Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2016 r., I SA/Gd 1308/13

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2016 r., I SA/Gd 1308/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie

2 Wnioskiem z dnia 25 listopada 2015 r., złożonym na formularzu PPF w dniu 29 grudnia 2015 r., skarżąca zwróciła się o przyznanie jej w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

3 W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o której mowa w art. 233 § 1 w zw. z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), H. K. podała, że prowadzi sama gospodarstwo domowe, poza mieszkaniem o powierzchni 45 m2 oraz używanym, wieloletnim samochodem osobowym, nie posiada innego majątku; utrzymuje się z zasiłku emerytalnego, który wynosi około 1.300 zł netto miesięcznie; do podstawowych kosztów swojego utrzymania zaliczyła opłaty za mieszkanie oraz wydatki na utrzymanie samochodu oraz odpłatne leczenie, przy czym nie wskazała ich kwoty.

4 Referendarz sądowy uznał, że skarżąca nie wykazała zasadności wniesionego żądania i postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2016 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy.

5 Od powyższego postanowienia skarżąca w ustawowym terminie wniosła sprzeciw. H. K. podniosła, że Sąd nie uwzględnił jej trudnej sytuacji, w tym choroby. Tym samym została pozbawiona ochrony prawnej przed Sądem.

6 Do sprzeciwu nie załączono żadnych dokumentów.

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

8 W pierwszej kolejności wskazać należy, że ustawą z dnia z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658) dalej w skrócie zwana Ustawą zmieniającą, dokonano nowelizacji ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718) – dalej w skrócie zwanej "p.p.s.a." Zgodnie z art. 2 Ustawy zmieniającej, przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Zmiany w p.p.s.a., które zostały dokonane Ustawą zmieniającą weszły w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r.

9 Mając na uwadze to, że w rozpoznawanej sprawie postępowanie ze skargi H. K. zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie Ustawy zmieniającej, podstawą rozstrzygnięcia będą przepisy p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed dokonaną nowelizacją.

10 Zgodnie z art. 260 p.p.s.a, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, w sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

11 Oznacza to, że w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - Sąd ponownie i od początku ocenia przesłanki przyznania prawa pomocy na podstawie złożonego przez wnioskodawczynię wniosku oraz dokumentów. Nie ocenia zaś samej prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza, które w wyniku wniesienia sprzeciwu utraciło swój byt.

12 Wymaga wyjaśnienia, że instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 - 263 p.p.s.a., stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak – Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077). Uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa nie ma jednakże charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej osobom niemajętnym sprawia bowiem, że swoistą koniecznością jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r.; sygn. akt I GZ 340/10; Centralna Baza Orzeczeń Sadów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

13 W niniejszej sprawie skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

14 Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

15 Podkreślić należy, że postanowienie w przedmiocie prawa pomocy winno być wydane po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności, dotyczących sytuacji finansowej strony występującej z wnioskiem o jego przyznanie, przy czym na gruncie prawa pomocy wyłączona jest zasada oficjalności. Zatem to wnioskodawca powinien przekonać sąd administracyjny o istnieniu przesłanek do przyznania prawa pomocy i odpowiednio uwiarygodnić swoją sytuację majątkową i finansową (por. postanowienie NSA z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 213/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy mieć również na uwadze, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a więc obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, ma charakter wyjątkowy i winno być stosowane wyłącznie w odniesieniu do podmiotów, charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną.

16 Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy wnioskodawczyni nie wykazała zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podnieść należy, że skarżąca przedstawiła swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze wybiórczo, manipulując danymi tak, aby potwierdzały jej trudną sytuację finansową. Tym samym oświadczenie skarżącej uznać należało za niewiarygodne. W konsekwencji brak jest podstaw, aby uznać skarżącą za osobę ubogą, która nie może ponieść niezbędnych kosztów sądowych.

17 Wymaga odnotowania, że z oświadczenia skarżącej złożonego na formularzu PPF wynika, że jest osobą, która samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W rubryce zobowiązującej do wykazania stanu majątkowego osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie wnioskodawczyni wskazała na brak takich osób.

18 Tymczasem z urzędu Sądowi wiadome jest, w oparciu o informacje pochodzące z innych spraw toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim, w jej małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, posiada dwie nieruchomości położone w B. przy ul. (...) [...] (której nie wykazała w złożonym oświadczeniu) oraz przy ul. P. [...], zamieszkuje wspólnie z małżonkiem oraz synem i jego rodziną w domu położonym przy ul. (...) [...]. Małżonek skarżącej nie pobiera żadnych świadczeń z ZUS, nie jest zgłoszony do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego, nie posiada nieruchomości, majątku ruchomego i wierzytelności, od dnia 5 kwietnia 2013 r. na jego rachunek bankowy nie wpłynęły żadne środki pieniężne. Natomiast syn skarżącej ma troje dzieci, które wychowuje wspólnie z konkubiną i prowadzi działalność gospodarczą; posiada dwa lokale użytkowe położone w B. (przy ul. M. [...] oraz przy ul. W. [...]), które wydzierżawia oraz działkę położoną w P., na której prowadzi działalność gospodarczą; działalność gospodarczą prowadzi także pod adresem zamieszkania, tj. przy ul. (...), posiada środki transportu.

19 W świetle tych faktów nie można dać wiary twierdzeniom wnioskodawczyni zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a mającym wykazywać, że jest osobą funkcjonującą samodzielnie i nie pozostającą we wspólnocie gospodarczej z innymi członkami rodziny. Podkreślić należy, że dokonując oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy, należy uwzględnić także sytuację finansową osób, z którymi pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym – w tym przypadku syna skarżącej, gdyż jej małżonek nie osiąga żadnych dochodów i nie posiada majątku. W niniejszej sprawie dokonanie takiej oceny uniemożliwiła sama skarżąca, ponieważ uchyliła się od podania danych, dotyczących majątku i dochodów syna.

20 Zaakcentować należy, aby rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy oprzeć się na rzetelnym i miarodajnym materiale źródłowym. Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji, dotyczącej sytuacji finansowej strony, czego skarżąca nie uczyniła również wnosząc sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Sąd nie jest przy tym zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek ustaleń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, z uwagi na postawę wnioskodawczyni, nie jest możliwa.

21 Reasumując, skarżąca nie wykazała zasadności przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

22 Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zw. z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.