Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 sierpnia 2018 r., I SA/Gl 795/17

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 sierpnia 2018 r., I SA/Gl 795/17

Sentencja

1 Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie

2 Prawomocnym postanowieniem z dnia 10 października 2017 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach rozstrzygnięcia zwrócono uwagę, że skarżący, pomimo obszernego i szczegółowego wezwania o nadesłanie dokumentów źródłowych, nie przedstawił jakiegokolwiek materiału dowodowego, który mógłby zobrazować jego sytuację materialną. Dokumentacji takiej nie nadesłał także przy sprzeciwie od wskazanego na wstępie orzeczenia.

3 Kolejny wniosek skarżącego został zawarty w zażaleniu z 22 marca 2018 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) i powielony w kolejnym zażaleniu z 25 kwietnia 2018 r. (data nadania). Wniosek ów został następnie uzupełniony i złożony na urzędowym formularzu (druk PPF z 11 czerwca 2018 r.). W tych ramach skarżący podniósł, że Spółka, w której jest jedynym wspólnikiem, już nie prowadzi działalności gospodarczej. Oświadczył dalej, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada jakiegokolwiek majątku i nie uzyskuje dochodów.

4 Podjęcie dalszych czynności w kwestii ponowionego wniosku o przyznanie prawa pomocy możliwe było dopiero w dniu 30 lipca 2018 r. z uwagi na toczące się równolegle postępowania wpadkowe na skutek wniesionych przez skarżącego zażaleń.

5 Pismem z 30 lipca 2018 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia – w terminie 7 dni - wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych, zmierzających do ustalenia sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy. W szczególności wezwano go do nadesłania dokumentu obrazującego stan osobowy jego gospodarstwa domowego oraz związane z nim wydatki. Zobowiązano nadto skarżącego do wykazania bieżących dochodów, w tym z tytułu prowadzonej przez niego spółki jawnej. W tej części wezwania pouczono skarżącego, iż niezastosowanie się do jego treści w wyznaczonym terminie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Wezwano nadto skarżącego do sprecyzowania zakresu wniosku pod rygorem przyjęcia, że ubiega się o zwolnienie od opłat sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

6 W piśmie z 7 sierpnia 2018 r., w odpowiedzi na ww. wezwanie referendarza sądowego, skarżący przedstawił trudną sytuację Spółki jawnej, w której jest jedynym wspólnikiem. W piśmie tym nie nawiązał natomiast do żadnego z punktów wezwania, które dotyczyły jego osobistej sytuacji rodzinnej i materialnej. Skarżący wyliczył nadto postępowania egzekucyjne, które się toczą przeciwko "A" Sp. jawnej w likwidacji R.

7 W piśmie tym skarżący nie ustosunkował się także do tej części wezwania, w której zobowiązano go do sprecyzowania zakresu wniosku.

8 Należy w tym miejscu odnotować, że Spółka jawna, w której skarżący jest wspólnikiem, wielokrotnie zwracała się do tutejszego Sądu z wnioskami o przyznanie prawa pomocy. Wnioski te rozpoznawano odmownie. Ostatnie postanowienie wydano w dniu 7 sierpnia 2018 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 81/17. Referendarz sądowy podkreślił wówczas, że Spółka nie nadesłała wymaganych dokumentów źródłowych.

9 Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:

10 Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.

11 W punkcie wyjścia należy podkreślić, że przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia jest wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, co jest konsekwencją rygoru przyjętego w wezwaniu z 30 lipca 2018 r.

12 Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, czyli obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności, co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania.

13 Należy w tym miejscu zauważyć, iż druk PPF z dnia 11 czerwca 2018 r. formalnie zainicjował kolejne w tej sprawie postępowanie z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Oznacza to, że rozpoznanie aktualnego wniosku winno nastąpić przy uwzględnieniu regulacji płynącej z art. 165 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z kolei przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (por. postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, LEX nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, LEX nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania.

14 Na gruncie przywołanego wyżej stanowiska judykatury należy stwierdzić, że skarżący nawet nie podjął próby umożliwienia zbadania, czy w jego przypadku doszło do jakiejkolwiek zmiany okoliczności. Wezwanie referendarza sądowego, które w swej treści zawierało precyzyjnie sformułowany zakres żądanych dokumentów, pozostało de facto bez odpowiedzi do dnia dzisiejszego. Wezwanie to skonstruowane było w taki sposób, aby umożliwić skarżącemu udokumentowanie także tych okoliczności stanu faktycznego, których nie wyjaśniono już w poprzednim postępowaniu zakończonym orzeczeniem z 10 października 2017 r.

15 Przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje swoją sytuację materialną, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd administracyjny. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu, ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy (patrz postanowienie z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FPP 5/13; dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W innym orzeczeniu Sąd kasacyjny zauważył, że słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158).

16 Trzeba w tym miejscu podkreślić, że reakcja skarżącego na wezwanie polegająca na przedstawieniu – jego zdaniem – trudnej sytuacji Spółki, w której jest wspólnikiem, nie popartej skądinąd żadnym dokumentem źródłowym, nie może być w tym przypadku potraktowana jako replika na wezwanie referendarza sądowego z dnia 30 lipca 2018 r.

17 W dalszym ciągu nie jest więc znany przede wszystkim stan osobowy gospodarstwa domowego skarżącego, a zatem krąg osób, które mogą współkształtować jego sytuację materialną między innymi poprzez współuczestnictwo w ponoszeniu kosztów utrzymania. Do dalszych mankamentów dowodowych wniosku należy również zaliczyć brak dokumentacji obrazującej dochody skarżącego, zarówno te bieżące, jak i te, które uzyskał w 2017 r. Niepodobna przecież przyjąć, że skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów, które pozwalają mu chociażby na utrzymanie stałych miesięcznych opłat związanych z utrzymaniem mieszkania, czy na zakup najpotrzebniejszych rzeczy takich jak żywność, czy środki higieny.

18 Co znamienne, wyjaśnienie wszystkich sygnalizowanych wyżej okoliczności dotyczących sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącego ma szczególne znaczenie z uwagi na relatywnie niewielką wysokość opłat sądowych w tej sprawie. Najwyższa z nich sprowadza się bowiem do kwoty 100 zł.

19 Konkludując, bierna postawa skarżącego nie pozwoliła na odstąpienie od uprzednio zapadłego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy.

20 W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., przy uwzględnieniu art. 165 tej ustawy, orzeczono jak w sentencji.