Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 listopada 2007 r., II SA/Gl 525/07

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 listopada 2007 r., II SA/Gl 525/07

Tekst

TEZY

1 Odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości przed datą, w której przeszła ona na własność SP lub jedn. samorządu terytorialnego nie jest uregulowane przepisami prawa administracyjnego

Sentencja

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A. B., B. K., B. K., B. P., E. Z., G. F., L. L., P. H. i Z. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości zajętej pod drogę publiczną oddala skargę

Uzasadnienie

3 Pismami z dnia [...] roku zatytułowanymi "przesądowe wezwanie do zapłaty", skierowanymi do Powiatu C. i [...] Urzędu Wojewódzkiego, obecnie skarżący zwrócili się o wypłacenie odszkodowania za bezumowne korzystanie z działek oznaczonych nr [...], [...] i [...], położonych w U., za okres od 1996 roku do 1 stycznia 1999 roku. Wskazali, że działki te zajęte zostały pod drogi publiczne i przeszły na własność Powiatu C. w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr133, poz. 872 z późn. zm.), co zostało stwierdzone decyzjami Wojewody S. z dnia [...] roku ([...]) oraz z dnia [...] roku ([...]).

4 Pismami z dnia [...] roku Starosta C. odmówił wypłaty żądanego odszkodowania na drodze administracyjnej. Poinformował jednocześnie skarżących, że ich roszczenia oparte są na podstawie przepisów kodeksu cywilnego i mają charakter cywilnoprawny.

5 Pismem z dnia [...] roku skarżący zwrócili się do [...] Urzędu Wojewódzkiego ze skargą na sposób załatwienia sprawy. Zarzucili naruszenie terminów załatwienia sprawy administracyjnej oraz brak wydania postanowienia i decyzji w trybie przewidzianym przepisami kpa, a ponadto naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Ta skarga została przekazana do załatwienia przez Radę Powiatu C., która o wyjaśnienie sprawy zwróciła się do Starosty.

6 Pismem z dnia [...] roku Starosta C. wyjaśniając sprawę wskazał m.in., że żądanie skarżących dotyczące wypłaty odszkodowania za bezumowne korzystanie z przedmiotowych nieruchomości nie spowodowało wszczęcia postępowania administracyjnego. Nie mają zatem w takiej sprawie zastosowania przepisy kpa, w tym przepisy o terminach i formie załatwienia sprawy. Ponieważ żądanie skarżących ma charakter cywilnoprawny, to rozstrzygnięcie sprawy należy do kognicji sądów powszechnych. Pismo to zostało doręczone skarżącym.

7 Skarżący, traktując powyższe pismo jako decyzję, wnieśli od niej odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. Domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji i rozpoznania sprawy merytorycznie w trybie administracyjnym. Ponownie zarzucili naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Wyrazili swoje niezadowolenie ze sposobu załatwiania ich sprawy przez organ pierwszej instancji.

8 Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem (omyłkowo w odpisie zatytułowanym "decyzją") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło niedopuszczalność odwołania jako wniesionego od pisma nie będącego decyzją administracyjną. Powołało się przy tym na art. 134 w związku z art. 1 i art. 104 kpa.

9 W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zainicjowana przez skarżących sprawa nie jest w istocie sprawą administracyjną w rozumieniu przepisów kpa. Brak jest bowiem przepisów prawa materialnego (administracyjnego), które regulowałyby zagadnienie odszkodowania za korzystanie z nieruchomości w takim zakresie, w jakim domagają się tego skarżący. Sprawa ta w ocenie Kolegium jest sprawą cywilną, co powoduje, że zastosowanie znajdą przepisy kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania cywilnego, zaś właściwym do rozstrzygania sporów na tym tle będzie sąd powszechny. Zatem sprawa żądania spornego odszkodowania nie mogła być załatwiona w drodze wydania decyzji, co powoduje, że odwołanie od pisma nie będącego w istocie decyzją jest niedopuszczalne.

10 W skardze do sądu administracyjnego skarżący podtrzymali swój pogląd, że pismo Starosty C. z dnia [...] roku jest decyzją administracyjną, zaś zaskarżone postanowienie SKO narusza ich prawo do odwołania się od takiej decyzji.

11 W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko. Wyjaśnił przy tym przyczyny omyłkowego zatytułowania swojego rozstrzygnięcia "decyzją", podczas gdy w istocie jest to postanowienie wydane w oparciu o art. 134 kpa.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

13 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

14 W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

15 Kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienie jest w ocenie składu orzekającego zgodne z prawem.

16 Zgodnie z art. 134 kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jedną z podstawowych przyczyn niedopuszczalności odwołania natury przedmiotowej jest nieistnienie w sensie prawnym przedmiotu zaskarżenia – nieistnienie decyzji administracyjnej w znaczeniu prawnym, np. gdy czynność organu nie jest decyzją (por. G. Łaszczyca w: Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, Zakamycze 2005, t. II, s. 229). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zaskarżona w drodze odwołania czynność organu pierwszej instancji (pismo z dnia [...] roku) nie jest i nie mogła być decyzją administracyjną w sensie prawnym. Treść żądania skarżących wskazana zarówno w pismach inicjujących postępowanie, jak i w dalszych ich wystąpieniach w sposób jednoznaczny przesądza, że ich roszczenia mają charakter cywilnoprawny. Świadczy o tym zarówno sama treść żądania, jak i przywołana przez skarżących podstawa prawna (art. 224 i 225 kc) i uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 2006 roku, sygn. akt III CZP 19/05.

17 Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie wyłącznie w zakresie określonym w art. 1 i 2 tego kodeksu (z zastrzeżeniem art. 3 i 4). Ponieważ roszczenie skarżących nie mieści się przedmiotowo w żadnym z przywołanych zakresów regulacji kpa, to tym samym ich sprawa nie podlega załatwieniu na drodze administracyjnej. Jest to sprawa o charakterze cywilnoprawnym. W takiej sytuacji już pisma Starosty C. z [...] roku, z których wyraźnie wynikało, że odmawia on spełnienia roszczeń skarżących dawały im podstawę do wszczęcia postępowania przed sądem powszechnym bez jakiejkolwiek potrzeby dalszego oczekiwania na wydanie rozstrzygnięcia w trybie kpa, które jak wyżej wskazano nie mogło zapaść. Bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje zarzucana przez skarżących zwłoka w załatwieniu sprawy. W realizacji bowiem roszczeń o charakterze cywilnoprawnym nie przeszkadza brak odpowiedzi strony zobowiązanej, ani też jej udzielenie z opóźnieniem. Również nie jest istotne w kontrolowanej sprawie, jaki podmiot powinien występować po stronie zobowiązanej. Skoro bowiem jest to sprawa cywilnoprawna, to do skarżących będzie należało prawidłowe określenie stron postępowania, co wydaje się być ułatwione w świetle treści decyzji Wojewody S. wydanych w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające (...).

18 Na marginesie wskazać można, że przepisy prawa administracyjnego przewidują sytuacje, w których odszkodowanie jest ustalane i wypłacane na podstawie decyzji administracyjnej. Do takich sytuacji zaliczyć należy m.in. odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne w trybie art. 73 powołanej ustawy. Jest to jednak odszkodowanie jednorazowe, mające charakter rekompensaty za odjętą własność. Tymczasem odszkodowanie, którego domagają się skarżący w niniejszej sprawie nie jest tym odszkodowaniem, a odszkodowaniem za bezumowne korzystanie z nieruchomości przed datą w której przeszła ona na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (tj. przed dniem 1 stycznia 1999 roku). Nie jest więc ono uregulowane przepisami prawa administracyjnego. Możliwość i tryb jego dochodzenia potwierdził Sąd Najwyższy w przywołanej wyżej uchwale z dnia 26 maja 2006 roku, sygn. III CZP 19/05 (OSNC z 2006 r., Nr 12, poz. 195), której treść jak wynika z akt sprawy jest znana stronom.

19 Z przytoczonych wyżej rozważań i przyczyn skarga nie mogła zostać uwzględniona przez Sąd i jako taka podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).