Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 listopada 2018 r., III SA/Gl 757/18

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 listopada 2018 r., III SA/Gl 757/18

Sentencja

1 Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. M. (M.) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie

2 W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagał się zwolnienia z kosztów sądowych.

3 W uzasadnieniu powyższego podał, że jego jedynym źródłem utrzymania jest zasiłek dla bezrobotnych w kwocie ok. 650,00 zł, którego okres pobierania niebawem się skończy. Ponieważ stan zdrowia skarżącego nie pozwala na podjęcie stałej pracy korzysta z pomocy rodziny – dorosłego syna. Pomoc ta udzielana jest w zależności od potrzeb i wraz z zasiłkiem dla bezrobotnych przeznaczana jest na opłacenie mieszkania oraz wyżywienie.

4 Ponieważ podane wyżej dane uznano za niewystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku, pismem z dnia [...] r. wezwano działającego w sprawie pełnomocnika do nadesłania w terminie siedmiu dni:

5 - złożonego przez skarżącego za 2017 r. zeznania podatkowego;

6 - dokumentów źródłowych obrazujących wysokość ponoszonych wydatków za tzw. media, czyli czynsz, energię elektryczną, wodę, gaz, wywóz nieczystości, telefon itp.;

7 - wyciągów lub wydruków ze wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy;

8 - zaświadczenia wystawionego przez właściwy urząd pracy wskazującego, iż skarżący figuruje w rejestrze osób bezrobotnych z prawem do zasiłku oraz wskazaniem jego wysokości;

9 - wystawionego przez zakład ubezpieczeń społecznych zaświadczenia wskazującego, czy w 2017 r. oraz od stycznia bieżącego roku do nadal były za skarżącego odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne;

10 - faktur VAT, rachunków lub paragonów wystawionych przez przychodnie, szpitale albo apteki ponoszonych na leczenie wydatków, natomiast w przypadku ich nieposiadania należało przedstawić zaświadczenie lekarskie potwierdzające fakt konieczności stałego zażywania leków, regularnego poddawania się odpłatnym świadczeniom leczniczym lub opiece osób trzecich;

11 - dokumentów źródłowych wskazujących do kogo należy mieszkanie podane jako adres zamieszkania, jaka jest jego powierzchnia i na jakich zasadach skarżący z niego korzysta;

12 - oświadczeń członków rodziny w przedmiocie udzielania pomocy finansowej z podaniem jej wysokości;

13 - dokumentów źródłowych wskazujących jaki jest stan cywilny wnioskodawcy (w przypadku pozostawania w związku małżeńskim należało nadesłać dokumenty źródłowe obrazujące wysokość miesięcznie osiąganych przez żonę dochodów ze wskazaniem źródeł, z których te są otrzymywane, a nadto posiadanych przez żonę składników majątku, wyciągów z posiadanych przez żonę rachunków bankowych za ostatni kwartał, w tym złożonego za 2017 r. zeznania podatkowego żony, natomiast w przypadku rozwiązania małżeństwa należało nadesłać stosowne orzeczenie wydane w tym przedmiocie).

14 Wezwanie to jak wynika z akt sprawy doręczono pod wskazany adres [...] r.

15 Do dnia dzisiejszego pozostało ono bez odpowiedzi.

16 Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono,

17 co następuje.

18 Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

19 Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl). Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.).

20 Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.

21 Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał wezwania z [...] r., to jest nie nadesłał dokumentów źródłowych pozwalających na weryfikację złożonego oświadczenia. Brak było zatem podstaw aby przyjąć, że zasługuje na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244). Nie zasługuje przecież na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej stan majątkowy i możliwości płatnicze poprzestając jedynie na podanych w jej imieniu (vide: informacja zawarta w rubryce nr 15 formularza) wyjaśnieniach, które uznano za niewystarczające m.in. z uwagi na brak jakichkolwiek danych odnoszących się do stanu cywilnego wnioskodawcy oraz wskazujących na wysokość ponoszonych z tytułu koniecznego utrzymania wydatków. Wobec powyższego w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym należało powtórzyć, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, gdyż to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku (vide: postanowienia NSA z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 258/06 oraz z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt I FZ 63/05 publik. w CBOIS). Natomiast, gdy ten uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji o sytuacji finansowej, w której się znajduje lub podaje takie fakty, które pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie rodzinnym lub majątkowym strony istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (tak postanowienia NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 113/06 i I FZ 128/06, a także z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06 oraz z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 531/07 publik. w CBOIS oraz z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 561/08, LEX nr 530368). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.