Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 lipca 2016 r., I SA/Gd 650/16

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 lipca 2016 r., I SA/Gd 650/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 lipca 2016 r. sprawy ze skargi Z.i K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 10 lutego 2016 r. nr {...} w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla indywidualną interpretację; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Skarżąca Z.K. wniosła dnia 10 listopada 2015 r. do Ministra Finansów wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego.

3 W treści wniosku przedstawiła stan fatyczny, z którego wynikało, iż skarżąca wraz z mężem posiadali małżeńską wspólność majątkową. W 1971 roku nabyli nieruchomość spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego. W 2010 roku zmarł mąż podatniczki. Na mocy aktu poświadczenia dziedziczenia spadek nabyli po połowie skarżąca oraz jej wnuk. W listopadzie 2015 roku podatniczka wraz z wnukiem sprzedała przedmiotową nieruchomość.

4 W związku z powyższym, skarżąca zadała pytanie, czy w opisanym stanie faktycznym nastąpiło odpłatne zbycie nieruchomości przed upływem pięciu lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a w konsekwencji czy po stronie podatniczki wystąpił przychód z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości podlegający opodatkowaniu na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

5 Zdaniem skarżącej, w przedmiotowej sprawie nie powstał przychód z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

6 Dyrektor Izby Skarbowej, jako organ upoważniony do wydawania interpretacji w imieniu Ministra Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia 10 lutego 2016 roku, doręczonej dnia 22 lutego 2016 roku, stwierdził, że stanowisko przedstawione przez podatniczkę jest nieprawidłowe.

7 Skarżąca dnia 25 lutego 2016 roku wezwała organ podatkowy do usunięcia naruszenia prawa. Minister Finansów w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w piśmie z dnia 4 kwietnia 2016 roku, doręczonego dnia 11 kwietnia 2016 roku, stwierdził brak podstaw do zmiany przedmiotowej indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego.

8 W treści uzasadnienia organ podatkowy wskazał, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dla określenia skutków podatkowych odpłatnego zbycia nieruchomości istotne jest ustalenie daty nabycia oraz formy prawnej jej nabycia.

9 Dyrektor Izby Skarbowej działający w imieniu Ministra Finansów stwierdził, że konsekwencją śmierci jednego z małżonków jest nabycie w drodze dziedziczenia majątku spadkowego, w tym przypadającego spadkodawcy udziału w majątku wspólnym małżonków, co znajduje odzwierciedlenie w postanowieniu sądu o stwierdzeniu nabycia spadku bądź w sporządzonym przez notariusza akcie poświadczenia dziedziczenia. Wobec tego, w przypadku otrzymania przez małżonka w całości w drodze dziedziczenia udziału zmarłego małżonka przypadającego mu w majątku wspólnym z wyłączeniem innych spadkobierców, zasadny jest wniosek, że w tej części mamy do czynienia z nabyciem przekraczającym wartość udziału przypadającego spadkobiercy w majątku wspólnym. Co w konsekwencji, doprowadziło do stwierdzenia, że podatniczka w przedmiotowej sprawie powinna rozpoznać dwie daty nabycia udziału w nieruchomości, którą sprzedała w listopadzie 2015 r.:

10 - 1971 r. - podatniczka nabyła udziału ½ w nieruchomości w trakcie związku małżeńskiego, czyli na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej,

11 - 2010 r. - podatniczka nabyła pozostały udział ¼ w nieruchomości w spadku po zmarłym małżonku w wyniku dziedziczenia.

12 W konsekwencji organ podatkowy wskazał, że sprzedaż nieruchomości nabytej w drodze spadku po zmarłym mężu stanowi dla skarżącej źródło przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

13 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przedmiotowej decyzji zarzucono: art. 10 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 19 ust. 1-4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.), poprzez stwierdzenie, po stronie podatniczki powstał przychód z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, albowiem w ocenie organu podatkowego nabyła ona po śmierci męża, z którym pozostawała w ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej, udział w nieruchomości stanowiącej składnik ich majątku wspólnego.

14 Wobec powyższego wniesiono o uchylenie interpretacji indywidualnej oraz zasądzenie kosztów postępowania.

15 W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

17 Skarga jest zasadna.

18 Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zbycie nieruchomości w części przypadającej na udział nabyty przez skarżącą w drodze dziedziczenia po zmarłym mężu. skutkuje powstaniem przychodu na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

19 Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami źródłem przychodu jest odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonywaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a) - c), przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.

20 W ocenie Sądu w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia stanowiska zajętego przez organ podatkowy, że skarżąca wraz z mężem, z którym pozostawała w majątkowym ustroju małżeńskim (wspólności ustawowej) nabyła w 1971 roku nieruchomość jedynie ½ części, a następnie w 2010 roku w wyniku dziedziczenia po zmarłym mężu stała się właścicielką ¼ udziału w nieruchomości, wobec czego zbycie nieruchomości podlega opodatkowaniu na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f..

21 Orzecznictwo sądowoadministracyjne w szeregu orzeczeń wypowiedziało się jednoznacznie w spornej kwestii. Na aprobatę, zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę zasługuje powołany przez skarżącą wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1101/10, gdzie Sąd uznał za wadliwy pogląd, zgodnie z którym, w wyniku śmierci jednego małżonka znajdującego się w ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej z art. 31 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 z późn. zm. - dalej: "k.r.o."), drugi małżonek nabywa w drodze spadku po pierwszym małżonku, po raz drugi, udział w tej samej nieruchomości, ponieważ z uwagi na istotę wspólności majątkowej małżeńskiej, nie było możliwe wyodrębnienie przypadającego każdemu z małżonków udziału w nieruchomości już podczas pierwotnego, wspólnego jej nabycia.

22 Przyjąć należy, za NSA, że współwłasność małżonka stanowiąca szczególny rodzaj współwłasności, jest współwłasnością bezudziałową (niewyodrębnioną), a w czasie jej trwania małżonkowie samodzielnie nie mogą rozporządzać swoimi prawami do majątku wspólnego jako całości. Wspólność ta obejmuje cały zbiór praw majątkowych takich jak własność i inne prawa rzeczowe czy wierzytelności. Nadto współwłasność łączna, w tym wypadku wspólność majątkowa, różni się od ułamkowej tym, że nie można w niej określić ilości udziałów każdego współwłaściciela. Obu właścicielom przysługuje pełne prawo do całej masy majątkowej w niej zawartej. Z uwagi na wspólność majątkową, nie można wyodrębnić udziałów, które skarżąca oraz - odrębnie - jej małżonek posiadali w chwili nabycia nieruchomości w małżeństwie.

23 Zdaniem Sądu, skoro małżonkowie nabyli raz nieruchomość do majątku wspólnego, do niepodzielnej ręki, to skarżąca nie mogła nabyć jej powtórnie. Wobec powyższego nie można też przyjąć, że pięcioletni termin określony w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f., biegnie od daty nabycia przez jarzącego nieruchomości w drodze spadku. Oznacza to spełnienie przesłanki wyłączającej uzyskany przychód z tytułu zbycia nieruchomości z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a tym samym naruszenie przez organ wskazanego przepisu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f..

24 Odnosząc specyficzne zasady obowiązujące na gruncie prawa rodzinnego oraz skutki prawne, jakie wywołują czynności małżonków objętych wspólnością ustawową, do będącego przedmiotem sporu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f., trudno funkcjonalnie obronić tezy, że nabycie własności nieruchomości w warunkach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, skuteczne wobec całej nieruchomości na gruncie prawa rodzinnego i cywilnego, dla potrzeb podatku dochodowego powinno być ustalane powtórnie, w kontekście śmierci małżonka i zbycia nieruchomości. Oceny tej nie zmienia konieczność opodatkowania nabycia spadku podatkiem od spadków i darowizn, która to danina publicznoprawna jest przedmiotem odrębnej regulacji, według określonych w niej kryteriów i zasad (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 6 maja 2015 r. o sygn. akt I SA/Bd 228/15 publ. LEX nr 1682180).

25 Końcowo wskazać należy, że zaprezentowane przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanowisko, znajduje także odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie (por. prawomocne wyroki: WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Go 136/14, WSA w Gdańsku z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 760/13, z dnia 15 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 1115/11, WSA w Warszawie z dnia 20 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 3464/12 oraz 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 2999/12, WSA w Krakowie z dnia 7 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 1378/12, WSA we Wrocławiu z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 1474/11, WSA w Poznaniu z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1146/15 - dostępne w bazie orzeczeń na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

26 W toku ponownego rozpoznania sprawy Minister Finansów uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną, w tym dokonaną przez Sąd wykładnię art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f..

27 W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy.