Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 stycznia 2017 r., III SA/Kr 1163/16

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 stycznia 2017 r., III SA/Kr 1163/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 16 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 1163/16

Uzasadnienie

2 Skarżący złożył wniosek o udzielenie prawa pomocy, w którym domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną zakreślił rubrykę 6. Opisując swój majątek wskazał mieszkanie przy ul. B w K, nie podając jego powierzchni. Zadeklarował brak zasobów i przedmiotów wartościowych. Swoje dochody z działalności gospodarczej oszacował na 2.000 zł netto. Uzasadniając swoje starania podał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki wskazał, że obciążające go alimenty wynoszą 700 zł, czynsz 380 zł, media 100 zł, jedzenie 500 zł, lekarstwa 20 zł, ubrania 100 zł.

3 Wobec tego, że oświadczenia skarżącego zwarte we wniosku wzbudziły wątpliwości orzekającego, w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718) dalej: "P.p.s.a.", zarządzeniem z dnia 28 września 2016 r. wezwano skarżącego o dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe tj.:

4 - przedstawienie kopii rocznego rozliczenia podatkowego za rok 2015 r. Wyjawienie, co skarżący konkretnie wlicza w koszty uzyskania przychodu;

5 - przedstawienie kopii rachunków albo pokwitowań z ostatniego miesiąca albo za ostatni okres rozliczeniowy za czynsz i media; w przypadku występowania problemów z terminowym regulowaniem tych należności przedłożenie kopii stosownych monitów, wezwań o zapłatę, nakazów, wyroków zasądzających etc.;

6 - przedstawienie pokwitowań zapłaconych alimentów z ostatniego miesiąca;

7 - wyjaśnienie z jakich środków opłaca pomoc prawną profesjonalnego pełnomocnika skoro przy deklarowanych dochodach i wydatkach pozostaje mu do dyspozycji kwota ok. 200 zł miesięcznie; przedstawienie umowy łączącej skarżącego z pełnomocnikiem z wyboru w części obejmującej wysokość ustalonego wynagrodzenia i zasad jego płatności ewentualnie przedstawienie na tę okoliczność pisemnego oświadczenia pełnomocnika popartego odpowiednimi dokumentami księgowymi; jeśli pomoc tę skarżący otrzymuje pro bono przedstawienie pisemnego oświadczenia pełnomocnika wraz z informacją czy okoliczność ta jest znana organom właściwego samorządu zawodowego; Jeśli środki na opłacenie takiej pomocy prawnej otrzymał od osób trzecich przedstawienie na tę okoliczność pisemnych oświadczeń tych osób;

8 - wyjaśnienie czy skarżący posiada jakieś rachunki bankowe, jeśli tak to okazanie wyciągów obrazujących historię operacji dokonanych na tych rachunkach w okresie ostatnich sześciu miesięcy; w razie braku rachunków bankowych złożenie na tę okoliczność jednoznacznych pisemnych oświadczeń.

9 Zarządzenie nie zostało wykonane przez skarżącego. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi.

10 Postanowieniem z dnia 15 listopada 2016 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku wzbudzało wątpliwości i było niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony. Skarżący jednak nie udzielił na wezwanie dodatkowych wyjaśnień, o które był proszony. Zdaniem referendarza w interesie zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Równocześnie skarżący powinien sobie uzmysłowić, że niedostosowanie się do wezwania, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy.

11 Od powyższego postanowienia skarżący skutecznie wniósł sprzeciw, w którym podniósł, że wątpliwości referendarza były nieuzasadnione, a dane przez niego przedstawione były wystarczające do oceny jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Wskazał też, że fakt, że korzysta z usług profesjonalnego pełnomocnika nie powinien wpływać na ocenę zasadności zwolnienia od kosztów sądowych.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

13 W ocenie Sądu sprzeciw skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, a zatem postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 listopada 2016 r. należało utrzymać w mocy.

14 Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W powyższych sprawach, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2).

15 Zgodnie natomiast z treścią art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

16 Należy wskazać, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy może dotyczyć zatem wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt II OZ 725/13; LEX nr 1437287). Co równie istotne, to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie Sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy zależy od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 43/15; LEX nr 1640593).

17 Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie przedstawił w wystarczająco dokładny sposób swojej sytuacji materialnej. W złożonym pierwotnie wniosku skarżący podał swój miesięczny dochód, koszty utrzymania, a jako posiadany majątek wskazał mieszkanie w Krakowie. W ocenie Sądu biorąc pod uwagę zakres podanych informacji referendarz zasadnie wezwał skarżącego o uzupełnienie danych majątkowych w trybie art. 255 P.p.s.a.

18 Sąd podziela stanowisko wyrażone w sprzeciwie, zgodnie z którym korzystanie przez skarżącego z usług profesjonalnego pełnomocnika nie powinno wpływać na ocenę zasadności zwolnienia od kosztów sądowych. Stanowisko takie jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych i powszechnych. Zatem nie było celowe wezwanie skierowane przez referendarza sądowego w kwestii wykazania wysokości lub pochodzenia środków na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego. Nie mniej jednak żądanie udzielenia pozostałych informacji, których domagał się referendarz sądowy w wezwaniu z dnia 28 września 2016 r., było jak najbardziej uzasadnione dla uzyskania pełnego obrazu sytuacji materialnej skarżącego, a tym samym oceny zasadności wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

19 W konsekwencji skutkiem tego, że skarżący nie przedstawił kompletnych informacji i dokumentów, które pozwoliłyby zobrazować Sądowi jego rzeczywistą sytuację finansową, Sąd rozpoznający wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został pozbawiony możliwości oceny zdolności finansowych w zakresie konieczności poniesienia kosztów sądowych. To zaś oznacza, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

20 Wobec powyższego Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 listopada 2016 r., stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, postanowiono, jak w sentencji.