Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 października 2020 r., I SA/Gd 572/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 października 2020 r., I SA/Gd 572/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 października 2020 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na czynność Powiatu w K. w przedmiocie wypłaty dotacji oświatowych za kwiecień 2020 r. oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Pismem z dnia 29 maja 2020 r. A Spółka z o.o. z siedzibą w Ł. (dalej jako "skarżąca"), zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, mając na uwadze treść art. 47 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 17 zwanej dalej u.f.z.o.), art. 50 § 1 (w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn., zwaną dalej p.p.s.a.), w związku z art. 53 § 2, art. 54 § 1 oraz art. 57 § 1 p.p.s.a., czynność dokonaną przez Zarząd Powiatu w postaci wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej przysługującej na słuchaczy Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych za miesiąc kwiecień 2020 r. zł w łącznej kwocie 15.982,30 zł, wynikającą z niewypłacenia dotacji dla słuchaczy ww. Liceum kwoty 15.982,30 zł.

3 Poprzez dokonaną czynność doszło, zdaniem skarżącej, do naruszenia art. 34 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 2 u.f.z.o. w związku z § 10 ust. 1 i 1a oraz ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r., poz. 493 - zwanego dalej Rozporządzeniem MEN) poprzez nieprzekazanie dotacji w wysokości równej kwocie przewidzianej na jednego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego, stosownie do liczby słuchaczy którzy w lutym 2020 r. spełnili warunek, o którym mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. w terminie do 30 kwietnia 2020 r. na rachunki bankowe: Liceum Ogólnokształcącego kwoty 15.982,30 zł podczas gdy szkoły spełniły wymagane przepisami prawa przesłanki do otrzymania dotacji, a tym samym brak było podstaw do zaniżenia kwoty jej wypłacenia.

4 W konsekwencji skarżąca wniosła o:

5 1. stwierdzenie bezskuteczności wypłaty zaniżonej dotacji oświatowej w miesiącu kwietniu 2020 r. oraz uznanie w obowiązku wypłaty przez organ na rzecz skarżącej dotacji we właściwej kwocie;

6 2. zasądzenie od Zarządu Powiatu na jej rzecz kosztów postępowania sądowego wedle norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w sprawie;

7 3. o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

8 W uzasadnieniu skarżąca podaje, że jest organem prowadzącym Liceum Ogólnokształcące tj. szkół niepublicznych, dla których wypłacana jest dotacja oświatowa, o której mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o.

9 Dokonując wypłaty dotacji za kwiecień 2020 r. Zarząd Powiatu potrącił kwotę 15.982,30 zł, która zdaniem Prezydenta była nienależna, nie wskazując jednocześnie, z jakich powodów dokonuje zaniżenia dotacji.

10 Skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy u.f.z.o.: "Niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego."

11 Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 1 u.f.z.o. "Dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30 oraz 31 ust. 1, są przekazywane na rachunek bankowy przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, lub zespołu szkół lub placówek, w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, z tym że części za styczeń i za grudzień są przekazywane w terminie odpowiednio do dnia 20 stycznia oraz do dnia 15 grudnia roku budżetowego; w przypadku dotacji, o której mowa w art. 31 ust. 1, liczba części należnej dotacji jest równa liczbie miesięcy, w których prowadzony jest dany kwalifikacyjny kurs zawodowy".

12 Skarżąca dalej wskazując na treść § 10 ust. 1 i 1a rozporządzenia MEN wywodzi, że dotacja powinna zostać wypłacona zgodnie z frekwencją z lutego 2020 r.

13 Mając na uwadze powyżej przytoczoną regulację, w opinii skarżącej, organ niesłusznie wypłacił szkołom dotację w zaniżonej kwocie. Tym samym nie może budzić wątpliwości, że działanie organu jest niezgodne z obowiązującymi przepisami. Organ dotujący jest zobowiązany do wypłaty części dotacji do ostatniego dnia miesiąca, a tym samym nie może dowolnie decydować o wypłacie dotacji.

14 Wypłacenie dotacji w zaniżonej kwocie, bez wcześniejszego wskazania z jakich powodów do takiego zaniżenia dojdzie pozbawia stronę możliwości złożenia jakichkolwiek wyjaśnień oraz ustosunkowania się do zarzutów organu administracji.

15 Dodatkowo skarżąca wskazała, że gmina/powiat bez wydania decyzji nie może samodzielnie dokonać potrącenia z kolejnej transzy dotacji, a zwrot kwot dotacji :następuje w drodze decyzji, za wyjątkiem art. 34 ust. 3, ale ten nie znajduje tu zastosowania. Przesłanką wydania takiej decyzji jest stwierdzenie, że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem lub została pobrana nienależnie lub w nadmiernej wysokości zgodnie z ustawą o finansach publicznych. Powyższe potwierdza, m. in. wyrok WSA w Szczecinie z dnia z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Sz 701/12.

16 Jednocześnie skarżąca wskazała, iż zgodnie z art. 38 u.f.z.o., organ w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. Mając na uwadze fakt, że § 9 Uchwały Rady Powiatu z dnia 9 grudnia 2019 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół oraz placówek prowadzonych przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego i osoby fizyczne, dla których Powiat jest organem rejestrującym oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania stanowi: "Wykonanie uchwały powierza się Zarządowi Powiatu" skarga wnoszona jest na czynność Zarządu Powiatu.

17 Jednocześnie, mając na uwadze wskazaną na wstępie skargi podstawę prawną, skoro dotacja za kwiecień winna zostać wypłacona w całości do 30 kwietnia 2020 r., w opinii skarżącej, skargę należy uznać za złożoną w terminie.

18 W odpowiedzi na skargę Powiat wniósł o oddalenie skargi w całości.

19 Na wstępie organ nie kwestionując prawa skarżącej do wniesienia przedmiotowej skargi podkreśla, że w informacji z 7 kwietnia 2020 r. o liczbie uczniów w Liceum Ogólnokształcącym, skarżąca podała 285 uczniów, natomiast w lutym 2020 r. wskazała 367 uczniów. W opinii organu powyższe dowodzi, że skarżąca domaga się zapłaty dotacji na większą liczbę uczniów, niż całkowita liczba wszystkich uczniów zapisanych do szkoły. W konsekwencji organ dokonał przekazania dotacji w kwietniu na liczbę 285 uczniów, tj. na wszystkich uczniów szkoły według stanu na dzień 1 kwietnia uznając, że wypłata dotacji na liczbę 367 uczniów, stanowiłoby naruszenie zapisów dyrektyw wydatków publicznych, wyrażonych w art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych.

20 Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że liczba uczniów spełniających warunek 50 % uczestnictwa w zajęciach określona wartością 367 w lutym, jest większa niż całkowita liczba uczniów w stanie na dzień 1 lutego (333), na dzień 1 marca (268), na dzień 1 kwietnia (285), a dzień 1 maja (285).

21 Odnośnie wskazanej liczby 367 uczniów w lutym organ ustalił w oparciu o wyjaśnienia Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych, że liczba ta wynika z połączenia semestru zimowego i letniego. Jednakże powyższe narusza § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie organizacji roku szkolnego i nie może zostać usankcjonowane.

22 W piśmie procesowym z dnia 28 lipca 2020 r. skarżąca podtrzymując skargę przyznała, że dotacja za kwiecień 2020 r. została faktycznie zaniżona o kwotę 7.240,60 zł, a nie o kwotę 15.982,30 zł, jak pierwotnie wskazano w skardze.

23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

24 Na wstępie należy podkreślić, że co do zasady skarżąca uprawniona jest do wniesienia skargi na czynność organu, ponieważ w myśl art. 47 u.f.z.o. czynności podejmowane przez organ dotujący, o którym mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32, art. 40 i art. 41, w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32, art. 40 i art. 41, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

25 Odnośnie meritum skargi bezsporne jest, że na podstawie art. 26 ust. 2 i 3 u.f.z.o., niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego. Uczestnictwo uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych potwierdza się na tych zajęciach ich własnoręcznymi, czytelnymi podpisami na listach obecności.

26 W związku ze stanem epidemii w Polsce wprowadzono rozwiązania szczególne, które mają na celu ustalenie zasad udzielenia dotacji w sytuacji, gdy nastąpiło zawieszenie zajęć dydaktycznych i stwierdzenie obecności uczniów stało się bezprzedmiotowe. Na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia MEN do ustalania dotacji za okres od dnia 1.03.2020 r. do końca miesiąca, w którym zakończy się czasowe ograniczenie funkcjonowania szkoły, nie stosuje się przepisów art. 26 ust. 2 u.f.z.o. i art. 41 ust. 2 u.f.z.o., w zakresie dotyczącym uzależnienia otrzymania dotacji na ucznia od jego uczestnictwa w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych, oraz art. 26 ust. 3 u.f.z.o. i art. 41 ust. 4 u.f.z.o.

27 Przepisami nowelizującymi powyższy akt prawny, z mocą wsteczną od 1 marca 2020 r. obowiązuje dodany ust. 1a powołanego przepisu § 10 rozporządzenia MEN, zgodnie z którym, dotacja, o której mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o., przysługuje na każdego ucznia, który w lutym 2020 r. spełnił warunek, o którym mowa odpowiednio w art. 26 ust. 2 lub art. 41 ust. 2 u.f.z.o.

28 Przepisy rozporządzenia MEN wyłączają również przepis art. 34 ust. 3 u.f.z.o., określający zasady korygowania wskazanej liczby uczniów w stosunku do faktycznej liczby uczniów uczestniczących w zajęciach w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu. Na podstawie § 10 ust. 2 rozporządzenia MEN, w okresie od 1.04.2020 r. do końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym zakończy się czasowe ograniczenie funkcjonowania szkoły - nie stosuje się przepisu art. 34 ust. 3 u.f.z.o. (tj. przepisu o korekcie liczby uczniów).

29 W ocenie Sądu, jak trafnie podkreśla organ, rozwiązania zawarte w ww. rozporządzeniach Ministra Edukacji Narodowej, nie przekreślają zapisu art. 34 ust. 2 u.f.z.o., zgodnie z którym, dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8., art. 28-30. oraz art. 31 ust. 1 u.f.z.o., są przekazywane na każde dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju, ucznia, wychowanka, uczestnika zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchacza kwalifikacyjnego kursu zawodowego, będącego w danym miesiącu roku budżetowego odpowiednio dzieckiem objętym wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniem, wychowankiem, uczestnikiem zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczem kwalifikacyjnego kursu zawodowego odpowiednio w placówce wychowywania przedszkolnego, szkole lub placówce, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe. Ponadto, organ trafnie wywodzi, że z rozwiązań szczególnych, o których mowa w§ 10 ust. 1 rozporządzenia MEN wynika, że prawodawca nie wyłączył całkowicie stosowania art. 26 ust. 2 u.f.z.o. (tak jak ma to miejsce w przypadku art. 34 ust. 3 u.f.z.o.), lecz jedynie w zakresie dotyczącym uzależnienia dotacji od uczestnictwa ucznia w zajęciach w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych. Ponadto, z brzmienia § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, że "dotacja, o której mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o., przysługuje na każdego ucznia". Oznacza to, że ustalenie prawa do dotacji musi nastąpić od ustalenia, czy dana osoba jest w ogóle uczniem, bowiem dotacja przysługuje "na ucznia" - zgodnie z literalnym brzmieniem art. 26 ust. 2 oraz art. 34 ust. 2 u.f.z.o. – jak trafnie podkreśla organ.

30 Organ prowadzący Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych, w Informacji z 7 kwietnia 2020 r. o liczbie dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno - wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, według stanu na 1 kwietnia 2020 r., w pozycji 3.3. wskazał 285 uczniów/słuchaczy szkoły.

31 W pozycji 3.4 Faktyczna liczba uczniów spełniających warunek uczestnictwa w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, w poprzednim miesiącu, tj. lutym 2020 r. w szkole niepublicznej, w której nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki organ prowadzący Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych wskazał liczbę 367, co w stosunku do stanu uczniów na dzień 1 kwietnia (285) wskazuje, że podana wartość zawiera osoby nie będące uczniami szkoły na dzień 1 kwietnia, tym samym nie spełniające zapisu § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia MEN. W § 10 pkt 1a ustawodawca zaś wskazał, że dotacja, o której mowa w ust 1, przysługuje na każdego ucznia, który w lutym 2020 r. spełnił warunek, o którym mowa odpowiednio w art. 26 ust. 2 lub art. 41 ust. 2 u.f.z.o.

32 Reasumując, skoro na dzień 1 kwietnia 2020 r. całkowita faktyczna liczba uczniów w szkole wynosiła 285 osób, to tylko na taką liczbę uczniów przysługiwała stronie skarżącej dotacja w świetle przywołanego prawidłowo przez skarżącą stanu prawnego. Organ nie może przyznać dotacji na osoby, które bezspornie na dzień 1 kwietnia 2020 r. już tymi uczniami, z różnych przyczyn - nie byli.

33 Z tych przyczyn na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzeczono jak w wyroku.