/12, LEX nr 1247073).

10 Zaskarżone postanowienie zawiera twierdzenia, które Sąd podziela, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedstawiony przez niego obraz sytuacji życiowej i majątkowej nie nasuwa przy tym wątpliwości i nie było potrzeby wezwania skarżącego o dodatkowe wyjaśnienia. Skarżący wraz z żoną dysponują stałym miesięcznym dochodem rzędu 2 500 zł a miesięczne koszty utrzymania kształtują się na poziomie 1100 zł. Na obecnym etapie sprawy skarżący został zobowiązany do opłacenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł. W ocenie Sądu posiadane środki finansowe nie pozwalają na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika, natomiast pozwalają na częściowe opłacenie kosztów sądowych. W tym zakresie zaskarżone postanowienie, które oddalało wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zostało zmienione. Doświadczenie życiowe pozwala przyjąć, że w gospodarstwie domowym, zwłaszcza obciążonym problemami zdrowotnymi prócz stałych wydatków ponosi się niejednokrotnie dodatkowe. Nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż skarżący nie wskazał na jakąkolwiek pomoc finansową z innych niż organy rentowe źródeł.

11 Podkreślić należy, że zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją takiego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 ppsa in fine) o ile nie jest w stanie pokryć jego wynagrodzenia bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

12 Na marginesie, odnosząc się do zawartego w sprzeciwie wniosku o rozłożenie na raty wymaganej należności (wpisu od skargi), Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z przepisem art. 229 § 1 ppsa jedynie należności z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych oraz grzywien orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym, z wyjątkiem grzywien, o których mowa w art. 55 § 1, art. 149 § 2 oraz art. 154 § 1, mogą być umorzone lub zapłata tej należności może być odroczona albo rozłożona na raty, jeżeli jej ściągnięcie byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami lub groziłoby dłużnikowi zbyt ciężkimi skutkami.

13 Przepis art. 229 § 1 p.p.s.a. odnosi się do nieuiszczonych należności sądowych wskazanych w art. 219 § 1 p.p.s.a., jednakże nie ma zastosowania do opłat, w stosunku do których obowiązek ich uiszczenia powstaje z mocy prawa i których nieuiszczenie powoduje odrzucenie środka prawnego lub pozostawienie pisma bez rozpoznania.

14 Nieuiszczonego wpisu od skargi nie można uznać za nieuiszczoną należność orzeczoną przez sąd w rozumieniu art. 229 p.p.s.a., nie istnieje też prawna możliwość rozłożenia wpisu od skargi na raty, jego umorzenia lub odroczenia terminu jego zapłaty (por. postanowienie NSA z 12.10.2011 r. sygn. akt I OZ 765/11).