Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2013 r., III SA/Kr 1104/12

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2013 r., III SA/Kr 1104/12

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie NSA Grażyna Danielec WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 28 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za bezpodstawne skargę oddala.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2012 r. nr [...], Wojewódzki Inspektor Sanitarny, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., zwanej dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2012 r., znak: [...], o uznaniu za bezpodstawne zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] 2012 r.

3 Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym

4 i prawnym:

5 Na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] 2011 r., znak: [...] zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne w administracji wobec zobowiązanej J. H., po stwierdzeniu w wyniku kontroli realizacji szczepień ochronnych, przeprowadzonej w dniu 13 kwietnia 2012 r. w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej A, przy ul. A w K, niewykonania przez zobowiązaną, mimo wystosowanego do niej upomnienia nr [...] z dnia [...] 2012 r., znak: [...], obowiązku dotyczącego szczepienia dziecka, tj. H. H. – W., urodzonej dnia [...] stycznia 2010 r., przeciwko odrze + śwince + różyczce.

6 Zobowiązana na podstawie art. 33 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] 2012 r., znak: [...], twierdząc, że wymieniony w tytule wykonawczym obowiązek nie jest wymagalny i tym samym tytuł wykonawczy został wystawiony z naruszeniem przepisu art. 27 § 1 pkt 3 ww. ustawy i jako taki jest wadliwy.

7 Zobowiązana wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego,

8 zaś do czasu rozpoznania niniejszych zarzutów o wstrzymanie czynności egzekucyjnych.

9 Wnosząc zarzut na podstawie art. 33 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. dotyczącego braku wymagalności obowiązku, zobowiązana podniosła, że wskazany tytuł wykonawczy, wobec którego kierowane są zarzuty, został wystawiony w związku z niewykonaniem przez nią obowiązku zaszczepienia jej córki, H. H. – W. przeciwko odrze + śwince + różyczce. Zobowiązana podniosła, że obowiązek wykonania szczepienia przeciwko tym chorobom wynika z przepisu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r.

10 o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2008 r. Nr 234, poz. 1570 ze zm., zwanej dalej ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi).

11 Zdaniem Zobowiązanej, zgodnie z wymienionym przepisem, osoby określone w ust. 10 pkt 2 tego przepisu, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym, przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1. Przepis art. 17 ust. 10 pkt 1ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń

12 i chorób zakaźnych u ludzi zawiera delegację ustawową dla ministra właściwego

13 do spraw zdrowia do określenia, w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, zaś pkt 2 do określenia, w tym samym trybie osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku oraz innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby. Na podstawie tegoż upoważnienia Minister Zdrowia wydał

14 w dniu 18 sierpnia 2011 r. rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 182, poz. 1086, zwanym dalej rozporządzeniem

15 w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych), z którego przepisu § 3 pkt 6, 7 oraz 10 wynika, że obowiązkowemu szczepieniu przeciwko śwince, odrze i różyczce podlegają dzieci od 13 miesiąca życia do ukończenia 19 roku życia. W ten sposób

16 w akcie wykonawczym został sprecyzowany obowiązek wynikający z ustawy. Zdaniem Zobowiązanej powyższe wskazuje, że obowiązek zaszczepienia dziecka przeciwko odrze, śwince i różyczce staje się wymagalny po ukończeniu przez nie

17 19 lat. Zobowiązana podniosła, że w przypadku wieku jej córki, która ma dwa lata

18 i trzy miesiące, trudno mówić o niewykonaniu obowiązku szczepień, skoro

19 do ukończenia przez nią 19 roku życia pozostało ponad 16 lat. Ponadto Zobowiązana wskazała także, iż program szczepień ochronnych na dany rok (w tym przypadku 2011), z którego wynika, że pierwsza dawka szczepienia przeciwko wymienionym chorobom winna zostać podana pomiędzy 13 a 14 miesiącem życia określony został przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu,

20 który nie jest przepisem prawa powszechnie obowiązującego. Zobowiązana wskazała, że skoro obowiązek zaszczepienia dziecka w okresie pomiędzy 13 a 14 miesiącem życia nie wynika z przepisu prawa, zatem jego wykonanie nie podlega egzekucji administracyjnej, gdyż taki charakter ma jedynie obowiązek wynikający

21 z ustawy oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia, jednak w dniu wszczęcia egzekucji administracyjnej obowiązek ten był i nadal jest niewymagalny. Wymagalność obowiązku wykonania szczepienia przeciwko odrze + śwince + różyczce następuje dopiero wówczas, gdy szczepienia tego nie wykonano wobec dziecka do ukończenia przez nie 19 roku życia i dopiero wówczas dopuszczalne jest przymusowe jego wykonanie w trybie egzekucji administracyjnej.

22 Postanowieniem z dnia [...] 2012 r., znak [...], organ egzekucyjny I instancji - Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny - uznał powyższe zarzuty za bezpodstawne.

23 W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że obowiązek szczepień ochronnych określony został ustawowo. Zarówno obowiązujące w tym względzie przepisy prawa, jak i brak medycznych przeciwwskazań u dziecka zobowiązanej, odnotowanych przez lekarza specjalistę w jego karcie uodpornienia, potwierdzają zasadność prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec Zobowiązanej. Wskazany obowiązek szczepień wynika z przepisu art. 17 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

24 oraz z rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

25 Szczepienia ochronne przeciw chorobom zakaźnym są obowiązkowe,

26 a obowiązek ich wykonania w przypadku dziecka spoczywa na rodzicu

27 albo faktycznym lub prawnym opiekunie dziecka. Powołana ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w tym samym przepisie art. 17 ust. 11 stanowi, że: "Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu,

28 w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej (...)." Z powyższego zatem wynika, że ustawowo określone zostały zarówno obowiązek poddawania się przez osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach określonych w ustawie obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych, a także fakt, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu,

29 w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej.

30 Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasady przeprowadzania

31 i dokumentacji szczepień zawarte są w rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zobowiązana nie podnosi, by u jej dziecka istniały trwałe

32 lub częściowe przeciwwskazania do szczepień. W związku z powyższym obowiązek wskazany w tytule wykonawczym z dnia [...] 2012 r. jest wymagalny.

33 Skoro zatem pomimo upomnienia Zobowiązana nie wykonała tego obowiązku, zasadnym było na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] 2012 r. wszczęcie postępowania egzekucyjnego celem jego wyegzekwowania.

34 Od powyższego postanowienia J. H. wniosła zażalenie do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego.

35 W jego treści podtrzymała swoją argumentację zawartą w zgłoszonym

36 przez nią zarzucie, a w szczególności wskazała, że jej zdaniem przepis art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi,

37 który spełnia wprawdzie warunki wskazane w art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bo jest przepisem zawartym w akcie prawnym rangi ustawowej, a więc źródle prawnym powszechnie obowiązującym, to jednak nie nawiązuje on w żaden sposób do zapisów Programu Szczepień Ochronnych.

38 Nie odwołuje się on do tego Programu w ten sposób, jak to czyni art. 10 pkt 1 i 2 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

39 W ocenie Zobowiązanej w granicach definicji obowiązku podawania się szczepieniom ochronnym nie znajdują się okoliczności zawarte we wspomnianym Programie Szczepień Ochronnych, a jedynie okoliczności zawarte rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wobec czego obowiązek poddania jej dziecka szczepieniom ochronnym przeciwko odrze + śwince + różyczce staje się wymagalny i może podlegać egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego, ale dopiero wówczas, gdy nie został on wykonany do ukończenia przez dziecko 19 roku życia. Obowiązek ten nie był i póki co nie jest w dalszym ciągu wymagalny zważywszy na wiek jej dziecka.

40 Uważa też, że wskazany przez organ przepis art. 5 ust. 1 ustawy

41 o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, nie w samym tytule wykonawczym, lecz dopiero w toku postępowania, nie może stanowić źródła obowiązku szczepień, gdyż odsyła on do innych przepisów ustawy i nie konkretyzuje tego obowiązku. Poza tym znajduje się w Rozdziale "Badania sanitarno

42 – epidemiologiczne", a nie "Szczepienia ochronne", co ma zasadnicze znaczenie

43 z punktu widzenia wykładni systemowej.

44 Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2012 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2012 r. o uznaniu za bezpodstawne zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] 2012 r.

45 W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, że obowiązek szczepień ochronnych określony został ustawowo. Zarówno obowiązujące w tym względzie przepisy prawa jak i brak medycznych przeciwwskazań u dziecka skarżącej, odnotowanych przez lekarza specjalistę w jego karcie uodpornienia, potwierdzają zasadność prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanej wskazanej jak wyżej. Wskazany obowiązek szczepień wynika

46 z przepisu art. 17 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu

47 oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi: "Osoby, określone

48 na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych. Jak wynika z powyższego szczepienia ochronne przeciw chorobom zakaźnym są obowiązkowe, a obowiązek ich wykonania

49 w przypadku dziecka spoczywa na rodzicu albo faktycznym lub prawnym opiekunie dziecka. W niniejszym przypadku na rodzicu dziecka. Powołana ustawa w tym samym przepisie art. 17 ust. 11 stanowi, że: "Główny Inspektor Sanitarny ogłasza

50 w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi

51 z aktualnej sytuacji epidemiologicznej (...)."

52 Organ odwoławczy wskazał, że ustawowo określone zostały zarówno obowiązek poddawania się przez osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach określonych w ustawie obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych, a także fakt, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu,

53 w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej. Tym samym podnoszone przez Zobowiązaną zarzuty w przedmiocie wskazania,

54 że określony w Programie Szczepień Ochronnych na rok 2012 (nie jak podaje zobowiązana 2011) okres pomiędzy 13 a 14 miesiącem życia, w którym należy podać pierwszą dawkę szczepionki przeciwko wymienionym chorobom nie można uznać za obowiązek określony ustawowo, a to z tego powodu, iż Program Szczepień Ochronnych na rok 2012 ma formę komunikatu, który nie jest przepisem prawa powszechnie obowiązującego, uznał organ odwoławczy za chybione.

55 Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

56 w art. 17 ust. 11 wskazuje bowiem wprost zarówno obowiązek poddawania się

57 przez osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach określonych w ustawie obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych jak i to, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi

58 z aktualnej sytuacji epidemiologicznej.

59 Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy: "W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność

60 za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1 osoby przebywające

61 na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych

62 w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych, ponosi osoba, która sprawuje prawną lub faktyczną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną."

63 Program Szczepień Ochronnych w części I A określa szczepienia obowiązkowe dzieci i młodzieży według wieku. Nadto zawiera wskazania odnośnie ilości dawek oraz okresów, w jakich kolejne dawki mają zostać podane, tj. terminy wykonania kolejnych szczepień. Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych

64 oraz zasady przeprowadzania i dokumentacji szczepień zawarte są

65 w rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Skarżąca nie podnosi, by u jej dziecka istniały trwałe lub częściowe przeciwwskazania

66 do szczepień. W związku z powyższym obowiązek wskazany w tytule wykonawczym z dnia [...] 2012 r. jest wymagalny.

67 Organ odwoławczy wskazał, że prowadzone postępowanie egzekucyjne jest następstwem niewykonania przez skarżącą obowiązku szczepienia jej dziecka, czego skarżąca nie kwestionuje.

68 Dolegliwość grzywny w celu przymuszenia, którą organ nałożył na skarżącą, wobec niewykonania przez nią dobrowolnie obowiązku wynikającego z przepisu art. 17 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń

69 i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, ma za zadanie skłonić skarżącą do wykonania ciążącego na niej obowiązku. Świadczą o tym zapisy zawarte w art. 125 i 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którymi w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu w drodze postanowienia wydanego przez organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego.

70 Skargę na powyższe postanowienie złożyła J. H., żądając uchylenia jego oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.

71 W uzasadnieniu podniosła, że obowiązek zaszczepienia dziecka przeciwko odrze + śwince + różyczce w okresie pomiędzy 13 i 14 miesiącem życia nie wynika

72 z przepisu prawa w rozumieniu przepisu art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ale jedynie z komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, który jest normą o charakterze technicznym, zatem jego wykonanie nie podlega egzekucji administracyjnej. Taki charakter ma jedynie obowiązek wynikający z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

73 oraz rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, jako że tylko te akty prawne zawierają przepisy prawa w rozumieniu art. 3 § 1 ustawy

74 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednak w dniu wszczęcia egzekucji administracyjnej obowiązek ten był i nadal jest niewymagalny, bowiem przepisy określają przedział pomiędzy 13. miesiącem a 19. rokiem życia jako termin wykonania szczepienia (§ 3 pkt 6, 7, 20 ww. rozporządzenia).

75 W uzupełnieniu skargi skarżąca podniosła naruszenie przez organ administracji przepisu art. 28 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania

76 z pominięciem ojca dziecka, który z racji posiadania pełni władzy rodzicielskiej winien być uznany za stronę.

77 W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz argumenty w sprawie.

78 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

79 Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę

80 do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie,

81 lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

82 Skarga podlegała oddaleniu albowiem odmowa uwzględnienia zarzutów zgłoszonych do postępowania egzekucyjnego nie naruszyła prawa.

83 Środki ochrony prawnej przysługujące uczestnikom postępowania egzekucyjnego po jego wszczęciu, w tym zarzuty do postępowania egzekucyjnego, prawo zgłoszenia których służy zobowiązanemu, mają na celu ochronę uczestników postępowania egzekucyjnego w zakresie prawidłowości postępowania egzekucyjnego, co oznacza, że nie służą weryfikacji ostatecznych decyzji,

84 czy postanowień, stanowiących podstawę tytułu wykonawczego. Powyższą zasadę wyraża wprost art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., zwanej dalej ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), stanowiący,

85 że organ egzekucyjny bada z urzędu wyłącznie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, natomiast nie ma uprawnień do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

86 Zasada ta doznaje jednak wyłomu w sytuacji, gdy podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego stanowi przepis prawa, tj. gdy egzekwowany obowiązek wynika wprost z ustawy. Wówczas oprócz badania dopuszczalności wszczęcia egzekucji organ egzekucyjny ma obowiązek – w razie podniesienia zarzutu – oceniać także istnienie obowiązku.

87 Badanie dopuszczalności egzekucji obejmuje sprawdzenie prawidłowości wszczęcia egzekucji, tj. istnienie wniosku wierzyciela, o ile wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym oraz poprzedzenie wszczęcia egzekucji wcześniejszym upomnieniem, gdyż zgodnie z art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel po upływie terminu do wykonania obowiązku przez zobowiązanego, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do realizacji obowiązku,

88 z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.

89 Jest też oczywistym, że egzekucję można wszcząć dopiero po upewnieniu się,

90 że nie doszło do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji, a sam obowiązek podlega egzekucji administracyjnej. Kontrolę dopuszczalności wszczęcia egzekucji

91 w konkretnej sprawie inicjują zarzuty do postępowania egzekucyjnego wnoszone przez zobowiązanego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu tytułu wykonawczego, przy czym podstawą zarzutu mogą być tylko ściśle określone okoliczności,

92 których zamknięty katalog zamieszczony jest w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

93 Skarżąca w ramach swoich zarzutów zakwestionowała wymagalność obowiązku.

94 Zdaniem Sądu trafnie organy uznały, że zgłoszone przez skarżącą zarzuty nie mogły skutecznie podważyć prawidłowości wszczęcia egzekucji w sprawie wykonania obowiązku poddania szczepieniom ochronnym małoletniego córki H.

95 Sąd podziela bowiem prezentowany przez organy inspekcji sanitarnej pogląd, że obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom jest

96 w Polsce obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka. Z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2008 r. Nr 234, poz. 1570 ze zm., zwanej dalej ustawą o zapobieganiu

97 oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi), wynika wprost, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Jak dalej stanowi ustęp 2 art. 5 ww. ustawy, odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku poddania się szczepieniom osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią

98 lub bezradną albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy

99 z dnia 6 listopada 2008r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jednolity, Dz. U. z 2012r., poz. 159 ze zm., zwanej dalej ustawą o prawach pacjenta

100 i Rzeczniku Praw Pacjenta). Realizację ujętego w cytowanych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w Rozdziale 4 poświęconym szczepieniom ochronnym. Z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane

101 w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (vide: ust. 3 art. 17 tej ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy

102 do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (vide: art. 17 ust. 5 tej ustawy) Jak stanowi art. 17 ust. 7 ustawy o zapobieganiu

103 oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu, obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast stosownie do treści art. 17 ust. 9 tej ustawy, do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną jest powiadomienie, osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osoba małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych. Wskazać też należy na obowiązek osób przeprowadzających szczepienia ochronne prowadzenia dokumentacji medycznej dotyczącej obowiązkowych szczepień ochronnych, w tym przechowywania kart uodpornienia oraz dokonywania wpisów potwierdzających wykonanie szczepienia,

104 a także sporządzania sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych i sprawozdań ze stanu zaszczepienia osób objętych profilaktyczną opieką zdrowotną i przekazywania tychże sprawozdań państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu.

105 Wyżej wymienione obowiązki ustawowe rozwinęły przepisy wykonawcze.

106 W okresie postępowania egzekucyjnego przeciwko skarżącej obowiązujące przepisy wykonawcze zawarte były w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 182, poz. 1086, zwanym dalej rozporządzeniem w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych). Rozporządzenie to określiło wiek i grupy osób objętych obowiązkiem szczepień, kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia i sposób prowadzenia szczepienia oraz szczegółowe zasady dotyczące prowadzenia dokumentacji

107 i sprawozdawczości ze szczepień z podaniem form, rodzajów, wzorów, terminów

108 i sposobu obiegu dokumentów.

109 Z powyższych uregulowań jednoznacznie wynika, że obowiązek szczepień jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (vide: art. 68 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). W ramach realizacji tego obowiązku państwo opracowuje Program Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a do którego to programu odsyła § 5 ww. rozporządzenia. Zaniechanie poddania się obowiązkowemu szczepieniu, mimo zastosowania środków egzekucji administracyjnej, rodzi odpowiedzialność karnoadministracyjną, przewidzianą art. 115 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (tekst jednolity, Dz. U. z 2010 r. Nr 46, poz. 275 ze zm., zwanej dalej Kodeksem wykroczeń). Tej samej odpowiedzialności podlega też ten, kto sprawując pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, pomimo zastosowania środków egzekucji administracyjnej, nie poddaje jej określonemu szczepieniu ochronnemu (art. 115 § 2 Kodeksu wykroczeń). Dodać też należy, że penalizowane jest także zaniechanie osób odpowiedzialnych za przeprowadzenie szczepień, w zawiadomieniu pacjenta

110 lub osoby sprawującej prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną

111 (albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta) o obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub w poinformowaniu o ochronnych szczepieniach zalecanych (vide: art. 51 pkt 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń

112 i chorób zakaźnych u ludzi).

113 Z samej istoty szczepienia ochronnego, definiowanego jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie (vide: słownik pojęć ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń

114 i chorób zakaźnych u ludzi), wynika, że szczepienia mają przeciwdziałać powstaniu choroby a zatem wpisują się w ciąg działań profilaktycznych, tj. zapobiegających chorobom zakaźnym, a nie w zakres czynności zwalczających już ujawnioną chorobę.

115 Przestrzeganie ustawowego obowiązku poddania się obowiązkowi szczepień ochronnych zabezpieczone zostało przymusem administracyjnym. Zgodnie z art. 3

116 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji

117 lub postanowień właściwych organów, albo – w zakresie administracji rządowej

118 i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa, chyba,

119 że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej.

120 W art. 2 §1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zostało podane, że egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej

121 i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej

122 na podstawie szczególnego przepisu. Państwowy wojewódzki inspektor sanitarny

123 i państwowy powiatowy inspektor sanitarny są organami rządowej administracji zespolonej, pierwszy w województwie, drugi w powiecie (vide: treść art. 10 §1 pkt 2

124 i 3 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej; tekst jednolity,

125 Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm., zwanej dalej u stawą o Państwowej Inspekcji Sanitarnej). Do zadań organów inspekcji sanitarnej należy realizacja zadań z zakresu zdrowia publicznego (vide: art. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej), definiowanego jako "stan zdrowotny całego społeczeństwa lub jego części, określany na podstawie wskaźników epidemiologicznych i demograficznych" (vide: art. 2 pkt 35 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Wykonywanie przez organy inspekcji sanitarnej zadań z zakresu zdrowia publicznego polega między innymi na prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych (vide: art. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej), w ramach której zadaniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest, między innymi, ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie (vide: art. 5 pkt 4 ustawy

126 o Państwowej Inspekcji Sanitarnej). Sprawując z mocy ustawy nadzór nad realizacją ustawowego obowiązku szczepień, organy inspekcji sanitarnej są uprawnione i zobowiązane do jego egzekwowania.

127 Z mocy ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz w powiązaniu z odesłaniem zawartym w art. 20 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej jako organy administracji rządowej są powołane

128 do ochrony zdrowia publicznego, w tym zapobiegania chorobom zakaźnym.

129 W konsekwencji organy te są uprawnione do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie egzekwowania ustawowego obowiązku szczepień.

130 Wbrew zarzutowi skarżącej w postępowaniu egzekucyjnym nie wystąpił błąd

131 w określeniu osoby zobowiązanej. Błąd co do osoby zobowiązanego ma miejsce wtedy, gdy egzekucja jest kierowana do podmiotu nie będącego adresatem egzekwowanego obowiązku. W niniejszej zaś sprawie egzekucja została skierowana wobec matki małoletniej H. Oczywiście taki sam obowiązek prawny pieczy

132 nad dzieckiem ciąży też na jego ojcu, ale powyższe nie oznacza obligatoryjności jednoczesnego egzekwowania obowiązku od obojga rodziców. Z art. 93 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm., zwanej dalej Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym),wynika bowiem, że władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, co oznacza, że każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka i na każdym z nich w równym stopniu ciąży obowiązek wykonywania pieczy nad dzieckiem (art. 98 i 95 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.) Upomnienie zostało skierowane

133 do skarżącej, jako jednego z przedstawicieli ustawowych, która odmawia zgody

134 na wykonanie obowiązkowych szczepień. Konsekwencją zaś skierowania upomnienia wyłącznie przeciwko matce, stało się wystawienie tytułu wykonawczego także wyłącznie przeciwko niej.

135 W tym miejscu należy wskazać, że ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tzw. klauzuli sumienia,

136 tj. uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu

137 z powołaniem się na art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Wynikające z ww. ustawy uprawnienie pacjenta do wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych albo odmowy takiej zgody, jest bowiem wyłączone

138 w przypadkach, gdy przepisy odrębne stanowią inaczej (vide: art. 15 tej ustawy)

139 a zatem, między innymi, w odniesieniu do szczepień ochronnych obowiązkowych

140 z mocy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

141 Skład orzekający w tej sprawie nie podziela także zarzutu braku wymagalności szczepienia, uzasadnionego – zdaniem skarżącej – faktem określenia rozporządzeniem w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych jedynie przedziału wieku dziecka, w którym "przejść" powinno poszczególne szczepienia

142 i faktem nieukończenia przez jej córkę granicznego wieku dla odbycia szczepień. Rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydane

143 na podstawie delegacji ustawowej (art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu

144 oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi) bowiem odsyła do tzw. kalendarza szczepień stanowiąc w § 5, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych

145 u ludzi. Programy szczepień na poszczególne lata precyzyjnie zaś wskazują, przeciwko jakim chorobom zakaźnym i w jakim miesiącu życia i roku życia, powinno zostać zaszczepione dziecko. Tytuł wykonawczy obejmuje ustawowy obowiązek szczepień niezrealizowanych mimo konieczności ich odbycia w okresie wskazanym

146 w kalendarzu szczepień i mimo ukończenia przez dziecko skarżącej wieku wymaganego kalendarzem do odbycia tych szczepień.

147 Wobec tego nie stanowił, zdaniem Sądu, naruszenia prawa fakt niepowiadamiania o postępowaniu egzekucyjnym męża skarżącej albowiem nie był on zobowiązanym, czyli stroną postępowania egzekucyjnego.

148 Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie,

149 na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

150 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.