Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2010 r., I SA/Gl 205/10

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2010 r., I SA/Gl 205/10

Sentencja

1 Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego do osób prawnych w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia 1) zwolnić stronę skarżącą od wpisu sądowego do skargi kasacyjnej; 2) oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 10 marca 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zwolnił skarżącą Spółkę od wpisu sądowego od skargi, a w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił. Przyjęto wówczas, że skarżąca będzie miała możliwość zgromadzenia środków pieniężnych na ewentualne dalsze koszty postępowania sądowego.

3 Do skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji z dnia 6 września 2010 r. dołączono druk PPPr, w którym Prezes Spółki wniósł o zwolnienie jej od opłat sądowych w całości. W tych ramach przywołano argumentację, która zawarta była w poprzednim wniosku z dnia [...] 2010 r. Dodatkowo zaakcentowano ujemny wynik finansowy za rok 2009, kiedy to strata sięgnęła kilkuset tysięcy złotych. W oświadczeniu o majątku i dochodach zdeklarowano wysokość kapitału zakładowego w kwocie [...] zł, wartość środków trwałych ([...]zł) oraz wysokość straty za ostatni rok obrotowy w kwocie [...] zł. Stan obu posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych wynosi "O" zł. Do wniosku dołączono plik dokumentów, w tym: wyciągi z rachunków bankowych, bilans za 2009 r., CIT-8 za 2009 r. i raport kasowy z dnia [...] 2009 r.

4 W wyniku wezwania referendarza sądowego, w dniu 2 grudnia 2010 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), do Sądu wpłynęły dodatkowe dokumenty źródłowe. Na gruncie wszystkich dokumentów złożonych przy obecnym wniosku skarżącej ustalono m.in., że Spółka posiada środki trwałe, w tym grunt, budynki i budowle, które obciążone są hipoteką do łącznej kwoty [...] zł. Wartość aktywów obrotowych Spółki na koniec 2009 r. wyniosła [...] zł, zaś jej bieżące zobowiązania – [...] zł. Deklaracje VAT-7K za drugi i trzeci kwartał roku 2009 wskazują, że w tym okresie Spółka wykonała transakcje opodatkowane podatkiem od towarów i usług; podstawa opodatkowania wyniosła łącznie [...] zł, zaś "nabycie towarów" w tym czasie oznaczono na kwotę [...] zł.

5 Wpis sądowy od skargi kasacyjnej wynosi [...] zł.

6 Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:

7 Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a.. przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania.

8 Na wstępie rozważań przyszło zwrócić uwagę, że na wcześniejszym etapie niniejszego postępowania sądowego uznano, iż strona skarżąca miała możliwość poniesienia tylko i wyłącznie wpisu sądowego od skargi, oraz że postanowienie podjęte w tym przedmiocie do chwili obecnej zachowało swą prawną moc. Zgodnie bowiem z art. 164 P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zmiana ta w przypadku postępowania w przedmiocie prawa pomocy musi być istotna. Instytucja prawa pomocy stanowi wszak gwarancję przysługującego stronie m. in. na mocy art. 45 Konstytucji RP prawa do sądu – nie może być zaś mowy o realizacji tego prawa, gdy sytuacja majątkowa strony w trakcie jednego postępowania jest oceniana odmiennie niż uprzednio i na niekorzyść tylko z uwagi na fakt, iż zmieniła się ona w jakimkolwiek stopniu, choćby nieznacznym. Byłoby to zresztą nie do pogodzenia z zasadą zaufania do organów państwa oraz stabilności orzeczeń sądowych.

9 Przyjmuje się w orzecznictwie, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy", rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (vide: postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08 Lex nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09 niepubl.). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania.

10 Trzeba zatem stwierdzić, że nie doszło w tej sprawie do zmiany przepisów regulujących "prawo ubogich", a zatem konieczne jest zbadanie ewentualnej fluktuacji okoliczności stanu faktycznego tej sprawy. W tym względzie zasadnym jest zestawienie parametrów rachunkowych, wynikających ze sprawozdań finansowych, które zdaniem rozpoznającego wniosek obrazują zmiany zaistniałe na gruncie dwóch lat obrotowych, tj. 2008-2009.

11 W tych ramach należy odnotować znaczący spadek przychodów ze sprzedaży produktów (ze [...] zł do [...] zł.) oraz brak przychodów finansowych, co potwierdza deklarowany we wniosku brak środków na rachunkach bankowych. Analiza dokumentów prowadzi nadto do wniosku, że Spółka poszukuje oszczędności w kosztach prowadzenia działalności, co objawia się m.in. zmniejszeniem wydatków na usługi obce z [...] zł do [...] zł. Dodatkowo rośnie zadłużenie z tytułu wynagrodzeń (wzrost o [...] zł). Rośnie także zadłużenie z tytułu podatków, ceł oraz z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Dokonane tutaj zestawienie, wziąwszy nadto pod uwagę, że poprzednio brany pod uwagę wskaźnik bieżącej płynności finansowej ma tendencję spadkową i w roku 2009 wyniósł około 0,73 (spadek z wartości 0,78), świadczy o tym, że Spółka pozostaje w kondycji finansowej, która uniemożliwi jej poniesienie należnej obecnie opłaty sądowej. Co więcej odnotowana tutaj redukcja wskaźnika może świadczyć o tym, że zdolność płatnicza skarżącej znacząco maleje.

12 Trzeba też podkreślić, że dokonując analizy materiału źródłowego pod kątem ewentualnej zmiany stanu faktycznego nie można tracić z pola widzenia faktu, że już samo wydanie przez wojewódzki sąd administracyjny orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie oraz złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, spowodowane wniesieniem skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku, niewątpliwie stanowi zmianę okoliczności sprawy, o której właśnie mowa w art. 165 P.p.s.a. (tak post. NSA z 20 października 2005 r., sygn. akt II FZ 651/05). Wszak implikuje ono konieczność poniesienia wpisu od skargi kasacyjnej.

13 W tym stanie rzeczy stwierdzono, że strona skarżąca nie będzie w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Poprzednio uznano wprawdzie, że Spółka będzie miała możliwość gromadzenia środków pieniężnych na dalsze postępowanie, jednakowoż - jak wykazano wyżej - kondycja finansowa Spółka uległa pogorszeniu, co bezpośrednio wpłynęło na obecny brak zdolności płatniczej.

14 Taki stan rzeczy musi prowadzić do modyfikacji zapadłego uprzednio orzeczenia w części oddalającej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

15 W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji