Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 lutego 2021 r., II SAB/Gd 88/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 lutego 2021 r., II SAB/Gd 88/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2021 r. sprawy ze skargi G. F. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.

Uzasadnienie

2 G.F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezesa Sądu w udostępnieniu informacji publicznej wskazanej we wniosku z dnia 18 sierpnia 2020 r.

3 Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

4 W dniu 18 sierpnia 2020 r. skarżący zwrócił się do organu, w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie mu zanonimizowanego wyroku z uzasadnieniem zapadłego w sprawie o sygnaturze akt [..] (sygnatura sądu I instancji [..]) oraz wyroku wydanego w sprawie [..] (sygnatura sądu I instancji). W odpowiedzi na wniosek Prezes Sądu pismem z dnia 4 września 2020 r. poinformował wnioskodawcę, że orzeczenia, o których udostępnienie wnioskował, dostępne są na stronie Sądu pod adresem Portal Orzeczeń Sądu [.]. Ponadto wskazano na treść art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z którym informacja udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej przez organ administracji publicznej nie podlega udostępnieniu w trybie wnioskowym. Pismo organu zostało doręczone do Aresztu Śledczego, w którym przebywa skarżący, w dniu 8 września 2020 r.

5 Pismem z 10 września 2020 r. G. F. wniósł do Sądu Najwyższego – Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych za pośrednictwem organu skargę na pismo Prezesa Sądu z 4 września 2020 r. odmawiające doręczenia mu w formie papierowej w wersji zanonimizowanej wnioskowanych wyroków. Oryginał skargi został przekazany do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarżący wskazał, że jest w Areszcie i nie ma dostępu do Internetu i drukarki i właśnie dlatego zwrócił się do organu pismem z dnia 18 sierpnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący poinformował też, że Sąd odmawia publikacji wyroku i uzasadnienia w sprawie [..] i [..]. Udostępnienia wyroku odmówił mu również Sąd w sprawie [..] i Sąd w sprawach [..] i [.].

6 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

7 Odnosząc się do zarzutów skargi Prezes Sądu podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie z 4 września 2020 r. i stwierdził, że w świetle art. 10 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie ma podstaw do żądania udostępnienia informacji, skoro została ona opublikowana w Biuletynie Informacji Publicznej. Stanowisko w zakresie udostępniania skazanym informacji publicznej opublikowanej w BIP zostało utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Wskazano też, że Kodeks karny wykonawczy nie pozbawia w sposób bezwzględny osadzonego w zakładzie karnym dostępu do Internetu, a w konsekwencji do BIP, a osoba skazana na pobyt w zakładzie karnym może dochodzić swoich praw w zakresie dostępu do informacji publicznej na zasadach ogólnych, wykorzystując instrumenty przewidziane w kodeksie karnym wykonawczym. Przychylenie się dyrektora zakładu karnego do wniosku osoby skazanej o umożliwienie dostępu do internetowego biuletynu BIP nie jest uzależnione wyłącznie od jego dobrej woli, skoro osoba ta może dochodzić swoich racji w sposób przewidziany w przepisach Kodeksu karnego wykonawczego, w trybie określonym w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. Nr 151, poz. 1467), w tym dostępu do sprzętu komputerowego. Zatem zdaniem organu osoba pozbawiona wolności i przybywająca w zakładzie karnym nie może być uznana za osobę pozbawioną systemowo dostępu do informacji publicznej poprzez pozbawienie dostępu do Internetu. Wprawdzie dostęp do informacji publicznej osób osadzonych w zakładach karnych nie jest nieograniczony, jednak obowiązujące przepisy prawne nie pozbawiają w sposób bezwzględny tego dostępu. Prawidłowa jest zatem taka wykładnia art. 10 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którą osadzenie w zakładzie karnym nie stanowi okoliczności wyłączającej zastosowanie tego przepisu.

8 Skarżący w piśmie z dnia 29 października 2020 r. zaznaczył, że jest pozbawiony dostępu do Internetu, natomiast w piśmie z dnia 5 listopada 2020 r. określonym jako "rozszerzenie skargi", wskazując na praktykę Sądu, wniósł o nieanonimizowanie danych personalnych prokuratorów i nazw instytucji publicznych. Organ w odpowiedzi na to pismo wskazał, że reguły anonimizacji orzeczeń wynikają z załącznika nr 5 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej. Wskazano też, że dla oceny, czy organ pozostaje w bezczynności, istotne znaczenie ma fakt, czy anonimizowana informacja jest wprost objęta zakresem żądania wniosku, czy też pojawia się "przy okazji" udostępniania informacji publicznej, lecz nie jest objęta wnioskiem.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 Skarga podlega oddaleniu.

11 Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

12 Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

13 Bezczynność na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2176), dalej u.d.i.p., polega na tym, że organ lub inny podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia informacji nie podejmuje tej czynności, ani nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania. Jedynie w przypadkach, gdy żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, bądź nie znajduje się w posiadaniu organu, czy też jej udostępnienie regulują przepisy szczególne, załatwienie sprawy może nastąpić poprzez pisemne poinformowanie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji.

14 W niniejszej sprawie skarżący zwalcza bezczynność Prezesa Sądu w rozpoznaniu jego wniosku z dnia 18 sierpnia 2020 r. o udostępnienie wyroków z uzasadnieniem w wersji zanonimizowanej o sygnaturach akt [..] (D. B.) i [.] (S. W.).

15 Nie ulega wątpliwości, że wskazany organ, w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej pozostającej w jego dyspozycji.

16 W rozpoznawanej sprawie nie budzi również wątpliwości, że informacje żądane przez skarżącego w piśmie z dnia 18 sierpnia 2020 r. są informacjami publicznymi w rozumieniu art. 1 i 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p. oraz, że są one dostępne w Biuletynie Informacji Publicznej, o czym organ poinformował skarżącego w odpowiedzi na jego wniosek pismem z dnia 4 września 2020 r. Prezes Sądu wyjaśnił bowiem, że wskazane wyroki Sądu o sygnaturach akt []. i [..] są dostępne na stronie Sądu pod adresem Portal Orzeczeń Sądów [..].

17 Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze:

18 1) ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8;

19 2) udostępniania, o którym mowa w art. 10 i 11;

20 3) wstępu na posiedzenia organów, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3, i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia;

21 4) udostępniania w centralnym repozytorium.

22 Z treści art. 7 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w związku z art. 8 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że udostępnienie informacji publicznej następuje w drodze ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, który tworzy się w celu powszechnego udostępniania informacji publicznej. Z kolei stosownie do art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, jest udostępniana na wniosek.

23 Z powyższych przepisów wynika, że informacja, która została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej przez organ administracji publicznej nie podlega udostępnieniu w trybie wnioskowym. Nie można bowiem żądać udostępnienia w trybie u.d.i.p. informacji, która już została udostępniona. Udostępnienie zatem informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej wyłącza obowiązek ponownego jej udostępnienia na wniosek zainteresowanego. Stanowisko judykatury w tym względzie jest jednolite (por. wyroki NSA z dnia 7 marca 2012 r., I OSK 2479/11, z dnia 21 kwietnia 2017 r., I OSK 1850/15, z dnia 16 października 2018 r., I OSK 2219/16, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

24 Wobec tego bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie podejmuje stosownych czynności, tj. nie udostępnia informacji w sposób przewidziany w ustawie m.in. w sposób wskazany w art. 10 ust. 1 u.d.i.p., a nie w sytuacji, gdy odmawia przekazania informacji, która została już udostępniona w drodze umieszczenia w Biuletynie Informacji Publicznej, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.

25 Ze względu na szczególną sytuację skarżącego przebywającego w Areszcie Śledczym wskazać należy, że przepis art. 10 ust. 1 u.d.i.p. nie upoważnia do odmiennego traktowania osób odbywających karę pozbawienia wolności. Ustawodawca nie uzależnił zastosowania wskazanego przepisu od indywidualnej sytuacji prawnej i faktycznej wnioskodawcy.

26 Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 7 marca 2012 r., I OSK 2479/11, z dnia 30 maja 2012 r., I OSK 481/12; z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 730/12, z dnia 21 kwietnia 2017 r., I OSK 1850/15, z dnia 16 października 2018 r., I OSK 2219/16, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym osadzony w zakładzie karnym musi liczyć się z ograniczeniami swobód i wolności, które są nieodzownym elementem wykonywania kary w warunkach izolacyjnych, chociaż osobie tej co do zasady nadal przysługują wszystkie prawa i wolności gwarantowane w Konstytucji (poza prawem do wolności osobistej). Z przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 53), zwanej dalej k.k.w., nie wynika, aby osadzonego w zakładzie karnym pozbawiano w sposób bezwzględny dostępu do internetu, a w konsekwencji do Biuletynu Informacji Publicznej. Zatem fakt osadzenia w zakładzie karnym nie przesądza z góry, iż skazany jest pozbawiony dostępu do internetu, w tym możliwości wglądu do Biuletynu Informacji Publicznej.

27 Zgodnie z art. 110a § 2 k.k.w. dyrektor zakładu karnego może zezwolić skazanemu na posiadanie w celi sprzętu audiowizualnego, komputerowego oraz innych przedmiotów, w tym także podnoszących estetykę pomieszczenia lub będących wyrazem kulturalnych zainteresowań skazanego, jeżeli posiadanie tych przedmiotów nie narusza zasad porządku i bezpieczeństwa obowiązujących w zakładzie karnym. Wśród skatalogowanych w art. 102 k.k.w. praw osób skazanych nie wskazano co prawda dostępu do internetu (tylko dostęp do radia, telewizji, książek i prasy – pkt 6 przepisu), jednak katalog ten nie jest katalogiem zamkniętym. Oznacza to, że osoba skazana na pobyt w zakładzie karnym może dochodzić swoich praw w zakresie dostępu do informacji publicznej na zasadach ogólnych, wykorzystując instrumenty przewidziane w k.k.w. Podkreślenia również wymaga, iż przychylenie się dyrektora zakładu karnego do wniosku osoby skazanej o umożliwienie dostępu do internetowego Biuletynu Informacji Publicznej nie jest uzależnione wyłącznie od jego dobrej woli, skoro osoba ta może dochodzić swoich racji w sposób przewidziany w przepisach k.k.w., w trybie określonym w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. Nr 151, poz. 1467).

28 Wobec tego, osoba pozbawiona wolności i przybywająca w zakładzie karnym bądź areszcie śledczym nie może być uznana za osobę pozbawioną systemowo dostępu do informacji publicznej poprzez pozbawienie dostępu do internetu. Wprawdzie dostęp do informacji publicznej osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych nie jest nieograniczony, jednak obowiązujące przepisy prawne nie pozbawiają w sposób bezwzględny tego dostępu. Z istoty kary pozbawienia wolności wynika, że osoby, którym kara ta została wymierzona muszą się liczyć z różnymi ograniczeniami np. w kontaktach z najbliższymi, znajomymi, w możliwości korzystania z telefonów komórkowych i stacjonarnych i szeregiem innych ograniczeń. Przepis art. 10 ust. 1 u.d.i.p. należy zatem prawidłowo wykładać w ten sposób, że osadzenie w zakładzie karnym nie stanowi okoliczności wyłączającej zastosowanie art. 10 ust. 1 u.d.i.p.

29 Wobec powyższego, załatwienie wniosku skarżącego w niniejszej sprawie poprzez odesłanie go do konkretnej strony internetowej Biuletynu Informacji Publicznej, obejmującej Portal Orzeczeń, w którym upubliczniono również wyroki objęte żądaniem wniosku, przybrało w pełni dopuszczalną postać udostępnienia informacji publicznej. W związku z tym uznać należy, że Prezes Sądu w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 18 sierpnia 2020 r. nie był bezczynny.

30 Bez wpływu na powyższą ocenę pozostają zastrzeżenia skarżącego związane z odmową publikacji wyroku wydanego w jego sprawie przez Sąd, odmową doręczenia mu wyroku z uzasadnieniem w sprawie o sygn. akt [..] oraz odmową udostępnienia informacji przez Sąd z tego względu, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest wyłącznie bezczynność Prezesa Sądu w sprawie udostępnienia informacji publicznej objętej wnioskiem skarżącego z dnia 18 sierpnia 2020 r. W ten sam sposób należało ocenić zarzuty skarżącego odnośnie zasad annominacji wyroków sądowych.

31 W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sad Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.

32 Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.