Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lipca 2015 r., I SA/Gd 432/15

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lipca 2015 r., I SA/Gd 432/15

Sentencja

1 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie

2 Wnioskiem uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 21 kwietnia 2015 r. (data złożenia pisma w administracji aresztu śledczego), skarżący M. P. zwrócił się o przyznanie mu w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości.

3 W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że od dnia 29 sierpnia 2012 r. przebywa w areszcie śledczym, nie osiąga żadnych dochodów, jego majątek, tj. udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości – zespołu dworsko-pałacowego o powierzchni około 130 ha oraz udział w mieszkaniu o powierzchni około 60 m2, a także środki pieniężne w kwocie około 230.000 zł i zegarek o wartości około 35.000 zł, został zabezpieczony przez Prokuraturę Okręgową [...], posiada zaległości w łącznej kwocie około 330.000 zł z tytułu składek do ZUS, opłaty za użytkowanie wieczyste za lata 2013-2015 oraz inne. Skarżący wyjaśnił, że należny w niniejszej sprawie wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł uiściła jego siostra; poniosła ona także koszty adwokata z wyboru, który reprezentuje skarżącego w niniejszej sprawie.

4 Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

5 W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

6 Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Jedynym miernikiem oceny, czy stronie może być przyznane prawo pomocy jest kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10). Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. W postanowieniu z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt II GZ 344/15 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że istota instytucji prawa pomocy pozwala na przyznanie tego prawa w sytuacjach wyjątkowych, w których strona skarżąca ponad wszelką wątpliwość udowodni, że nie jest i nie będzie w stanie w przyszłości wygospodarować środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego.

7 Referendarz sądowy stwierdził, że okoliczności ustalone na podstawie oświadczenia skarżącego o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, nie pozwalają przyjąć, że skarżący w przyszłości nie będzie w stanie ponieść pozostałych kosztów niniejszego postępowania, które kształtuje: 1) ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący połowę wpisu od skargi, tj. 250 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej jako rozporządzenie); 2) ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd wynoszący 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia) oraz 3) ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192).

8 Na uwadze mieć należało, że skarżący otrzymuje pomoc finansową od rodziny (siostry). Nadto, skarżący został osadzony w areszcie śledczym tymczasowo. Wprawdzie nie można pominąć okoliczności, że areszt ten od 29 sierpnia 2012 r. był już przedłużany przez sąd, to jednak nie można wykluczyć, że ustaną okoliczności uzasadniające zastosowanie tego środka zapobiegawczego i zostanie on uchylony (nie zostanie przedłużony) przez sąd. Wówczas skarżący zostanie zwolniony z aresztu i będzie miał możliwość podjęcia pracy zarobkowej, a w konsekwencji będzie mógł zabezpieczyć środki na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które powstaną w przyszłości, a których rozmiar został omówiony powyżej. W sytuacji zaś, gdy skarżący nadal będzie przebywał w areszcie, rodzina odmówi mu udzielenia pomocy finansowej będzie mógł złożyć w niniejszej sprawie kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy.

9 Dokonując oceny zasadności żądania skarżącego referendarz sądowy miał też na uwadze, że niniejsze rozstrzygnięcie na obecnym etapie postępowania ani nie ogranicza skarżącemu dostępu do sądu, ani też nie pozbawia go tego prawa, zagwarantowanego Konstytucją RP. Jak już bowiem wskazano należny wpis sądowy od skargi został już uiszczony w niniejszej sprawie, co skutkuje przyjęciem przez sąd do rozpoznania sprawy ze skargi wnioskodawcy.

10 Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.