Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 kwietnia 2017 r., II SA/Gd 627/16

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 kwietnia 2017 r., II SA/Gd 627/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 627/16.

Uzasadnienie

2 Wnioskiem z dnia 27 grudnia 2016 r. M. D. zwróciła się do Sądu o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten został złożony przez skarżącą w reakcji na wystosowane przez Sąd wezwanie jej do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej w niniejszej sprawie skargi w wysokości 200 zł.

3 Ze złożonego wniosku wynika, że wnioskująca prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe wraz z mężem i dwójką dzieci. Rodzina utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z umów o pracę zarówno przez wnioskującą (1950 zł) jak i jej męża (2650 zł). Wnioskująca posiada dom o powierzchni około 150 m2, działki gruntu pod domem o powierzchni 973 m2 oraz udziału [..] w zabudowanym gospodarstwie rolnym o powierzchni 6,38 ha (budynek mieszkalny, chlewnia, stodoła, garaż, budynek gospodarczy, drewutnia, szopa), co do którego toczy się postępowanie o dział spadku. Wnioskująca nie posiada żadnego innego majątku, ani oszczędności a miesięcznie na niezbędne koszty utrzymania siebie i rodziny wydaje około 1600 zł (ubezpieczenie – 150 zł, OC – 80 zł, energia elektryczna – 150 zł, gaz – 121,50, podatek od nieruchomości – 32 zł, woda – 33,50 zł, wywóz śmieci – 43 zł, ścieki – 100 zł, internet – 55 zł, bilety dojazdu na uczelnię – 150 zł, paliwo – 400 zł, przegląd pojazdów – 15 zł, ogrzewanie – 230 zł).

4 Referendarz sądowy, zarządzeniem z dnia 4 stycznia 2017 r., wydanym na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), wezwał skarżącą do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego.

5 Na wezwanie referendarza wnioskująca przedłożyła: wyciągi z osobistego konta bankowego za okres od 21 czerwca 2016 r. do 20 stycznia 2017 r. ze wskazaniem, że na ten rachunek wpływają obie pensje małżonków; oświadczenie, że posiada dwa samochody osobowe Ford Escort z 1996 r. i Ford Fiesta z 1998 r., których wartość nie przekracza 1000 zł.; oświadczenie, że mąż nie posiada żadnego konta bankowego.

6 Z przedłożonych wyciągów wynika, że na rachunek bankowy wnioskującej, w przedstawionym okresie rozliczeniowym, co miesiąc wpływały dwa wynagrodzenia: w lipcu 2016 r. – w wysokości 2 021,49 zł i 2 853,96 zł; w sierpniu 2016 r. – w wysokości – 2 341,82 zł i 2 853,96 zł; we wrześniu 2016 r. – 2 423,52 zł i 2 853,96 zł; w październiku 2016 r. – 1 913,00 zł i 2 853,96 zł; w listopadzie 2016 r. – 1 770,78 zł i 3 611,90 zł; w grudniu 2016 r. – 3315,35 zł i 2 234,98 zł; w styczniu 2017 r. – 2 207,66 zł i 3 135,58 zł.

7 Postanowieniem z dnia 17 lutego 2017 r., wydanym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania M. D. prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że osiągane przez wnioskującą i jej męża dochody w wysokości łącznej ok. 5300 zł wykluczają możliwość uznania jej za osobę ubogą, czy pozbawioną środków do życia, wymagającą pomocy ze strony państwa.

8 Od postanowienia referendarza sądowego M. D. wniosła sprzeciw, podnosząc, że wypłaty premii rocznej i innych dodatków zaburzyły obraz rzeczywistych dochodów, jakie uzyskuje ona wraz z małżonkiem a udział w nieruchomości rolnej nie przynosi jej żadnego dochodu a wręcz przeciwnie generuje poważne koszty. Podkreśliła przy tym, że z osiąganych dochodów utrzymują się cztery osoby dorosłe a po długotrwałym okresie, gdzie jedynie ona utrzymywała rodzinę, mają zaległości, które istotnie wpływają na swobodę dysponowania środkami finansowymi. Wskazała, że ponosi ona wydatki także na naprawę pojazdów i utrzymania w należytym stanie technicznym budynku mieszkalnego. Zauważyła ponadto, że oprócz zobowiązania do uiszczenia wpisu w niniejszej sprawie w wysokości 200 zł posiada także zobowiązania do uiszczenia wpisu w innych sprawach toczących się na skutek wniesionych przez nią skarg.

9 Rozpoznając wniesiony sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawyżył, co następuje:

10 Złożony przez M. D. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych - nie zasługuje na pozytywne rozpoznanie.

11 Art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) wskazuje, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

12 Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.

13 Dlatego też, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przy ocenie sytuacji wnioskodawcy, z punktu widzenia przepisu art. 246 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnia się nie tylko bieżące dochody i wydatki jego i rodziny, ale również stan majątkowy. Posiadanie majątku, w tym nieruchomości, rzutuje bowiem na ocenę potencjalnych możliwości płatniczych skarżącego np. jego zdolność kredytową czy możliwość zaciągania pożyczek (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publ.). Co więcej, w orzecznictwie ustalono również, że strona postępowania przed sądem administracyjnym powinna partycypować w kosztach tego postępowania, jeżeli posiada stały miesięczny dochód (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 711/04, Legalis). Przepis art. 246 § 1 ustawy, co do zasady, nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.).

14 Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie wynoszą 200 zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i dla rodziny. Skarżąca wraz z mężem uzyskują co miesiąc dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę, który w łącznej kwocie wynosi średnio ponad 5 000 zł. Skarżąca posiada także majątek w postaci nieruchomości budynkowej i udziału w gospodarstwie rolnym oraz dwóch samochodów. Natomiast, miesięcznie na niezbędne koszty utrzymania siebie i rodziny skarżąca wydaje, jak sama wskazała, kwotę około 1600 zł.

15 Z kolei, wielość spraw inicjowanych przez skarżącą nie może stanowić podstawy przyznania jej prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 395/13, Legalis) a wydatki skarżącej, które nie są konieczne do jej utrzymania, nie mają pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia ustawowych kosztów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt I OZ 706/08, Legalis).

16 Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.