Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 lipca 2013 r., II SA/Gd 38/13

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 lipca 2013 r., II SA/Gd 38/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Gminy z dnia 28 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia odmówić Stowarzyszeniu z siedzibą w B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Uzasadnienie

2 Stowarzyszenie A. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie go od kosztów sądowych. W uzasadnieniu złożonego wniosku wyjaśniono, że Stowarzyszenie działa tylko społecznie i nie prowadzi działalności gospodarczej a tym samym nie uszykuje dochodów z działalności. Jedynym dochodem Stowarzyszenia są składki członkowskie, które nie pokrywają nawet kosztów związanych z bieżącymi zadaniami. Stowarzyszenie nie uzyskało ponadto żadnych darowizn, dotacji itd. Z uwagi na brak zdolności kredytowej Stowarzyszenie nie może uzyskać również kredytu bankowego a kwota, która obecnie znajduje się na jego rachunku bankowym tj. 1079,91 zł, jest zabezpieczona na pokrycie opłat sądowych w dziewięciu wniesionych do sądu skargach.

3 Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku, postanowieniem z dnia 21 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 38/13, odmówił stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z kosztów sądowych, oceniając, że stowarzyszenie nie wykazało braku środków pozwalających na opłacenie wniesionego środka zaskarżenia w niniejszej sprawie.

4 Stowarzyszenie A. reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego wniosło sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego, domagając się jego uchylenia i wskazując, że postanowienie to nie uwzględnia okoliczności, że stowarzyszenie zobowiązane jest do poniesienia kosztów szeregu wytoczonych postępowań dotyczących tego samego stanu faktycznego.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

6 W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) w związku z wniesieniem sprzeciwu, postanowienie Referendarza sądowego z dnia 21 czerwca 2013 r. utraciło moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Tym samym przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie stał się wniosek Stowarzyszenia A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych.

7 Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

8 Stowarzyszenie nie wykazało, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co uzasadniałoby przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Na obecnym etapie postępowania sądowego Stowarzyszeniu A. odmówiono dopuszczenia do udziału w sprawie nieprawomocnym postanowieniem z dnia 22 maja 2013 r. i koszty postępowania sądowego ograniczają się do wpisu sądowego od zażalenia na to postanowienie.

9 Ze Statutu wynika, że stowarzyszenie zostało utworzone w celu działania na rzecz mieszkańców Ziemi [[...]] i ochrony wartości (§ 2). Stowarzyszenie realizuje swoje cele m.in. poprzez udział na prawach strony w procesie kształtowania, stanowienia, wykonywania i zaskarżania prawa miejscowego oraz innych aktów prawnych mających związek z obszarami działania Stowarzyszenia oraz występowanie przed organami państwowymi, samorządowymi i sądowniczymi (§ 3). Środki finansowe na wykonywanie zadań statutowych Stowarzyszenie uzyskuje ze składek członkowskich, środków z funduszy publicznych, grantów, kontraktów, świadczeń członków wspierających, darowizn, dotacji, odsetek od kapitału, lokat i akcji, odpisów 1% podatku dochodowego od osób fizycznych, ze zbiórek publicznych i kampanii, nawiązek sądowych, spadków i zapisów, sponsoringu, dochodów z działalności gospodarczej oraz dochodów z działalności odpłatnej pożytku publicznego. Na podstawie uchwały stowarzyszenie może podjąć działalność gospodarczą, z której dochody przeznacza się na realizację celów statutowych (§ 25).

10 Skoro więc wnoszące sprzeciw stowarzyszenie w taki sposób rozumie cel swojej działalności, że wiąże się ona z koniecznością wnoszenia skarg na niekorzystne rozstrzygnięcia organów administracji, to powinno uzyskane ze składek członkowskich środki przeznaczać również na koszty sądowe i bez znaczenia pozostaje tu ilość wniesionych skarg. Niemniej, oceniając przedstawione dokumentów należy zauważyć, że na rachunku bankowym widnieje aktualnie kwota 1079,91 zł a nadto, zgodnie ze statutem, stowarzyszenie może podjąć w każdej chwili działalność gospodarczą, z której dochody przeznaczy na realizację swoich celów statutowych.

11 Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym członkowie stowarzyszenia przystępując do aktywnej realizacji zamierzonych celów i z powołaniem się na nie, m.in. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinni liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych i przeznaczyć odpowiednie środki na ich pokrycie (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 133/09, Lex nr 535051; z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt I OZ 322/11, Lex nr 795311). Stowarzyszenie, w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2010 r., sygn. akt II OZ 488/10, Lex nr 673944). Przyznanie prawa pomocy stowarzyszeniu prowadziłoby do sytuacji przerzucenia faktycznych kosztów działalności tego typu organizacji na Skarb Państwa, a to rodziłoby skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia finansowana byłaby ze środków publicznych, a to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, ze stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt II OZ 1433/06, dostępne na stronie internetowej www.cbois.nsa.gov.pl). Stowarzyszenie, jako strona skarżąca, inicjując a następnie uczestnicząc w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinno przewidzieć obowiązek ponoszenia związanych z tym kosztów (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OZ 752/10, Lex nr 663825).

12 Sąd orzekający zgadza się również ze stanowiskiem, według którego fakt, że stowarzyszenie zrezygnowało z uzyskiwania dochodów, jak również nie ma zamiaru prowadzić działalności gospodarczej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy i przejęcia ciężaru kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi przez Skarb Państwa (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 852/10, Lex nr 743942). Całkowita rezygnacja przez stowarzyszenie z prowadzenia działalności gospodarczej nawet w zakresie koniecznym dla zdobycia środków na opłacenie kosztów sądowych, prowadziłaby do nieusprawiedliwionego przerzucenia części kosztów statutowej działalności stowarzyszenia na Skarb Państwa, a dalszej kolejności na podatników. Tymczasem celem wprowadzenia do porządku prawnego prawa pomocy jest zagwarantowanie pomocy finansowej państwa tym podmiotom, które z powodów od siebie niezależnych, nie mogą zgromadzić środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, a nie podmiotom które dobrowolnie zaniechały poszukiwania tych środków, które należało przewidzieć rozpoczynając statutowa działalność (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt II OZ 1157/08, Lex nr 574463).

13 Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.