Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 września 2017 r., I SA/Go 33/17

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 września 2017 r., I SA/Go 33/17

Sentencja

1 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 19 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.D. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi M.d. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z 18 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę M.D. na wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej.

3 Dnia 21 sierpnia 2017 r. skarżący, na urzędowym formularzu PPF, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego.

4 We wniosku podał, że nie ma majątku, pracuje wyłącznie dorywczo zarabiając ok. 900 zł miesięcznie oraz że cierpi na liczne schorzenia.

5 Wobec uznania, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie są wystarczające do ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego, wezwano go do złożenia dokumentów obrazujących wysokość dochodów oraz stan posiadania jego samego oraz jego żony.

6 W odpowiedzi skarżący poinformował, że z żoną jest w stanie separacji i w związku z tym nie jest w stanie przedłożyć żadnych dokumentów dotyczących sytuacji materialnej współmałżonki.

7 Ponadto, pomimo wezwania, skarżący nie przedłożył wyciągów ze swoich rachunków bankowych.

8 W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, co następuje.

9 Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli takim o jakiego domagał się skarżący, przysługuje w razie wykazania, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

10 Zasadą jest jednak ponoszenie przez strony całości kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowym (art. 199 P.p.s.a.), zaś odstępstwo od tej zasady poprzez zwolnienie z kosztów sądowych może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych - uzasadnionych sytuacją majątkową strony.

11 Ocena wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wymaga porównania ustalonych możliwości majątkowych strony z potencjalnie obciążającymi ją kosztami postępowania.

12 Zgodnie jednak z przytoczonym art. 246 § 1 P.p.s.a. ciężar wykazania przesłanek prawa pomocy spoczywa na osobie, która ubiega się o jego przyznanie (por. post. NSA z 5 sierpnia 2014 r. II FZ 1207/14).

13 Skarżący nie spełnił tego wymogu.

14 Na wstępie wskazać należy, że sytuacja rodzinna i majątkowa była już przedmiotem analizy pod kątem przesłanek przyznania prawa pomocy. Skarżący nie wykazał aby się ona zmieniła.

15 Z oświadczenia skarżącego wynika, iż nie posiada on oszczędności oraz, że uzyskuje sporadyczne wynagrodzenie z prac dorywczych. Deklaracji tej nie można zweryfikować z uwagi na nie przedłożenie przez skarżącego wyciągów z konta bankowego. Ponadto, nadesłane zeznanie podatkowe w ogóle nie obejmuje tych dochodów.

16 Z oświadczenia skarżącego wynika ponadto, że jest żonaty.

17 Sytuacja finansowa osoby fizycznej pozostającej w związku małżeńskim nie może być oceniana w oderwaniu od możliwości płatniczych małżonka. Jeżeli w małżeństwie skarżącego nie orzeczono separacji bądź rozwodu (a wskazuje na to oświadczenie z [...] lutego 2017 r.), uzasadnione jest żądanie złożenia dokumentacji obrazującej dochody jego małżonki. W świetle orzecznictwa NSA przyjmuje się, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682) – zwanej dalej "K.r.o.", małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Skoro małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, małżonka ma obowiązek udzielenia pomocy mężowi w zakresie prowadzenia przez niego procesów sądowych. Fakt istnienia pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej małżeńskiej, a nawet nie prowadzenie przez małżonków wspólnego gospodarstwa domowego i pozostawania w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to małżonka nie może pomóc w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11, z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt I FZ 395/11, z dnia 18 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FZ 519/14, z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt I FZ 388/14, z dnia 12 listopada 2012 r., sygn. akt I FZ 42/12, z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt I GZ 486/14 - wszystkie orzeczenia dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć należy, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa bowiem dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 614 § 1 k.r.o.). Zatem bez względu na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 K.r.o., skutkuje tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II OZ 1266/11 – www. orzeczenia.nsa.gov.pl).

18 Z tej przyczyny, żądając zwolnienia od kosztów sadowych, winien był wykazać, że nie jest ich w stanie ponieść również z pomocą żony. Wymóg ten wywodzi się z prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajdującego umocowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w art. 13 i 27).

19 Oceny tej nie zmienia argument o obowiązującej w małżeństwie skarżącego rozdzielności majątkowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że fakt zawarcia między małżonkami umowy ustanawiającej rozdzielność majątkową pozostaje w istocie bez znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (zob. np. post. NSA: z 10 czerwca 2014 r. I OZ 412/14, z 10 czerwca 2016 r. I FZ 148/16, z 30 sierpnia 2016 r. I GZ 489/16).

20 W tym stanie rzeczy uznano, że skarżący nie dostarczył danych i dowodów pozwalających na kategoryczne ustalenie jego zdolności finansowych, a tym samym nie wykazał przesłanek prawa pomocy. W konsekwencji postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy.

21 Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.