Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 lipca 2014 r., II SA/Ke 417/14

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 lipca 2014 r., II SA/Ke 417/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe "A." Z.C. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 18 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych; II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata, radcy prawnego.

Uzasadnienie

2 Z. C., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe "A." Z. C., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego.

3 W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 450 zł skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego.

4 Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje.

5 Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

6 Co do zasady koszty postępowań sądowych pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Tym niemniej regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Instytucja ta ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym.

7 Na prawo pomocy składają się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

8 Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1, prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2, prawo pomocy w zakresie częściowym).

9 Prawo pomocy jest zatem instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy.

10 Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Z. C. prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną oraz czwórką dzieci w wieku 24, 19 i 17 lat. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarcza, jednak nie wykazał żadnego dochodu. Jako majątek wykazał dom o pow. 100 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 1,5 ha. Z rozliczenia dochodu firmy za okres od 1 stycznia do 31 maja 2014 r. wynika, że przyniosła ona stratę w kwocie 30.921,23 zł (przychód: 179.009,25, koszty uzyskania przychodu: 209.930,48 zł).

11 W odpowiedzi na wezwanie z dnia 9 lipca 2014 r. wnioskodawca wykazał kredyt na rachunku bieżącym w banku PKO w kwocie 45.000 zł, kredyt obrotowy nieodnawialny w kwocie 30.000 zł, przy czym zaległość za dzień 18 lipca 2014 r. wynosi 23.142,88 zł. Dołączył 3 faktury VAT za energię elektryczną w łącznej kwocie 1559,09 zł. Mimo wezwania do wskazania źródeł utrzymania rodziny, rodzaju i wysokości wydatków, nie przedstawił stosownych informacji, poza załączeniem ww. faktur VAT za energię elektryczną.

12 Z zestawienia operacji na rachunkach bankowych w banku PKO BP S.A. za okres od 1 kwietnia do 30 czerwca 2014 r. wynika, że na rachunku "Konto za zero" saldo końcowe wyniosło 2,49 zł, a na rachunku "Biznes partner" –31.936,41 zł. W dniu 30 kwietnia 2014 r. na ten drugi rachunek wpłynęła m.in. kwota 49.120 zł, w dniu 8 maja 2014 r. kwota 28.290 zł. Z kolei w dniu 4 maja 2014 r. wnioskodawca dokonał przelewu w kwocie 17.000 zł na rzecz swojego pracownika Ł. M., w dniu 29 maja 2014 r. dokonał przelewu na kwotę 18.450 zł za samochód m-ki Mann, w dniu 27 czerwca 2014 r. dokonał zaś wypłaty w kasie na kwotę 11.000 zł. Z zestawienia operacji na rachunku w Banku Gospodarki Żywnościowej S.A. za okres od 1 kwietnia do 17 lipca 2014 r. wynika, że saldo końcowe wyniosło 61,58 zł, przy czym obrót po stronie "winien" wyniósł kwotę 50.463,37 zł, a obrót po stronie "ma" 50.324,93 zł. Wnioskodawca zatrudnia dwóch pracowników, w tym jednego ze swoich synów.

13 Z kserokopii zeznania PIT-36 za rok 2013 wynika, że Z. C. osiągnął dochód w wysokości 33.962,92 zł. Wnioskodawca dołączył listę środków trwałych obejmującą 22 pozycje, w tym samochody ciężarowe, ciągniki siodłowe, ciągniki rolnicze, naczepy, z których część została zbyta w latach 2012-2014. Z kserokopii deklaracji VAT za okres od stycznia do maja 2014 r. wynika, że wartość sprzedanych przez wnioskodawcę towarów i usług wyniosła 179,009,25 zł.

14 Z. C. wykazał ponadto kredyt gotówkowy w Santander Consumer Bank S.A. na kwotę 25.591,75 zł (rata miesięczna 1016,16 zł) oraz pożyczkę gotówkową w Credit Agricole Bank Polska S.A. na kwotę 30.234,25 zł (rata miesięczna 1190 zł). Dodatkowo wykazał pożyczkę w De Lage Landen Leasing Polska S.A. na kwotę 163.316,22 zł (miesięczna rata 1304,56 zł).

15 Z przedłożonych przez Z. C. dokumentów wynika, że jest on właścicielem przedsiębiorstwa, które w okresie od 1 stycznia do 31 maja 2014 r. osiągnęło przychód w kwocie 179.009,25 zł, zatrudnia pracowników, nie korzysta z pomocy społecznej, obsługuje kredyty bankowe. Trudno zatem uznać go za osobę ubogą. Udzielenie kredytów musiała zaś poprzedzać pozytywna analiza sytuacji finansowej strony w zakresie możliwości spłaty pożyczonych kwot. Okoliczność, że firma wnioskodawcy przyniosła stratę w ciągu pierwszych 5 miesięcy 2014 r. nie przesądza o zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego). Powstanie straty nie oznacza zatem jeszcze utraty możliwości płatniczych. W konsekwencji nie można przyjąć, że po stronie wnioskodawcy istnieje ograniczenie możliwości płatniczych do granic zabezpieczenia minimum socjalnego (por. postanowienia NSA: z dnia 24 lipca 2014 r. sygn. II OZ 704/14; z dnia 22 marca 2011 r., sygn. II GZ 112/11).

16 W ocenie Sądu przy osiąganych przychodach wnioskodawca jest w stanie zabezpieczyć środki niezbędne do pokrycia kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ograniczają się do wpisu od skargi w wysokości 450 zł, co jest kwotą znikomą na tle osiąganych przez wnioskodawcę przychodów, a na etapie późniejszym – w przypadku oddalenia skargi – opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za odpis wyroku z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 275 zł.

17 Na przyznanie prawa pomocy nie może wpłynąć kwestia spłacania kredytów, ponieważ jest indywidualną sprawą wnioskodawcy i nie może skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego. Zobowiązania prywatnoprawne (np. kredyty) nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Opłaty sądowe są bowiem daninami publicznymi, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. W razie uwzględnienia skargi w niniejszej sprawie Sąd zasądzi od organu na rzecz skarżącego zwrot poniesionych kosztów postępowania (art. 200 p.p.s.a.).

18 W świetle powyższego brak jest podstaw do stwierdzenia niemożności wygospodarowania stosownej kwoty na pokrycie kosztów postępowania. Z zestawienia operacji na rachunkach bankowych wynika, że wnioskodawca reguluje zobowiązania prywatnoprawne na kwoty wielokrotnie przekraczające wysokość występujących w niniejszej sprawie kosztów sądowych i kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W konsekwencji należy uznać, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie.

19 W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 245 § 1-3 oraz art. 246 § 1 pkt 1-2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.