Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 września 2015 r., I SA/Gd 1086/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 września 2015 r., I SA/Gd 1086/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 września 2015 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 27 kwietnia 2015 r., nr [...] do [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki oddala skargę.

Uzasadnienie

2 |Sygn. akt I SA/Gd 1086/15 |

3 | |

|UZASADNIENIE |

4 | |

5 |[...] S.A. z siedzibą w G. (dalej w skrócie zwane Spółką) nie uregulowało jako płatnik - wykazanych w deklaracjach PIT-4R zobowiązań |

6 |podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od marca do grudnia 2011 r. W konsekwencji powstały zaległości podatkowe. |

7 |Prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze postępowania egzekucyjne okazały się bezskuteczne, gdyż nie doprowadziły do uregulowania |

8 |zaległości podatkowych Spółki. |

9 |Postanowieniem z dnia 13 października 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie podatkowe w sprawie odpowiedzialności |

10 |podatkowej B. K., solidarnej ze Spółką oraz drugim członkiem zarządu, za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób |

11 |fizycznych ( płatnik ) za miesiące od marca do grudnia 2011r. wraz z odsetkami za zwłokę. |

12 |W następstwie przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia 19 grudnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o odpowiedzialności B. |

13 |K. solidarnej ze Spółką oraz drugim członkiem zarządu za wymienione w decyzji zaległości podatkowe Spółki wraz z odsetkami za zwłokę. |

14 |Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę odwołania, decyzją z dnia 7 kwietnia 2015 roku Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję |

15 |organu pierwszej instancji. |

16 |W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w sprawie zaistniały wszystkie przesłanki orzeczenia odpowiedzialności skarżącego za |

17 |zaległości podatkowe Spółki. Po pierwsze postępowanie wobec B. K. zostało wszczęte po dniu doręczenia decyzji określającej wysokość |

18 |zobowiązania podatkowego Spółki. Po drugie w okresie, w którym upływał termin płatności podatku dochodowego od osób fizycznych, B. K. |

19 |pełnił funkcję członka zarządu Spółki. Jak to zostało ustalone, został powołany do pełnienia funkcji członka zarządu Spółki na czas |

20 |nieokreślony, co wynika z aktu notarialnego z dnia 13 maja 1988 r. Organ zauważył również, że pełnienie funkcji członka zarządu |

21 |potwierdzają wpisy w KRS. Jednocześnie w aktach sprawy brak jest uchwał dotyczących odwołania B. K. z pełnionej funkcji. |

22 |Organ odwoławczy wskazał również, że spełniona została kolejna pozytywna przesłanka orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu, a |

23 |mianowicie bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko Spółce. Organ egzekucyjny umorzył bowiem postępowanie egzekucyjne prowadzone |

24 |wobec majątku Spółki na mocy postanowienia z dnia 27 maja 2014 r. |

25 |Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził także, że skarżący nie wykazał, aby w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności zwalniające go z |

26 |odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. W szczególności nie wykazał, aby we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie |

27 |upadłości. Jak zauważył organ odwoławczy najpóźniej z końcem 2003 roku wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości Spółki, albowiem |

28 |wysokość zobowiązań przekroczyła wartość majątku Spółki. W związku z tym, zdaniem organu, mając na uwadze okoliczność, że bilans Spółki za|

29 |rok 2003 został sporządzony w dniu 18 marca 2004 r., zarząd Spółki winien najpóźniej od dnia 1 kwietnia 2004 roku podjąć kroki zmierzające|

30 |do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Takie działania nie zostały jednak podjęte. |

31 |Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się przy tym, że w sprawie istniała konieczność dopuszczenia dowodu z opinii biegłego rewidenta. |

32 |Ustalenie okoliczności braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości nie było bowiem uzależnione od posiadania wiadomości |

33 |specjalnych. Tylko natomiast w takiej sytuacji dopuszcza się dowód z opinii biegłego. |

34 |Organ odwoławczy zauważył także, że B. K. nie wskazał składników majątku Spółki, z których egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości |

35 |podatkowych w znacznej części. |

36 |Odnosząc się do postawionych przez stronę zarzutów w kwestii pełnienia przez B. K. funkcji członka zarządu Spółki, Dyrektor Izby Skarbowej|

37 |podniósł, że został on powołany na członka zarządu Spółki zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi w 1988 roku, a jedynie okres trwania |

38 |kadencji został wskazany w akcie założycielskim odmiennie niż wynikałoby to z Kodeksu handlowego. Niemniej jednak z uwagi na powołanie B. |

39 |K. do pełnienia funkcji członka zarządu na czas nieokreślony organ uznał, że funkcję tę sprawował także w czasie, kiedy upływał termin |

40 |płatności podatków, objętych zaskarżoną decyzją. Organ zauważył również, że o pełnieniu przez B. K. funkcji członka zarządu Spółki |

41 |świadczą także wpisy w KRS oraz fakt podejmowania określonych działań w imieniu Spółki. |

42 |W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B. K. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającej |

43 |ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, zarzucając naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 188, art. |

44 |187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, a ponadto naruszenie art. 367 § 1 i art. 369 § 1 ustawy z|

45 |dnia 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm., tekst jedn.) - dalej w skrócie zwanej k.s.h. |

46 |W uzasadnieniu skarżący podniósł, że za członka zarządu można uznać tylko tę osobę, która w przewidzianym trybie została powołana do |

47 |pełnienia tej funkcji i której nie wygasł mandat. Strona zaznaczyła również, że pełnienie obowiązków członka zarządu, jako podstawa |

48 |odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, winno być rozumiane jako posiadanie formalnych uprawnień członka zarządu za konkretny |

49 |okres. Jednocześnie, zdaniem strony, dla uznania danej osoby za członka zarządu bez wpływu pozostaje wpis dokonany w KRS, wskazujący na |

50 |skład osobowy zarządu spółki akcyjnej. Ma on bowiem jedynie charakter deklaratoryjny, a o pełnieniu funkcji członka zarządu decyduje |

51 |prawidłowo podjęta uchwała, niezależnie od tego, czy zostanie ona ujawniona w rejestrze sądowym czy też nie. Skarżący zwrócił także uwagę,|

52 |że uznanie danej osoby za członka zarządu jest niezależne od tego, że w sposób faktyczny pełni ona swoje obowiązki w spółce, wykonując |

53 |obowiązki przynależne członkowi zarządu. Za członka zarządu nie można także uznać osoby, której mandat wygasł, co zgodnie z art. 369 § 4 |

54 |k.s.h. ma miejsce z chwilą odbycia walnego zgromadzenia akcjonariuszy zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok |

55 |obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu. |

56 |W ocenie skarżącego, jego mandat wygasł z mocy prawa najpóźniej z dniem 29 czerwca 2004 r., a w związku z tym organy podatkowe winny |

57 |wykazać, że po tej dacie B. K. został powołany na kolejną kadencję. Skoro brak jest w aktach sprawy uchwały Spółki powołującej skarżącego |

58 |na członka zarządu na kolejną kadencję, to nie może on odpowiadać za zaległości podatkowe Spółki za okres wskazany w zaskarżonej decyzji. |

59 |Zdaniem strony, przyjęcie przez organ tego, że skarżący w czasie powstania zaległości podatkowych pełnił funkcję członka zarządu Spółki |

60 |jedynie na podstawie aktu notarialnego oraz informacji zawartych w KRS, było niezgodne z prawem. Skarżący dodał również, że statut Spółki |

61 |został zmieniony co miało miejsce na mocy uchwały z dnia 23 grudnia 2003 r. Po zmianie dostosowano treść statutu do obowiązujących |

62 |przepisów prawa w zakresie kadencyjności członków zarządu spółki akcyjnej. |

63 |B. K. zarzucił również naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego rewidenta ds. |

64 |księgowości, który miał ocenić brak winy skarżącego za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. |

65 |Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.|

66 | |

67 |Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: |

68 | |

69 |Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. |

70 |U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych |

71 |decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono|

72 |przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które |

73 |mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia |

74 |postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi |

75 |- t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a.). Ponieważ prawo wspólnotowe począwszy od dnia 1 maja 2004 |

76 |r. stało się częścią polskiego porządku prawnego, dokonywana przez Sąd ocena legalności decyzji dotyczy jej zgodności z prawem |

77 |stanowionym, tak przez polskiego ustawodawcę, jak i ustawodawcę wspólnotowego. |

78 |Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami|

79 |skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z |

80 |prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony |

81 |granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma |

82 |aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty|

83 |treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej |

84 |granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi. |

85 |Posiadając tak określony zakres swojej kognicji Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaś |

86 |zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co byłoby podstawą jej wyeliminowania z obrotu prawnego. |

87 |Zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną |

88 |odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem |

89 |członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, |

90 |że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie|

91 |układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości |

92 |(postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy bądź też nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie |

93 |zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zaległości podatkowe z tytułu |

94 |zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. |

95 |52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2). |

96 |Wskazania wymaga, że orzekając o odpowiedzialności członka zarządu spółki akcyjnej organ podatkowy jest zobowiązany wykazać jedynie |

97 |okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie, kiedy upływał termin płatności zobowiązania podatkowego, które przerodziło się |

98 |w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko spółce. Z kolei członek zarządu chcąc uwolnić |

99 |się od tej odpowiedzialności może wykazać, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie |

100 |zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) bądź też, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie |

101 |postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy lub wskaże mienie spółki, z którego |

102 |egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W tej kwestii poglądy orzecznictwa i doktryny są zbieżne |

103 |i utrwalone (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2003 r. sygn. akt SA/Bd 85/03 - publ. "Przegląd Orzecznictwa Podatkowego" 2003 nr 4, poz. 93; |

104 |wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 marca 2005 r. sygn. akt I SA/Ol 345/04 - publ. ZNSA 2005/1/98; A. Mariański i A. Karolak, Odpowiedzialność|

105 |członków zarządu za zobowiązania spółki z o.o. ..., Warszawa 2004, s. 234-236; S. Babiarz i in. Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa |

106 |2004, s. 402; B. Adamiak i in. Ordynacja podatkowa. Komentarz 2004, Wrocław 2004, s. 433). |

107 |W rozpoznawanej sprawie przedmiot sporu stanowiła okoliczność pełnienia przez B. K. funkcji członka zarządu w czasie, kiedy upływał termin|

108 |płatności zobowiązań podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, które to zobowiązania przerodziły się w dochodzoną |

109 |zaległość podatkową Spółki. Zdaniem strony, pomimo treści uchwały powołującej B. K. do pełnienia funkcji członka zarządu na czas |

110 |nieokreślony, jego kadencja trwała najwyżej 2 lata. Powołanie skarżącego na czas nieokreślony było bowiem niezgodne z obowiązującymi w tym|

111 |zakresie przepisami k.s.h. Strona podniosła również, że skarżącego nie można było uznać za osobę odpowiedzialną za zaległości podatkowe |

112 |Spółki, albowiem w czasie, gdy upływał termin płatności podatku nie pełnił on już funkcji członka zarządu z uwagi na wygaśnięcie mandatu. |

113 |Mandat ten, zdaniem strony, wygasł najpóźniej z dniem 29 czerwca 2004 r., tj. z chwilą podjęcia uchwały o zatwierdzeniu sprawozdania |

114 |finansowego za rok 2003. |

115 |Z powyższym zapatrywaniem strony nie można się zgodzić. |

116 |Z poczynionych przez organy podatkowe ustaleń wynika, że B. K. został powołany do pełnienia funkcji członka zarządu Spółki z dniem 13 maja|

117 |1988 r., co wynika z aktu zawiązania Spółki i uchwalenia jej statutu. Z treści tegoż aktu wynika ponadto, że do pełnienia tej funkcji B. |

118 |K. został powołany na czas nieokreślony. |

119 |Zgodzić należy się ze skarżącym, że przepisy prawa, obowiązujące w chwili powołania skarżącego na członka zarządu, stanowiły o |

120 |kadencyjności zarządu spółek akcyjnych. Zgodnie bowiem z art. 367 § 1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. |

121 |Kodeks Handlowy ( dalej w skrócie zwanego k.h.), członkowie pierwszego zarządu mogą być powołani najwyżej na dwa lata, członkowie zarządów|

122 |następnych - najwyżej na trzy lata. Podobna regulacja znajduje się w obecnie obowiązujących unormowaniach z tym, że kadencja członków |

123 |zarządu spółek akcyjnych wynosi 5 lat (art. 369 § 1 k.s.h.). Niemniej jednak Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela poglądu |

124 |strony, co do skutków związanych z oznaczeniem okresu powołania członka zarządu do pełnienia tej funkcji w sposób sprzeczny z przepisami |

125 |prawa. |

126 |Zdaniem Sądu, w sytuacji, gdy członek zarządu, został powołany do pełnienia tej funkcji na czas nieokreślony, nie przestaje pełnić tej |

127 |funkcji, z mocy prawa, z chwilą upływu terminu określającego kadencję członka zarządu. Zawarcie w uchwalonym statucie zapisu o powołaniu |

128 |członków zarządu na czas nieokreślony rodzi jedynie ten skutek, że uchwała tej treści może zostać zaskarżona do sądu z powodu jej |

129 |niezgodności z prawem. Nie przesądza to jednak o nieważności takiego zapisu uchwały ex lege i nie powoduje w sposób automatyczny skrócenia|

130 |kadencji członka zarządu z chwilą upływu terminów określonych w art. 367 § 1 k.h. lub 369 § 1 k.s.h. W tym miejscu należy odwołać się do |

131 |treści uzasadnienia uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2013 r., III CZP 13/13. W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy |

132 |zajął się problematyką sankcji wiążących się z uchwałami, których treść pozostaje sprzeczna z obowiązującymi przepisami prawa. W tym |

133 |zakresie Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że uchwały walnego zgromadzenia spółki akcyjnej sprzeczne z prawem nie mają charakteru bezwzględnie|

134 |nieważnego, a jedynie istnieje możliwość ich wzruszenia poprzez wytoczenie powództwa przed sądem, a wyrok stwierdzający nieważność |

135 |sprzecznej z ustawą uchwały ma charakter konstytutywny.` |

136 |Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika skarżącego, że powyższa uchwała Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie nie ma zastosowania, |

137 |bowiem statut Spółki w części dotyczącej § 14 ust. 3 został zmieniony aktem notarialnym z dnia 23 grudnia 2003r. rep. A nr [...] i |

138 |dostosowany do obowiązującego prawa - należy zauważyć, że zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997r. o Krajowym Rejestrze Sądowym |

139 |(t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 1203 z późn. zm.) podmiot obowiązany do złożenia wniosku o wpis do Rejestru nie może powoływać się wobec osób |

140 |trzecich działających w dobrej wierze na dane, które nie zostały wpisane do Rejestru lub uległy wykreśleniu z Rejestru. Z kolei z art.17 |

141 |ust. 1 powołanej ustawy wynika, że domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe, natomiast art. 17 ust. 2 w/w ustawy stanowi, |

142 |że jeżeli dane wpisano do Rejestru niezgodnie ze zgłoszeniem podmiotu lub bez tego zgłoszenia, podmiot ten nie może zasłaniać się wobec |

143 |osoby trzeciej działającej w dobrej wierze zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli zaniedbał wystąpić niezwłocznie z wnioskiem o |

144 |sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu. |

145 |Sąd nie podziela również poglądu strony, co do tego, że pomimo zapisu zawartego w treści statutu, o nieoznaczonym czasie powołania |

146 |skarżącego do pełnienia funkcji członka zarządu, przestał on pełnić tę funkcję z dniem odbycia walnego zgromadzenia zatwierdzającego |

147 |sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu. |

148 |Zarówno w literaturze przedmiotu jak i w orzecznictwie wyraźnie odróżnia się pojęcie mandatu od pojęcia pełnienia obowiązków członka |

149 |zarządu. Mandat do pełnienia funkcji możemy zdefiniować jako upoważnienie do pełnienia obowiązków i wykonywania praw członka zarządu. W |

150 |wyniku ustanowienia zarządu uzyskuje on legitymację do tego, aby realizować wszystkie czynności związane z pełnioną funkcją. Mandat jest |

151 |więc kompetencją do realizowania funkcji członka zarządu przez określony czas. Mandat zaczyna się z rozpoczęciem kadencji, jeżeli taka |

152 |jest ustanowiona, albo też z początkiem trwania okresu pełnienia funkcji przez czas nieoznaczony. Zakończenie mandatu do pełnienia funkcji|

153 |jest uzależnione od sposobu jego wygaśnięcia. Jeżeli zarząd był ustanowiony na określoną kadencję, nie wygasa on razem z nią, ale trwa |

154 |dłużej, aż do odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy lub ostatni rok obrotowy pełnienia |

155 |funkcji członka zarządu. Jeżeli kadencja została przerwana czynnościami nagłymi (odwołanie, śmierć, rezygnacja), również mandat ulega |

156 |zakończeniu. W tym przypadku istnieje tożsamość wygaśnięcia mandatu i kadencji. Jeżeli zarząd powołano na czas nieoznaczony, mamy tylko do|

157 |czynienia z mandatem do pełnienia funkcji, który może być przerwany odwołaniem, śmiercią, rezygnacją, jak również upływem pierwszego roku |

158 |obrotowego. |

159 |Jednak, z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że mimo, odbycia walnego zgromadzenia zatwierdzającego sprawozdanie finansowe |

160 |za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu, skarżący pełnił obowiązki członka zarządu w rozumieniu art. 116 Ordynacji|

161 |podatkowej. W ocenie Sądu powołany przepis wyraźnie odnosi się do wykonywania obowiązków członków zarządu, a nie do pojęcia mandatu, jako |

162 |upoważnienia do pełnienia obowiązków i wykonywania praw członka zarządu. A zatem jeżeli w imieniu osoby prawnej w charakterze jej organu |

163 |działa osoba lub osoby niemające do tego kompetencji, to mogą one ponosić odpowiedzialność na gruncie analizowanego przepisu (por. wyrok |

164 |WSA w Szczecinie a dnia 30 października 2013 r., I SA/Sz 559/13). Stanowisko, że mandat do pełnienia funkcji w zarządzie nie wygasa z |

165 |dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy, jeżeli członek zarządu wciąż|

166 |faktycznie sprawuje dotychczas pełnioną funkcję, podpisując dokumenty finansowe, jak i inne dokumenty oraz nie składa rezygnacji, wyraził |

167 |także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 marca 2013 r., I FSK 862/12 oraz z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II FSK |

168 |2401/11 (dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). |

169 |Ze stanowiskiem strony można byłoby się zgodzić, gdyby w okresie następującym po odbyciu zgromadzenia wspólników faktycznie uległ zmianie |

170 |sposób zarządzania Spółką. Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy bezsporne jest, że nie powołano żadnego nowego członka zarządu, a|

171 |zarazem skarżący wciąż faktycznie sprawował dotychczas pełnioną funkcję w zarządzie tegoż podmiotu. Jak wynika z materiału dowodowego |

172 |zgromadzonego przez organy podatkowe, skarżący podpisywał wszelkie ujawnione w KRS bilanse Spółki za okres od 2003 do 2011 roku, jak |

173 |również wskazywał na pełnienie funkcji Prezesa Zarządu Spółki w dokumentach kierowanych m.in. do Sądu Rejonowego oraz do Naczelnika Urzędu|

174 |Skarbowego. Z tej przyczyny nie sposób zgodzić się z autorem skargi, że to z dniem zatwierdzenia sprawozdania finansowego za pierwszy |

175 |pełny rok obrotowy skarżący przestał sprawować rzeczoną funkcję. |

176 |Ponadto przyjęcie w rozpoznawanej sprawie wykładni przepisu art. 369 § 4 k.s.h. dokonanej przez stronę prowadziłoby do uznania, że |

177 |skarżący nie ponosi odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki nawet pomimo tego, że występując w obrocie jako organ Spółki, |

178 |podejmował działania rodzące określone skutki podatkowe. Taka wykładnia przepisów k.s.h. byłaby niezgodna z konstytucyjną zasadą równości.|

179 |Prowadziłaby bowiem do wniosku, że odpowiedzialnością na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej mogą zostać objęci tylko ci członkowie |

180 |zarządów spółek kapitałowych, którzy nie tylko dokonywali czynności, które skutkowały w konsekwencji powstaniem zaległości podatkowych, |

181 |ale co istotniejsze legitymowali się jednocześnie mandatem do pełnienia tej funkcji. Stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji tych |

182 |członków zarządów spółek akcyjnych czy z o.o., którzy nie dysponując mandatem do sprawowania tej funkcji, podejmowaliby czynności |

183 |skutkujące powstaniem zaległości podatkowych. Mogliby oni w takiej sytuacji nie ponosić odpowiedzialności za skutki swoich działań. Takie |

184 |rozumienie przepisów k.s.h. przeczyłoby również celowi regulacji zawartej w art. 116 Ordynacji podatkowej, który to przepis służy ochronie|

185 |interesów wierzycieli, rozszerzając krąg podmiotów odpowiedzialnych za istniejące zaległości podatkowe osób prawnych. |

186 |Zgodzić należy się również z organem podatkowym, że za przyjęciem tego, iż B. K. pełnił funkcję członka zarządu Spółki w czasie, kiedy |

187 |upływał termin płatności podatków, przemawia domniemanie wynikające z ujawnienia danych w Krajowym Rejestrze Sądowym. Zauważyć należy, że |

188 |domniemanie wynikające z art. 17 ustawy o KRS jest domniemaniem prawnym, które do czasu jego obalenia wiąże organy administracji, czy też |

189 |sądy. Skoro z danych zawartych w rejestrze nie wynika, aby w Spółce doszło do zmian w składzie osobowym członków zarządu w czasie kiedy |

190 |upływał termin płatności podatków, to brak jest podstaw do uznania, że skarżący nie pełnił obowiązków członka zarządu Spółki, a w |

191 |konsekwencji, że nie ponosi on odpowiedzialności za powstałe zaległości podatkowe. |

192 |W ocenie Sądu organy podatkowe bezsprzecznie wykazały zatem, że w czasie kiedy upływał termin płatności podatków z tytułu zobowiązań |

193 |podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych, B. K. pełnił funkcję członka zarządu Spółki, a zatem zaistniała pozytywna przesłanka |

194 |jego odpowiedzialności określona w art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej. |

195 |W sprawie wykazane zostało również to, że egzekucja prowadzona przeciwko Spółce okazała się bezskuteczna. Jak bowiem wynika z poczynionych|

196 |w sprawie ustaleń, Spółka nie posiadała środków na zajętym rachunku bankowym, z których mogłaby uregulować egzekwowane należności |

197 |podatkowe, nie posiadała nieruchomości, środków transportu ani ruchomości podlegających zajęciu na poczet zaspokojenia należności |

198 |publicznoprawnych. Spółka nie dysponowała także żadnymi wierzytelnościami, z których możliwe byłoby wyegzekwowanie jakichkolwiek kwot. |

199 |Ostatecznie bezskuteczność egzekucji prowadzonej do majątku Spółki potwierdzona została wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania |

200 |egzekucyjnego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym ( ujawnione w KRS ). |

201 |Dokonując analizy przesłanek negatywnych określonych w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej należy stwierdzić, że jakkolwiek ciężar wykazania|

202 |okoliczności egzoneracyjnych spoczywa na członku zarządu, to jednak prowadząc postępowanie wyjaśniające w tym zakresie, organ podatkowy |

203 |jest zobowiązany respektować zasady postępowania wyrażone w przepisach działu IV Ordynacji podatkowej - Postępowanie podatkowe, w tym |

204 |między innymi zasady wyrażone w art. 122, art. 187 § 1 i art. 191. Przerzucenie ciężaru dowodzenia na stronę nie zwalnia bowiem organu |

205 |podatkowego z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w sytuacji, gdy strona powołuje się na dowody mogące mieć |

206 |znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji rzeczą organu jest dokładne wyjaśnienie spornych kwestii tak, aby obraz stanu |

207 |faktycznego był zupełny i celem usunięcia wszelkich mogących pojawiać się w sprawie wątpliwości. |

208 |Należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że dla oceny tego, czy zastały w sprawie przesłanki zwalniające członka zarządu z |

209 |odpowiedzialności za zaległości spółki akcyjnej, kluczowe znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i |

210 |naprawcze (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.), zwanej dalej "u.p.u.n." Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.p.u.n. dłużnik (a więc |

211 |reprezentujący go członek zarządu) jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do |

212 |ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Z kolei zgodnie z art. 10 i art. 11 u.p.u.n. upadłość ogłasza się w|

213 |stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny (art. 10 u.p.u.n.), przy czym dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie |

214 |wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust. 1 u.p.u.n.). Dłużnika będącego osobą prawną uważa się za niewypłacalnego |

215 |także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (art. 11 ust. 2|

216 |u.p.u.n.). |

217 |Spełnienie którejkolwiek z ww. przesłanek obligowało zarząd Spółki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości. Osoba prawna winna |

218 |bowiem zgłosić wniosek o upadłość zarówno w sytuacji jej niewypłacalności jak i w sytuacji, gdy zobowiązania przekroczą wartość jej |

219 |majątku. |

220 |Sformułowanie art. 21 u.p.u.n., dotyczące "właściwego czasu" do zgłoszenia wniosku, jak również ocena przesłanek wymienionych w art. 11 |

221 |u.p.u.n. ("nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych" oraz "gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku") oznacza, |

222 |że czasem właściwym do podjęcia tych czynności jest czas, w jakim zarząd spółki, niebędący w stanie zrealizować zobowiązań względem jej |

223 |wierzycieli, winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, aby w ten sposób chronić zagrożone |

224 |interesy wierzycieli. Celem postępowania upadłościowego jest ochrona praw wierzycieli oraz zaspokojenie roszczeń wobec upadłego w sposób |

225 |przewidziany przepisami. |

226 |Termin dwóch tygodni na złożenie przez zarząd dłużnika wniosku o ogłoszenie upadłości liczony od dnia, w którym majątek nie wystarcza na |

227 |zaspokojenie długów, ma na celu ograniczenie do niezbędnego minimum okresu, w którym dłużnik może rozporządzać swoim majątkiem w sposób |

228 |odmienny, niż czyniłby to syndyk po ogłoszeniu upadłości. Członkowie zarządu dłużnika będącego osobą prawną, nie dochowując ww. terminu i |

229 |rozporządzając majątkiem przedsiębiorcy, narażają prawa wierzycieli. |

230 |W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie niewątpliwe organy podatkowe podejmowały czynności zmierzające do ustalenia tego, czy we właściwym |

231 |czasie zgłoszony został wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, a wnioski wyciągnięte na podstawie poczynionych ustaleń należy uznać za |

232 |prawidłowe. |

233 |Jak wynika z akt sprawy, z końcem 2003 roku wartość zobowiązań Spółki przekroczyła wartość jej aktywów. Stan taki utrzymywał się w |

234 |kolejnych latach. Z końcem 2003 roku także kapitał własny Spółki wykazywał wartość ujemną. W konsekwencji prawidłowo zostało stwierdzone, |

235 |że już z końcem 2003 roku zaistniały przesłanki zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Mając przy tym na uwadze fakt, że bilans|

236 |za 2003 rok został sporządzony w dniu 18 marca 2004 roku, zarząd Spółki winien najpóźniej od dnia 1 kwietnia 2004 roku podjąć stosowne |

237 |działania zmierzające do wszczęcia postępowania upadłościowego. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, do sądu wniosek taki nie został |

238 |złożony; nie złożono również wniosku o wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości. |

239 |Jednocześnie skarżący nie wykazał, aby brak zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego |

240 |ogłoszeniu upadłości nastąpiło z przyczyn od niego niezawinionych. Tymczasem członek zarządu spółki akcyjnej, aby uwolnić się od |

241 |odpowiedzialności za zaległości podatkowe tej spółki powinien udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie |

242 |określonemu obowiązkowi było od niego niezależne. Nie można przy tym zgodzić się ze skarżącym, że na ustalenie tej okoliczności organy |

243 |podatkowe winny były dopuścić dowód z opinii biegłego do spraw rachunkowości. |

244 |Należy zauważyć, że badanie braku zawinienia, jako okoliczności wyłączającej odpowiedniość za zaległości podatkowe spółki akcyjnej, odnosi|

245 |się do oceny przyczyn, które legły u podstaw tego, że we właściwym czasie członek zarządu tej spółki nie zgłosił wniosku o ogłoszenie |

246 |upadłości lub o wszczęcie postępowania układowego. Ocenie podlega zatem w tej mierze należyta staranność członka zarządu, jego |

247 |postępowanie w sytuacji, gdy zaistniały podstawy do tego, aby złożyć do sądu stosowne wnioski. Dla oceny kryterium braku winy, jako |

248 |okoliczności zwalniającej z odpowiedzialności, nie mają natomiast znaczenia okoliczności związane z prowadzaniem przez członka zarządu |

249 |spraw spółki akcyjnej, jego wpływu na doprowadzanie spółki do utraty zdolności majątkowej, czyli okoliczności, których ustalenia domagała |

250 |się strona skarżąca. Niewypłacalność ma bowiem charakter obiektywny i wiąże się wyłącznie z niewykonywaniem wymagalnych zobowiązań, bez |

251 |względu na przyczynę. Jak wskazuje się w doktrynie prawa upadłościowego "dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest |

252 |przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje więc nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy |

253 |dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn, np. nie wykonuje zobowiązań w celu doprowadzenia swego kontrahenta do stanu |

254 |niewypłacalności albo też nie wykonuje zobowiązań z przyczyn irracjonalnych" (A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze. |

255 |Komentarz, Lex 2011, komentarz do art. 11). |

256 |W związku z powyższym, w rozpoznawanej sprawie dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, na okoliczność wskazywaną przez skarżącego należało |

257 |uznać za bezzasadne. Zaznaczenia wymaga, że celowość przeprowadzania dowodu z opinii biegłego, jak zresztą każdego innego dowodu, jest |

258 |wyznaczona stopniem przyczynienia się, zdatnością dowodu do ustalenia okoliczności mających znaczenie dla rozpatrywanej sprawy. Do tego, |

259 |dowód z opinii biegłego dopuszcza się, jeśli wymagane jest ustalenie okoliczności wymagających wiedzy specjalnej, którą organ nie |

260 |dysponuje. Ocena braku winy, jako okoliczności wyłączającej odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej, w|

261 |ocenie Sądu do takich okoliczności nie należy. Ustalenie braku winy opiera się bowiem na ustaleniu okoliczności, które jako niezależne, |

262 |niezawinione przez członka zarządu doprowadziły do tego, że we właściwym czasie nie zgłosił on wniosków o jakich mowa w art. 116 § 1 pkt 1|

263 |lit b Ordynacji podatkowej, na dokonaniu analizy postępowania członka zarządu z punktu widzenia staranności, jaka jest wymagana przez |

264 |członków zarządu dbających należycie o sprawy spółki. Ustalenie braku winy członka zarządu nie polega natomiast na ustalaniu przyczyn, |

265 |które doprowadziły do stanu niewypłacalności. |

266 |Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie stwierdził przy tym, aby organ odwoławczy prowadził postępowanie uchybiając treści art. 122 |

267 |Ordynacji podatkowej. Wprawdzie z dyspozycji tego artykułu wynika obowiązek organu podatkowego do podejmowania wszelkich niezbędnych |

268 |działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza to jednak, że strona jest zwolniona od współudziału w |

269 |realizacji tego obowiązku. Z sytuacją taką będziemy mieli do czynienia w szczególności wówczas, gdy strona formułuje twierdzenia co do |

270 |okoliczności stanu faktycznego, które nie znajdują oparcia w materiale dowodowym zebranym przez organ lub zaprzecza poprawności dokonanej |

271 |przez organ podatkowy oceny stanu faktycznego. W takich przypadkach logika podpowiada, że wraz z tą inicjatywą przechodzą na nią także i |

272 |wszelkie konsekwencje, jakie wiążą się z wynikiem prowadzonego dowodu. Na uwarunkowanie to zwraca zresztą uwagę orzecznictwo Naczelnego |

273 |Sądu Administracyjnego, które akcentuje, że generalną zasadą postępowania dowodowego jest to, iż każdy, kto z faktów wyprowadza dla siebie|

274 |konsekwencje prawne, obowiązany jest fakty te udowodnić (por.: wyroki NSA z dnia 17 lutego 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 1150/99, z dnia 13 |

275 |stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 960/98). Zatem organy podatkowe mają wprawdzie obowiązek gromadzenia i uzupełniania materiału |

276 |dowodowego, ale jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten nie jest więc nieograniczony i |

277 |bezwzględny. |

278 |Jednocześnie podkreślić należy, że przeprowadzony przez Dyrektora Izby Skarbowej wywód w przedmiocie oceny zebranych dowodów jest w pełni |

279 |logiczny i nie nosi cech dowolności. Sąd w pełni podziela w tym zakresie argumentację organu odwoławczego, która w świetle wszechstronnej |

280 |oceny materiału dowodowego zdaje się być w pełni uzasadniona i nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. Zasadność ocen i wniosków |

281 |poczynionych przez Dyrektora Izby Skarbowej na podstawie zebranego materiału dowodowego, w świetle zasad logicznego rozumowania i |

282 |doświadczenia życiowego, nie budzi przy tym żadnych wątpliwości. Również przedstawiona w uzasadnieniu decyzji ocena dowodów nie wykracza |

283 |poza granice wynikające z art. 191 Ordynacji podatkowej, nie nosi cech dowolności, czy też powierzchowności. |

284 |Analiza akt sprawy doprowadziła Sąd do przekonania, że organy podatkowe przeprowadziły kontrolowane postępowanie w sposób wyczerpujący, |

285 |zaś uzyskane w ten sposób dowody zostały następnie poddane wnikliwej i poprawnej ocenie. |

286 |Co istotne z punktu widzenia realizacji zasad postępowania, organ odwoławczy poddał swej ocenie wszystkie uzyskane dowody, po czym, za |

287 |pomocą obiektywnej i wspartej okolicznościami sprawy argumentacji, wykazał bezpodstawność przeciwnych twierdzeń Spółki. Jednocześnie, |

288 |oceniając dowody za każdym razem organ odnosił się do przeciwnych im twierdzeń strony, dokonując ich analizy i wyjaśniając motywy, którymi|

289 |kierowano się rozstrzygając poszczególne kwestie. |

290 |Dodatkowo należy zauważyć, że organom podatkowym przyznano uprawnienie do swobodnej oceny poszczególnych dowodów, a zatem prawo do |

291 |uznania, które z dowodów stanowią wiarygodne źródło twierdzeń o faktach, a które nie. Zarzut dowolnego działania organu można by postawić |

292 |dopiero wówczas, gdyby ustalenia faktyczne zostały oparte na dowodach dowolnie wybranych, a zatem takich, których wybór nie został poparty|

293 |odpowiednią argumentacją. Sytuacja taka nie występuje jednak wówczas, gdy organ, wyczerpująco uzasadniając swoje stanowisko wskazuje, |

294 |którym dowodom przyznaje moc dowodową, a którym odmawia wiarygodności i z jakich przyczyn. W ocenie Sądu taka sytuacja w rozpoznawanej |

295 |sprawie nie zachodziła, albowiem organy podatkowe obu instancji dokonały oceny każdego z zebranych dowodów, odniosły się do każdego z |

296 |nich, dokonując ich analizy we wzajemnej łączności. |

297 |Sąd, jako nietrafny, ocenił również zarzut naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Powoływany przepis, którego treść należy |

298 |rozpatrywać w powiązaniu z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej wymaga, aby uzasadnienie rozstrzygnięcia zawierało uzasadnienie faktyczne |

299 |polegające na wskazaniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom |

300 |odmówił wiarygodności oraz uzasadnienie prawne tj. przytoczenie przepisów prawa wraz z wyjaśnieniem ich znaczenia w odniesieniu do |

301 |okoliczności konkretnej sprawy. Sąd uznał, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest na tyle czytelne i wyczerpujące, że nie ma wątpliwości|

302 |co do tego jakich ustaleń faktycznych dokonały organy podatkowe obu instancji i na jakich dowodach oparły swoje rozstrzygnięcia. Organ |

303 |przytoczył nadto przepisy prawa materialnego i procesowego, które stanowiły podstawę wydania decyzji, a więc wyczerpał dyspozycję |

304 |przytoczonych wyżej przepisów. W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest na tyle wyczerpujące, że pozwala skarżącemu na |

305 |odniesienie się do zawartej tam argumentacji, a przez to podjęcie stosownej obrony oraz pozwala Sądowi na dokonanie oceny prawidłowości |

306 |zawartych w decyzji ustaleń i rozstrzygnięć. |

307 |Podsumowując, w ocenie Sądu organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że po stronie Spółki istnieje zaległość podatkowa, a prowadzone względem|

308 |niej postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne. Sąd podzielił również ocenę organów co do tego, że skarżący w czasie, kiedy |

309 |upływał termin płatności podatków, które przerodziły się w zaległości podatkowe, pełnił obowiązku członka zarządu w rozumieniu art. 116 § |

310 |2 Ordynacji podatkowej. Sąd zgadza się także z tym, że skarżący nie wykazał, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub |

311 |niewszczęcie postępowania układowego w stosunku do spółki nastąpiło bez jego winy, ani też nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja |

312 |umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Prowadzone w tym zakresie postępowanie podatkowe zostało oparte na |

313 |wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, którego ocena odpowiada regułom wynikającym z Ordynacji podatkowej. To zaś oznacza, że |

314 |zarzuty skargi okazały się bezzasadne, a Sąd nie znalazł w zaskarżonej decyzji również innych uchybień, które mogłyby uzasadnić jej |

315 |uchylenie. |

316 |Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o |

317 |postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) oddalił skargę nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia. |

318 | |