Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 listopada 2020 r., II SA/Gl 844/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 listopada 2020 r., II SA/Gl 844/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski,, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Pismem datowanym na 4 maja 2020 r. J. W. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w B. z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w Pogotowiu Opiekuńczym. Podał m. in., że czuje się pokrzywdzony działaniami organów, a rozstrzygnięcie jest wadliwe. Dlatego zwrócił się o dokonanie samokontroli.

3 Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku – Białej (dalej SKO), działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej - k.p.a.), odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji j.w.

4 W uzasadnieniu organ podał m. in., że do organu wpłynął wniosek J. W. o stwierdzenie nieważności ww. aktu. Jako podstawę wniosku wskazano wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa oraz że została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. W okolicznościach niniejszej sprawy istotne jest wydanie przez WSA w Gliwicach wyroku z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 276/17, w którym Sąd oddalił skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] r. Sąd administracyjny kontroluje zaskarżone rozstrzygnięcie co do zasady w pełnym zakresie, nie ograniczając się przy tym wyłącznie do zarzutów sformułowanych w skardze. W szczególności sąd administracyjny bierze pod uwagę także ewentualne kwalifikowane wady decyzji wymienione enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Wyrok ten jest prawomocny, a zatem wiąże nie tylko strony i sąd, który go wydał lecz także inne sądy i inne organy państwowe.

5 Skargę na powyższe postanowienie złożył J. W. Zarzucił wadliwe i stronnicze działania organów administracji. Syn był przetrzymywany w ww. ośrodku, gdyż był niewygodnym świadkiem w jednej ze spraw. W dacie zdarzenia ustawa nie przewidywała obciążania rodziców kosztami za pobyt dziecka umieszczonego na podstawie orzeczenia sądu w placówce opiekuńczej. Doszło więc do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

6 W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uwzględnienie skargi, uchylenie postanowienia i stwierdzenie nieważności wcześniejszej decyzji.

7 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

9 W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

10 W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.

11 Zgodnie z art. 61a §1 i 2 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie.

12 Art. 61a k.p.a. został dodany do Kodeksu postępowania administracyjnego z mocą od 11 kwietnia 2011 r. na podstawie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2011 r., nr 6, poz. 18). Dokonując wykładni art. 61a § 1 k.p.a. należy stwierdzić, że ustawodawca wymienia tu dwie przesłanki dające podstawę do ewentualnej odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwszą przesłanką jest złożenie żądania przez osobę, która nie jest stroną, drugą przesłanką jest z kolei zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania.

13 Choć ustawodawca nie dokonał konkretyzacji przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, to należy jednak uznać, że przepis ten odnosi się do takich sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego. Przesłanka ta zostanie spełniona, gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. np. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a k.p.a. [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2014, s. 317).

14 Z kolei według Z.R. Kmiecika "inne uzasadnione przyczyny" to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, jak np. wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych, wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją, wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji, wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (zob. Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211-212; A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex-el., teza 3).

15 Ma zatem rację organ, że kwestie, o których pisze Skarżący, były już przedmiotem rozpoznania w innych postępowaniach, m. in. w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 276/17. Nie neguje tego sam Skarżący, skoro w piśmie z 4 maja 2020 r. wnosił o "ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności decyzji" przez organy.

16 Sąd administracyjny kontroluje zaskarżone rozstrzygnięcie co do zasady w pełnym zakresie, nie ograniczając się przy tym wyłącznie do zarzutów sformułowanych w skardze. W szczególności sąd administracyjny bierze pod uwagę także ewentualne kwalifikowane wady decyzji wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. Powyższy wyrok jest prawomocny, a zatem wywołuje skutki, o których mowa w treści art. 170 p.p.s.a. W myśl tego przepisu prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Skoro moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 ustawy p.p.s.a. oznacza, że podmioty wymienione w tym przepisie muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana.

17 Skutkiem zasady mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że w późniejszym postępowaniu ta kwestia nie może być już w ogóle badana. Zachodzi tu zatem ograniczenie dowodzenia faktów objętych orzeczeniem prejudycjalnym (B. Dauter, Komentarz do art. 170 p.p.s.a., Lex-el., teza 13).

18 Stąd, wobec prowadzonego już uprzednio postępowania kwestie merytoryczne, z powodu przeszkód formalnych, nie mogą tu być badane. Tym samym nie mogło dojść do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80, 61a §1, 107 §3, 156 §1 k.p.a., ani też innych przepisów uzasadniających uwzględnienie skargi.

19 Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

20 Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

21 Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.