Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 października 2017 r., IV SA/Gl 826/17

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 października 2017 r., IV SA/Gl 826/17

Sentencja

1 Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 5 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.G. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu części dofinansowania projektu współfinansowanego ze środków objętych Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...] na lata 2007-2013 w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. 1. zwolnić skarżącego z obowiązku uiszczenia połowy wpisu od skargi; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie;

Uzasadnienie

2 Wraz ze skargą z dnia 4 sierpnia 2017 r. A.G., reprezentowany w sprawie przez adwokata, złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący podkreślił, że jest poważnie chory, pozostaje bez zatrudnienia i pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy. Równocześnie oświadczył, iż jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 61 m2. Nie posiada natomiast żadnych innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych.

3 Nadto wnioskodawca zadeklarował, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką i pełnoletnim synem, zaś na miesięczny dochód netto jego rodziny składa się pobierana przezeń renta (933 zł), oraz wynagrodzenia za pracę: żony (3.703 zł) i syna (1.460 zł). Dodatkowo skarżący wyszczególnił obciążające go koszty utrzymania wymieniając wśród nich czynsz (1.118,28 zł), opłaty za tzw. media (580 zł), koszty leczenia (610 zł), opłaty za telefon i Internet (120 zł) oraz wydatki związane ze studiami syna (730 zł).

4 Następnie, odpowiadając na wezwanie do uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku, pełnomocnik A.G. nadesłała wyciągi bankowe potwierdzające wysokość renty skarżącego (933,42 zł) oraz wynagrodzeń za pracę jego małżonki i syna (odpowiednio 3.983,93 zł i 1.459,48 zł). Przedstawiła także dokumenty źródłowe obrazujące wysokość kosztów obciążających gospodarstwo domowe wnioskodawcy z tytułu czesnego za studia syna (3.760 zł - opłata za semestr, a zatem średnio na miesiąc przypada 1/6 tej kwoty czyli 626,67 zł), czynszu za mieszkanie (868,28 zł) oraz za lokal użytkowy (188,88 zł) - w tym miejscu pełnomocnik strony podkreśliła, że choć skarżący zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą, to wynajmuje rzeczony lokal, bowiem musi tam przechowywać maszyny, które wykorzystywał w ramach tej działalności). Nadesłała również dokumenty potwierdzające wysokość opłaty za gaz (271,03 zł - należność za cały rok, co daje średnio na miesiąc 22,59 zł), opłat za energię elektryczną (96,95 zł - za lokal i 438,53 zł - za mieszkanie - należność za dwa miesiące, co daje średnio na miesiąc 219,27 zł), wydatków na leki (293,38 zł), opłat za usługi telekomunikacyjne (telefony, Internet, telewizja kablowa - ogółem 357,04), podatków od nieruchomości (117 zł - należność za kwartał, co daje średnio na miesiąc 39 zł) oraz opłat za wodę i odprowadzanie ścieków (45,72 zł).

5 Rozpoznając wniosek zważono, co następuje.

6 Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

7 Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi. W pierwszej kolejności należy więc stwierdzić, że choć w zakresie kompetencji referendarza sądowego nie znajduje się określanie wysokości tej opłaty, to jednak na potrzeby postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy ustalenie należnej z tego tytułu kwoty było konieczne. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja zobowiązująca A.G. do zwrotu należności pieniężnej, której wartość wynosi 45.203 zł, co wynika zarówno z treści wspomnianej decyzji jak i z oświadczeń strony zamieszczonych w rubryce nr 3.6. urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, stwierdzić należy, że w sprawie tej pobierany jest wpis stosunkowy, którego wartość obliczona jest na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi 1.356 zł.

8 Wniosek strony należało rozpatrzeć w kontekście zasady wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Równocześnie należy podkreślić, iż prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego zastosowanie tej instytucji prawnej może mieć miejsce wyłącznie w przypadku osób ubogich, czyli takich, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA).

9 Mając na uwadze powyższe uznano, że skarżący spełnił wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy aczkolwiek jedynie w stopniu uzasadniającym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.

10 A.G. jest rencistą, jak podkreślał we wniosku, uskarża się na poważne problemy zdrowotne i nie posiada zasobów finansowych ani łatwego do spieniężenia majątku. Dokonana w tym kontekście ocena sytuacji materialnej jego gospodarstwa domowego doprowadziła zatem do konkluzji, że uiszczenie pełnych kosztów postępowania, w tym wpisu od skargi, w kwocie 1.356 zł stanowić będzie dla niego nadmierne obciążenie finansowe.

11 Z drugiej strony jednak stwierdzić przyjdzie, że wspomniana sytuacja materialna w żadnym razie nie uzasadnia całkowitego uwzględnienia jego żądania.

12 Jak wynika z nadesłanych w toku postępowania dokumentów źródłowych, zarówno sam wnioskodawca jak i jego małżonka oraz pełnoletni syn osiągają stałe dochody w sumarycznej kwocie 6.376,83 zł netto, którą trudno uznać za niską w odniesieniu do trójosobowego gospodarstwa domowego. Równocześnie, suma udokumentowanych przezeń miesięcznych kosztów utrzymania wynosi 2.660,83 zł.

13 Oznacza to, że po uiszczeniu wspomnianych kosztów, do dyspozycji skarżącego i jego rodziny pozostaje miesięcznie ponad 3.700 zł. Nawet więc uwzględniwszy, iż kwotę tą należy jeszcze pomniejszyć o konieczne wydatki, jakie wiążą się zazwyczaj z wyżywieniem i zakupem niezbędnych środków czystości oraz odzieży dla trzech osób, nie budzi wątpliwości, że strona jest w stanie częściowo partycypować w kosztach sądowych w sprawie, w tym uiścić tytułem wpisu od skargi połowę tej należności, w kwocie 678 zł, jak również pokryć w całości inne ewentualne opłaty sądowe, które mogą pojawić się dopiero w przyszłości (są one niższe od wspomnianej kwoty), bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu swej rodziny

14 Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05 - orzeczenie dostępne w CBOSA). Tymczasem uwzględniwszy relację pomiędzy dochodem rodziny wnioskodawcy i rozmiarem wydatków przeznaczanych na utrzymanie tego gospodarstwa domowego - która to relacja umożliwia dokonanie stosownych oszczędności - nie sposób uznać, aby mógł on ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku uiszczenia kwoty 678 zł.

15 Wypada w tym miejscu dodać, że o możliwości dokonania oszczędności w kosztach utrzymania rodziny skarżącego świadczy również choćby fakt, iż na same opłaty za usługi telekomunikacyjne (telefony, Internet, telewizja kablowa) przeznacza on miesięcznie aż 357,04 zł (vide: przelewy stanowiące karty nr 34, 37 i 38 akt sprawy), a nie budzi wątpliwości, że wydatkowanie tak znacznej kwoty na wspomniany cel nie może być przecież uznane za zaspokojenie niezbędnej, elementarnej potrzeby bytowej.

16 Marginalnie warto odnotować, że wnioskodawca korzysta w niniejszej sprawie z pomocy fachowego pełnomocnika, a zatem ponosi fakultatywne koszty związane z zastępstwem prawnym, co także świadczy o istniejących po jego stronie możliwościach płatniczych. Skoro zaś jest w stanie wydatki takie ponosić, to trudno zgodzić się, aby nie mógł uiścić przynajmniej części obligatoryjnych kosztów sądowych należnych Skarbowi Państwa.

17 Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy.