Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 grudnia 2012 r., III SA/Gd 722/12

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 grudnia 2012 r., III SA/Gd 722/12

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak ( spr. ) Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 12 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia 2 lutego 2012 r. Burmistrz Miasta odmówił J. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką M. K., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jako podstawę prawną wydanej decyzji wskazano m.in. art. 17, art. 20 ust. 3, art. 23, oraz art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm).

3 W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby (...).

4 Organ stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane, bowiem wnioskodawca nie pracuje od 1998 r., nie poszukiwał aktywnie pracy, nie figurował i nie figuruje w ewidencji jako osoba bezrobotna poszukująca pracy. W konsekwencji nie nastąpiła także rezygnacja z aktywności zawodowej. Ponadto matka wnioskodawcy zamieszkuje wspólnie z trójką dzieci, z których córka pracuje zawodowo, zaś syn A. nie pracuje zawodowo. Wnioskodawca nie wie, od kiedy matka choruje. Jej niepełnosprawność nie była powodem jego rezygnacji z zatrudnienia.

5 W odwołaniu od w/w decyzji J. K. wskazał, że zaliczenie jego matki w dniu 28 grudnia 2011r. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności nie znaczy, że przed tą datą nie wymagała opieki. Grupa inwalidzka została jej przyznana w 1983 r., stan jej zdrowia pogarszał się. Od około dwóch lat wymaga stałej opieki. W związku z tym, że nie mógł znaleźć stałego zatrudnienia, to on sprawował nad matką opiekę. Przez ostatnie 13 lat pracował "na czarno", bez rejestracji. Sama rejestracja w urzędzie pracy nie gwarantuje ani środków do życia, ani pracy.

6 Decyzją z dnia 12 września 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta . Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych.

7 W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest niepodejmowanie lub rezygnacja z aktywności zawodowej oraz bezpośredni związek między brakiem aktywności zawodowej , a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego wnioskodawca pracował zawodowo do 1998 r., nie jest zarejestrowany jak osoba bezrobotna w urzędzie pracy. W ocenie Kolegium nie istniał bezpośredni związek pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawcy a koniecznością zapewnienia opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, tym bardziej, że M. K. nie jest osobą samotną, zamieszkuje wspólnie z trójką dzieci. Organ podkreślił , że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie ekwiwalentu za utratę dochodów z zatrudnienia, z którego osoba rezygnuje dla sprawowania opieki nad krewnym. Jest to częściowe zrekompensowanie strat finansowych, jakie ponoszą osoby opiekujące się chorymi członkami najbliższej rodziny wskutek rezygnacji z pracy. W sprawie brak jest związku pomiędzy rezygnacją z pracy wnioskodawcy, bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, w celu sprawowania opieki nad matką. J. K. porzucił pracę w 1989 r. i nie wykazywał się aktywnością, mającą na celu podjęcie legalnej pracy.

8 W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. K. wskazał, że organy odmówiły mu świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że inne osoby, które nie zrezygnowały bezpośrednio z zatrudnienia, takie świadczenie uzyskały. Podniósł, że to obecna sytuacja zmusza go do podjęcia kroków w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego - stan zdrowia matki pogarsza się. Ma ona problemy z poruszaniem się oraz pamięcią i teraz wymaga stałej opieki. Jego siostra pracuje zawodowo. Przebywa poza domem ponad dziesięć godzin. Podczas jej nieobecności to on zajmuje się matką. Wspólnie z matką mieszka jedynie on i siostra, a brat A. zamieszkuje odrębnie i nie ma możliwości sprawowania opieki nad matką. Z uwagi na to, że wraz z siostrą jest zaangażowany w opiekę nad matką chciałby, by siostra została dopuszczona jako świadek w sprawie.

9 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

11 W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

12 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

13 Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku i wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

14 1) matce albo ojcu,

15 2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

16 3) opiekunowi faktycznemu dziecka

17 - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

18 W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy skarżący nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub z niej zrezygnował w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, która legitymuje się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności. Zdaniem Sądu zasadne jest stanowisko organów obu instancji, że w sprawie brak jest związku pomiędzy rezygnacją z pracy skarżącego lub niepodejmowaniem zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką. Nie ma obiektywnych podstaw do kwestionowania ustaleń stanu faktycznego poczynionych w toku postępowania przed organami administracji publicznej, które znalazły odzwierciedlenie w przedłożonych aktach administracyjnych. Jak wynika z akt sprawy skarżący pracował zawodowo do 1998 r. Z treści wywiadu środowiskowego wynika, że stosunek pracy skarżącego ustał w wyniku porzucenia pracy, co nie było związane z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Od tego czasu skarżący nie rejestrował się jako osoba bezrobotna. Choć przesłanką uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest figurowanie w rejestrze osób bezrobotnych, to okoliczność ta, powiązana ze sposobem zakończenia ostatniego stosunku pracy dodatkowo przemawia za stwierdzeniem, że skarżący nie jest ani osobą nie podejmującą , ani nie rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności .

19 Tym samym za trafne należy uznać stanowisko organów o braku podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu. Świadczenie to nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad rodzicem, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku dzieci względem rodziców, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu.

20 Wskazać też należy, że art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawiera definicję "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" – jest to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W tej sytuacji spełnienie przesłanek koniecznych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego możliwe jest jedynie w sytuacji rezygnacji lub nie podejmowania tak zdefiniowanego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

21 Nie kwestionując zatem ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności matki skarżącego orzeczeniem z dnia 28 grudnia 2011r. organy zasadnie przyjęły, że nie można było uznać, iż przyczyną, dla której skarżący nie podejmuje zatrudnienia była wyłącznie konieczność sprawowania opieki nad matką. W dacie wydania orzeczenia o niepełnosprawności matki skarżący już nie pracował - pozostawał bez pracy od 1998 r. z przyczyn innych, niż sprawowanie nad matką opieki.

22 Odnosząc się do zarzutów skargi wskazujących na inne osoby, które w ocenie skarżącego pozostają w takiej samej jak on sytuacji, a mimo to przyznano im świadczenie pielęgnacyjne stwierdzić należy, że ocena zasadności przyznania innym osobom świadczenia pielęgnacyjnego pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy i nie może wpłynąć na ocenę legalności kontrolowanej przez sąd w niniejszym postępowaniu decyzji.

23 Wskazać także należy, że Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości przeprowadzania przez sąd administracyjny postępowania dowodowego w postaci zeznań świadków- sąd taki jedynie może – zgodnie z art. 106 § 3 tej ustawy- przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dowód z zeznań świadka nie zalicza się do dowodu objętego dyspozycją art. 106 § 3 p.p.s.a.

24 Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.