Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 23 stycznia 2007 r., I SA/Go 990/06

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 23 stycznia 2007 r., I SA/Go 990/06

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Asesor WSA Alina Rzepecka Protokolant ref. Marta Surmacz - Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi F.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami za wykonanie tłumaczeń dokumentów zebranych w toku kontroli 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 355,00 (trzysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 I SA/Go 990/06

3 Uzasadnienie

4 Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2006r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] z [...] marca 2006r. w przedmiocie obciążenia skarżącego S.F. kosztami za wykonanie tłumaczenia dokumentów sporządzonych w języku obcym, zebranych w toku kontroli w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997r.

5 Jako podstawę prawną postanowienia wskazano art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239, art. 270 a, art. 265 § 1 pkt 3 art. 189 § 1, art. 267 § 1 pkt 5 lit. b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 6- ze zm.)

6 W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z 12 lipca 2005r. – sygn. akt ISA/Go 19/05, uchylił decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] grudnia 2003r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] września 2003r. nr [...] określającą S.F. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997r. z uwagi na to, że materiały dowodowe zgromadzone w toku kontroli skarbowej przeprowadzonej w Spółce Cywilnej "P" S.F. i J.S., zostały włączone do postępowania kontrolnego [...] w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r. w językach obcych (ukraińskim, rosyjskim i angielskim).

7 W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ I instancji wezwał skarżącego do dostarczenia całości materiałów dowodowych przetłumaczonych na język polski.

8 Skarżący, pismami z 17 stycznia 2006r. i 1 lutego 2006r. odmówił dostarczenia przetłumaczonych dokumentów uzasadniając swoje stanowisko faktem, iż żądane przez organ dokumenty przejęte zostały Inspektora Kontroli Skarbowej do postępowania [...] i mimo pisma skarżącego nie zostały zwrócone. Jednocześnie podniósł, że powołany w wezwaniu art. 189 § 1 Ordynacji podatkowej nie może mieć zastosowania, gdyż dotyczy pism będących w posiadaniu strony. Skarżący podkreślił ponadto, iż wezwanie dotyczy postępowania podatkowego w zakresie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym za 1997 rok, które uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2003r.

9 Z akt administracyjnych wynika, że w odpowiedzi na pisma skarżącego Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej odesłał skarżącemu posiadane przez siebie oryginały dokumentów sporządzonych w językach obcych z jednoczesnym ponownym wezwaniem S.F. (pismem z 8 lutego 2006r.) do dostarczenia uwierzytelnionych kserokopii dokumentów przetłumaczonych na język polski. Jako podstawę wystosowanego żądania wskazał art. 189 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy z 28 września 1991r. o kontroli skarbowej.

10 Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej zlecił tłumaczenie dokumentów tłumaczom przysięgłym a następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2006r. nr [...] kosztami tłumaczeń obciążył podatnika wskazując jako podstawę prawną art. 267 § 1 pkt 5 lit. b ustawy Ordynacja podatkowa.

11 W zażaleniu na postanowienie organu I instancji pełnomocnik strony zarzucił naruszenie art. 267 § 1 pkt 5 lit.b. ustawy Ordynacja podatkowa przez przyjęcie go jako podstawy obciążenia i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

12 Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] maja 2006 r. - [...] utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy.

13 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. pełnomocnik podatnika zarzucił nieuprawnione powołanie się na przepis art. 267 § 1 pkt 5 lit. b ustawy Ordynacja podatkowa jako podstawę obciążenia strony kosztami tłumaczeń dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy na etapie postępowania podatkowego i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy.

14 W uzasadnieniu skargi stwierdził, iż organ kontroli skarbowej wzywając stronę do przedłożenia tłumaczeń dokumentów nie potrafił wskazać właściwej podstawy prawnej żądań. Początkowo na podstawie art. 189 § 1 wzywał stronę do przedstawienia dowodu będącego w jej posiadaniu. Zdaniem pełnomocnika skarżącego przepis 189 § 1 nie może zobowiązywać podatnika do tworzenia nowych dowodów i dokumentów bowiem, jak twierdził, podatnik nie posiadał tłumaczeń dowodów, których oryginały znajdowały się w organach kontroli skarbowej.

15 Zdaniem pełnomocnika skarżących przepis art. 287 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa może mieć zastosowanie jedynie w trakcie prowadzonej kontroli skarbowej. W czasie zgłoszenia żądania kontrola taka nie była prowadzona, gdyż Dyrektor UKS , jako organ I instancji, prowadził postępowanie podatkowe. Postępowanie kontrolne zostało zakończone z dniem doręczenia protokołu kontroli. Skoro organ I instancji uznał za zbędne, w toku kontroli, żądanie dostarczenia mu tłumaczeń dokumentów źródłowych chociaż mógł to uczynić na koszt podatnika, to zaniedbanie to, wytknięte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., uznane przez tenże Sąd za wadę kwalifikowaną skutkującą uchyleniem dotkniętego nią orzeczenia, nie może obciążać podatnika lecz organ prowadzący postępowanie.

16 Zdaniem skarżącego stronę, zgodnie z art. 267 § 1 pkt 5 lit. b ustawy Ordynacja podatkowa, obciążają koszty powstałe z jej winy, a w szczególności koszty wynikłe z zatajenia lub nie przedstawienia dowodu w wyznaczonym terminie. Skuteczność obciążenia strony kosztami tłumaczenia dowodów poniesionych przez organ I instancji zależy więc od wykazania zawinienia strony. Ze strony skarżącego nie doszło do zatajenia dowodu ani też niedostarczenia go w wyznaczonym terminie, gdyż aby zatajać dowód lub dostarczać go w wyznaczonym terminie, strona musi być w jego posiadaniu, a nie była.

17 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i stwierdził, że na podstawie art. 287 ustawy Ordynacja podatkowa kontrolowany obowiązany jest umożliwić wykonanie czynności , o których mowa w art. 286, w szczególności przedstawić na żądanie kontrolującego , nieodpłatnie, tłumaczenie na język polski sporządzonej w języku obcym dokumentacji dotyczącej spraw będących przedmiotem kontroli .

18 Okoliczność, że przepis zawarty ten jest w dziale VI - Kontrola podatkowa nie stanowi zdaniem organu odwoławczego podstawy pozbawienia organu podatkowego takiego prawa na etapie postępowania podatkowego, organy podatkowe na etapie całego postępowania podatkowego mają prawo i obowiązek gromadzenia dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy . Ponieważ obcojęzyczne dokumenty bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski nie mogą być uznane za dowód w organ I instancji postąpił właściwie żądając tłumaczenia na język polski sporządzonej w języku obcym dokumentacji w oparciu o art. 189 Ordynacji podatkowej mimo , iż dokonał tego na etapie postępowania podatkowego tym bardziej, że skarżący był w posiadaniu tych dokumentów, bowiem pismem z dnia 8 lutego 2006 r. zostały mu wysłane.

19 Stronę obciążają koszty powstałe z jej winy, a w szczególności wynikłe wskutek nie przedstawienia dowodu w wyznaczonym terminie - w tym przypadku był to termin 14 lutego 2006 r.

20 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

21 Skarga zasługuje na uwzględnienie.

22 Art. 264 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60), zwanej dalej Ordynacją, statuuje generalną zasadę, iż kosztami postępowania podatkowego obciążony jest podmiot prowadzący postępowanie. Do kosztów tych należą między innymi, wymienione w definicji kosztów zawartej w art. 265 Ordynacji, koszty przysługujące biegłym i tłumaczom. Jak z powyższego wynika przepis ten nie dawał organowi podatkowemu w niniejszej sprawie prawa do obciążenia podatnika kosztami tłumacza.

23 Szczególne unormowanie dotyczące kosztów tłumaczeń dokumentów zawiera przepis art. 287 § 1 pkt 2 Ordynacji, który zobowiązuje podatnika do przedstawienia w toku prowadzonej kontroli, na żądanie kontrolującego, tłumaczenia na język polski sporządzonej w języku obcym dokumentacji dotyczącej spraw będących przedmiotem kontroli. Czynności te kontrolowany jest obowiązany wykonać nieodpłatnie.

24 W orzecznictwie oraz doktrynie podkreśla się, że strona może ponosić tylko takie koszty postępowania, które wyraźnie przewiduje przepis prawa. W razie wątpliwości należy przyjmować, że koszty ponosi podmiot prowadzący postępowanie (por. Babiarz S., Dauter B.: Ordynacja podatkowa. Komentarz. Wydanie 2).

25 W sprawie bezsporne jest, iż nałożony przez organy obowiązek poniesienia kosztów tłumaczenia dokumentów nastąpił poza postępowaniem kontrolnym, w toku normalnego postępowania. Bezsporne też jest, iż organ zaniechał w toku prowadzonej kontroli wezwania podatnika do przedłożenia mu tłumaczeń dokumentów sporządzonych w językach obcych włączając jako dowody zgromadzone w toku kontroli oryginały dokumentów sporządzone w językach obcych.

26 Zważywszy zatem na wspomnianą na wstępie zasadę tłumaczenia wątpliwości na korzyść podatnika oraz wziąwszy pod uwagę okoliczność, że to organ podatkowy jest gospodarzem postępowania i znana jest mu treść jego uprawnień i obowiązków, należy stwierdzić, iż przepis art. 287 § 1 pkt 2 Ordynacji nie może być interpretowany rozszerzająco i w związku z tym nie może stanowić podstawy prawnej obciążenia skarżącego kosztami tłumaczeń dokumentów, gdyż byłoby sprzeczne z treścią art. 264 i 265 Ordynacji podatkowej. Stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej wyrażone w uzasadnieniu skargi , iż przepis ten choć zawarty w dziale VI Ordynacji nie stanowi podstawy pozbawienia organu podatkowego, możliwości żądania tłumaczenia dokumentów zebranych w trakcie kontroli podatkowej , na etapie postępowania podatkowego, jest chybiony z uwagi na wspomniane już wyżej szczególne zasady unormowania kosztów w obu rodzajach postępowania.

27 Należy przy tym zwrócić uwagę na sprzeczność między samym rozstrzygnięciem a jego uzasadnieniem. Jako podstawę bowiem rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał art. 265 § 1 pkt 3 i 267 §1 pkt 5 lit. b Ordynacji, natomiast argumenty uzasadnienia w znacznej mierze nawiązują do treści art. 287 § 1 pkt 2.

28 Zasadny jest podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 267 § 1 pkt 5 lit. b Ordynacji. W myśl tego przepisu stronę obciążają koszty powstałe z jej winy, a w szczególności wynikłe wskutek zatajenia lub nie przedstawienia dowodu w wyznaczonym terminie. Tak więc organ II instancji winien wykazać na czym polegała wina skarżącego uzasadniająca obciążenie go kosztami biegłego. Podkreślenia przy tym wymaga, że istotą sprawy są koszty biegłego, a nie odmowa dostarczenia dowodu. Jak słusznie zwrócił uwagę skarżący, organ I instancji przyjął przedstawione mu dowody w języku obcym, włączył je do toczącego się postępowania kontrolnego i nie żądał ich tłumaczenia, mimo przysługującego mu, na etapie postępowania kontrolnego, z mocy szczególnego przepisu, uprawnienia. Był więc w posiadaniu dowodów, dostarczenia których domagał się od skarżącego i zobowiązany był dokonać ich tłumaczenia, gdyż jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w wyroku z 12 lipca 2005r. – ISA/Go 19/05 materiał dowodowy zgromadzony w sprawie musi być sporządzony w języku polskim co obliguje organy do posługiwania się urzędowymi tłumaczeniami obcojęzycznych dokumentów. Jednocześnie Sąd w żadnym miejscu nie przesądził, iż koszty tłumacza winien ponieść skarżący.

29 Zgodnie z art. 189 §1 Ordynacji organ podatkowy może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów będących w jej posiadaniu. Wyznaczenie terminu do przedstawienia przez strony dowodu będącego w jej posiadaniu należy ograniczyć do sytuacji, gdy strona powołuje się na dowody bez ich przedstawienia, co w tym postępowaniu nie miało miejsca ( por. B. Adamiak, J. Borkowski i inni: Ordynacja podatkowa. Komentarz 2005).

30 Umyślny zwrot skarżącemu dokumentów, po to by w tym samym piśmie zażądać ich zwrotu wraz z tłumaczeniem, a następnie przypisać podatnikowi winę w związku z nieprzedłożeniem "dowodów", co w konsekwencji uzasadniałoby obciążenie podatnika kosztami postępowania to działanie które, zdaniem Sądu, narusza zasadę pogłębiania zaufania podatników do organów podatkowych, tj. zasadę wynikającą z art. 121 Ordynacji podatkowej. Jest to bowiem próba przerzucenia na podatnika błędów i uchybień popełnianych w toku postępowania przez organ.

31 Stwierdzenie przez Dyrektora Izby Skarbowej zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , iż podatnik odmówił tłumaczenia dokumentów pomimo, iż obowiązany był to uczynić jest zbyt ogólnikowe i nie wskazuje z jakiego przepisu taki obowiązek podatnika, na tym etapie postępowania, wynikał. Skoro zatem nie ma podstawy prawnej obowiązku, nie może być mowy o zawinieniu podatnika i w konsekwencji obciążeniu go kosztami tłumaczenia.

32 Na koniec, abstrahując od przedmiotu niniejszego postępowania zauważyć należy, że błędny jest pogląd skarżącego, iż jego przekonanie o przedawnieniu zobowiązania zwalnia go od obowiązku przedłożenia dowodu w trybie art. 189 Ordynacji.

33 Wobec stwierdzenia naruszenia przepisu art. 265 i 267 § 1 pkt 5 lit. b oraz naruszenie art. 122 § 1 Ordynacji podatkowej , należało orzec o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

34 Wobec uchylenia zaskarżonego postanowienia należało, na podstawie art. 152 p.p.s.a, określić, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.

35 O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

36 /-/ A. Rzepecka /-/J. Wierchowicz /-/S. Kowalczyk