Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 sierpnia 2020 r., I SA/Gl 681/20
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 sierpnia 2020 r., I SA/Gl 681/20
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Dorota Kozłowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie nadpłaty w podatku od towarów i usług stwierdzonej decyzją z dnia 29 czerwca 2000 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
2 Przedmiotem skargi jest postanowienie z [...], nr [...] Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS), wydane na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i art. 239 w związku z art. 165a oraz art. 13 § 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 900, ze zm. – dalej: o.p.).
3 Postanowieniem tym, po rozpatrzeniu zażalenia z 11 grudnia 2019 r., wniesionego w imieniu skarżącego S.W. przez J.W. (pełnomocnika skarżącego), jak również złożonych w toku postępowania zażaleniowego pism pełnomocnika skarżącego z 30 grudnia 2019 r. oraz z 7 stycznia, 2 lutego, 4 lutego, 10 lutego i 12 lutego 2020 r., DIAS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. (dalej: NUS) z [...], nr [...].
4 NUS wskazanym postanowieniem, po rozpatrzeniu wniosków pełnomocnika skarżącego z 16 i 25 października oraz z 4 listopada 2019 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nadpłaty w podatku od towarów i usług za 1994 r. w kwocie [...] zł.
5 W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia DIAS wskazał, że decyzją z [...], nr [...] Izba Skarbowa w Katowicach O/Z w C. utrzymała w mocy decyzję [...] Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...], nr [...], którą stwierdzono wystąpienie wspomnianej nadpłaty i zarazem – z uwagi na przedawnienie roszczenia – odmówiono jej zwrotu.
6 Podkreślił jednocześnie, że ta decyzja Izby Skarbowej jest ostateczna i pomimo podejmowanych przez skarżącego wysiłków zmierzających do jej wyeliminowania z obrotu prawnego nadal w nim pozostaje. Mając to na względzie, stwierdził, że domaganie się ponownego rozpatrzenia sprawy już załatwionej tą decyzją jest niedopuszczalne i dlatego spotkać się musiało z odmową wszczęcia postępowania w tym przedmiocie w myśl art. 165a § 1 o.p. Z tego względu kwalifikację podjętą przez organ pierwszej instancji ocenił jako prawidłową. Na poparcie słuszności tego stanowiska powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 25 listopada 2011 r., III SA/Gl 867/08. Zarazem zaznaczył, że – wbrew twierdzeniom skarżącego – w sprawie nie ma zastosowania nieobowiązująca ustawa z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. Nr 27, poz. 111 ze zm. - dalej: u.z.p.).
7 W skardze datowanej na 10 marca 2020 r., a wniesionej w dniu 20 marca 2020 r., pełnomocnik skarżącego podniósł, że zwrot nadpłat powstałych przed dniem wejścia w życie o.p. dokonywany jest na podstawie przepisów u.z.p., co wynika z art. 330 o.p. i co zostało przez organy orzekające w sprawie przyznane we wcześniejszych decyzjach (m. in. w wyżej wskazanej decyzji w sprawie stwierdzenia nadpłaty i odmowy jej zwrotu). Pomimo tego organy te konsekwentnie (już dwadzieścia sześć lat) stosują o.p., co jest niezgodne z prawem, a w szczególności z obowiązującym art. 29 ust. 1 u.z.p.
8 Następnie autor skargi nie zgodził się, by doszło do przedawnienia zwrotu nadpłaty i w tym kontekście zarzucił organom: brak uwzględnienia prawidłowego rozliczenia podatku, pominięcie faktu, że żądanie zwrotu nadpłaty zostało zawarte w piśmie z 17 lipca 1995 r. i nieuprawnione (nieznajdujące oparcia w materiale dowodowym) przyjęcie, że wniosek taki zgłoszono dopiero 8 kwietnia 1999 r.
9 W dalszej kolejności pełnomocnik skarżącego wytknął organom niewyciągnięcie prawidłowych wniosków z faktu, że skoro nie ma przepisu zobowiązującego do uznania nadpłaty w sprawie przelewu niezrealizowanego przez upadły bank, to decyzje w sprawie stwierdzenia nadpłaty i odmowy jej zwrotu są nieważne.
10 Powołał również orzecznictwo sądowe wskazujące na brak możności ponoszenia przez stronę postępowania negatywnych konsekwencji z powodu wadliwego działania organów.
11 Na koniec raz jeszcze zaakcentował, że u.z.p. nadal obowiązuje.
12 Do skargi załączył kserokopie pism, jakie dotychczas kierował do organów bądź od nich otrzymywał w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty. Dokumenty takie przedstawił również na dalszym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, w tym m. in. przy piśmie z 15 lipca 2020 r., w którym – ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę – raz jeszcze wyartykułował okoliczności przemawiające, jego zdaniem, za koniecznością zwrotu nadpłaty.
13 We wspomnianej odpowiedzi na skargę DIAS stwierdził brak podstaw do zmiany stanowiska, jakie zaprezentował w zaskarżonym postanowieniu.
14 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
15 Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
16 Przedstawienie motywów tego rozstrzygnięcia należy rozpocząć od wskazania, że postępowanie podatkowe dotyczące stwierdzenia i zwrotu przedmiotowej nadpłaty zostało zakończone decyzją Izby Skarbowej w Katowicach O/Z w C. z [...], nr [...] utrzymującą w mocy decyzję [...] Urzędu Skarbowego w C. z [...], nr [...], którą stwierdzono wystąpienie tej nadpłaty i odmówiono jej zwrotu ze względu na upływ terminu do dokonania tej czynności.
17 Ta decyzja Izby Skarbowej jest ostateczna i nie została zaskarżona, choć skarżący już wielokrotnie usiłował wzruszyć to rozstrzygnięcie. Jednakże wysiłki te okazały się bezskuteczne. Niektóre z podejmowanych w tym przedmiocie kwalifikacji organów stanowiły przedmiot sądowoadministracyjnej kontroli. Niemniej jednak także i ta weryfikacja kończyła się dla skarżącego niepomyślnie, czyli oddaleniem jego skargi, co wiadomo skarżącemu, a także Sądowi z urzędu. Tak oceniano rozstrzygnięcia wydawane w kwestii:
18 1) odmowy uchylenia (po wznowieniu postępowania) spornej decyzji ostatecznej (wyrok WSA w Gliwicach z 6 listopada 2006 r., III SA/Gl 704/06);
19 2) odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji (wyrok WSA w Gliwicach z 20 lutego 2008 r., III SA/Gl 1406/07);
20 3) odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty z tej decyzji wynikającej (wyrok WSA w Gliwicach z 25 listopada 2008 r., III SA/Gl 867/08);
21 4) odmowy sprostowania błędów rachunkowych i niewłaściwego wyliczenia okresu przedawnienia w stwierdzonej nadpłacie (wyrok WSA w Gliwicach z 27 stycznia 2010 r., III SA/Gl 1226/09);
22 5) odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia oraz zwrotu nadpłaty (wyrok WSA w Gliwicach z 23 kwietnia 2012 r., III SA/Gl 1710/11);
23 6) odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o odmowie uchylenia (w trybie wznowienia postępowania) postanowienia wydanego w kwestii odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty (wyrok WSA w Gliwicach z 17 lutego 2016 r., III SA/Gl 343/15);
24 7) odmowy wszczęcia postępowania w sprawie sprostowania oczywistych omyłek i poprawienia błędów w decyzji dotyczącej nadpłaty (wyrok WSA w Gliwicach z 23 października 2019 r., I SA/Gl 884/19).
25 W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że sporna decyzja ostateczna nadal pozostaje w obrocie prawnym i jako taka jest wiążąca.
26 Tymczasem w pismach z 16 października 2019 r., z 25 października 2019 r. oraz z 4 listopada 2019 r. skarżący domaga się wszczęcia postępowania w sprawie, która w tej decyzji została już rozstrzygnięta. Także treść kolejnych pism przez niego składanych w toku postępowania zażaleniowego czy postępowania w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej, nie pozostawia wątpliwości co do tego, że jego intencją jest w istocie ponowne przeprowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty ze względu na to, że – jego zdaniem – kwestia ta (we wspomnianej decyzji ostatecznej) została rozstrzygnięta w sposób nieprawidłowy. Dostrzec jednak trzeba, że spełnienie tego oczekiwania jest niemożliwe, a przesądzające znaczenie w tej materii ma art. 165a § 1 o.p.
27 Mając to na uwadze, wskazać należy, że w myśl art. 165 § 1 o.p. postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie z kolei do powołanego art. 165a § 1 o.p. gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
28 Zarówno w orzecznictwie, jak i w literaturze przedmiotu ugruntowany jest pogląd, że taka inna przyczyna braku możliwości wszczęcia postępowania zachodzi przede wszystkim wtedy, gdy:
29 1) przepisy ustaw podatkowych nie dają podstaw do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego,
30 2) w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe oraz
31 3) w sprawie zapadła już decyzja choćby nieostateczna [zob. H. Dzwonkowski, "Ordynacja podatkowa. Komentarz", Wyd. 9, Warszawa 2020, Komentarz do art. 165a o.p., por. także m. in. wyrok WSA w Gliwicach z 25 listopada 2008 r., III SA/Gl 867/08].
32 Pozostawanie w obrocie prawnym decyzji rozstrzygającej daną kwestię stanowi więc przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie, w której decyzja ta została wydana. Strona nie może bowiem domagać się ponownego rozstrzygnięcia kwestii, jaka została już załatwiona w decyzji, która jest wiążąca. Tymczasem taka sytuacja zachodzi właśnie w rozpatrywanym przypadku.
33 Mając to na uwadze, stwierdzić należało, że DIAS prawidłowo postąpił, utrzymując w mocy postanowienie NUS o odmowie wszczęcia postępowania.
34 Przy tym podkreślenia wymaga, że możność nadania biegu wnioskowi skarżącego o wszczęcie takiego postępowania podlegać musiała ocenie przez pryzmat przepisów obowiązujących w dacie jego złożenia, którymi są wyżej przytoczone regulacje o.p. (a nie: u.z.p.).
35 Odnosząc się z kolei do pozostałych argumentów powołanych przez skarżącego, zaakcentować trzeba, że pozostają one bez wpływu na poprawność kwestionowanej kwalifikacji, gdyż stanowią wyraz negatywnego zapatrywania skarżącego na sposób przeprowadzenia zakończonego już postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty i jej zwrotu i w żaden sposób nie kontestują słuszności braku możliwości przeprowadzenia kolejnego postępowania w tej samej materii. Podkreślenia zatem wymaga, że podniesione przez skarżącego zarzuty w rzeczywistości odnoszą się do merytorycznego sposobu załatwienia sprawy zakończonej kwestionowaną decyzją ostateczną. Pozostają więc irrelewantne w analizowanym przypadku, który odnosi się przecież odmowy wszczęcia ponownego postępowania w takiej sprawie.
36 Na koniec, już niejako na marginesie, odnotować trzeba, że kwestia niemożności wszczęcia ponownego postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu spornej nadpłaty stanowiła już przedmiot oceny przez WSA w Gliwicach w wyroku z 25 listopada 2008 r., III SA/Gl 867/08, który dotyczył wcześniejszego wniosku skarżącego o wszczęcie takiego postępowania. Składając kolejne żądanie w tym samym przedmiocie, skarżący powinien więc mieć świadomość bezskuteczności takiego działania.
37 Z wyżej przytoczonych względów skargę wniesioną w niniejszej sprawie należało oddalić, co też uczyniono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.).