Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 września 2017 r., III SA/Gd 463/17

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 września 2017 r., III SA/Gd 463/17

Sentencja

1 Dnia 28 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 12 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją z dnia 12 kwietnia 2017 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 16 marca 2017 r. o zatrzymaniu prawa jazdy K. K.

3 Jako podstawę prawną wydania decyzji wskazano art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz.U. 2017, poz. 489 ze zm.)

4 Decyzję o zatrzymaniu prawo jazdy podjęto w związku z wnioskiem Wójta Gminy S. z dnia 14 lutego 2017 r., wniesionym do organu na podstawie art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Do wniosku dołączony został odpis ostatecznej decyzji o uznaniu K. K. za dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

5 W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podkreśliło, że, jak wynika z treści art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, to organ właściwy dłużnika ma ustawowy obowiązek skierować do starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi. Organ ten nie ma możliwości odstąpienia od takiego działania, a wykonanie ciążącego na nim w tym zakresie obowiązku nie jest represją skierowaną przeciwko odwołującemu się. Zgodnie z art. 5 ust. 5 cyt. ustawy, otrzymanie wniosku o zatrzymanie prawa jazdy wraz z odpisem ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, obliguje starostę do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium podkreśliło, że postępowanie administracyjne w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy nie służy ponownej weryfikacji, czy odwołujący się wywiązał się z obowiązków określonych w art. 5 powołanej wyżej ustawy. W tym postępowaniu organy nie mają też żadnych podstaw do badania przesłanek odebrania prawa jazdy dotyczących przyczyn zdrowotnych, czy też związanych z zatrudnieniem, bądź niekorzystnych skutków, jakie może wywołać taka decyzja dla dłużnika alimentacyjnego.

6 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K. K. wniósł o uchylenie ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. i umorzenie postępowania.

7 Skarżący podkreślił, że ma orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i jedyną możliwością uzyskania pracy jest dla niego posiadanie prawa jazdy. W ocenie skarżącego ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentacji, w zakresie w jakim pozwala na zatrzymanie dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy - pozbawiając go tym samym dochodu i możliwości spłaty zadłużenia - jest sprzeczna z Konstytucją RP oraz art. 5 KC. Skarżący zwrócił się do Sądu o wystąpienie w tej sprawie do Trybunału Konstytucyjnego

8 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

10 | |

11 Skarga nie mogła zostać uwzględniona; w toku sądowej kontroli legalności, przeprowadzonej stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( j.t. Dz. U. 2016, poz. 1066 ze zm.) nie stwierdzono bowiem, iż rozstrzygnięcia stanowiące przedmiot skargi nie odpowiadają wymogom prawa.

12 Będące podstawą orzekania w sprawie art. 5 ust. 3b i ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz.U. 2017, poz. 489 ze zm.) stanowią, że:

13 3b. Jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika:

14 1) składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2016 r. poz. 1137 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 244, 768, 773 i 952) oraz.

15 2) po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji.

16 5. Na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy

17 Można przypomnieć, że instytucja zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu w sytuacji dopuszczenia się przez niego tzw. uporczywej niealimentacji (art. 209 § 1 Kodeksu karnego) została wprowadzona ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.), przewidziana jest też w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - jako instrument mający w założeniu ustawodawcy przyczynić się do realizacji jednego z celów ustawy, tj. zwiększenia ściągalności alimentów (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2014 r., K 23/10).

18 Art. 5 ust. 3b u.p.a. stanowi, że warunkiem zatrzymania prawa jazdy jest uprzednie wydanie decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzję taką wydaje się w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek wskazanych w art. 5 u.p.a., a mianowicie: gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, odmawia złożenia oświadczenia majątkowego lub zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, lub też bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, odmówił przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych, organ obowiązany jest wszcząć postępowanie dotyczące uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

19 Z cytowanego przepisu wynika również, że dopiero wówczas, gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie mu prawa jazdy, dołączając do niego odpis rzeczonej decyzji, a nadto składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego.

20 Dokumenty zgromadzone w aktach administracyjnych niniejszej sprawy wskazują, że decyzją z dnia 6 grudnia 2016 r. Wójt Gminy S. uznał K. K. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzja ta stała się ostateczna, a następnie Wójt złożył wniosek do Starosty [...] (w dniu 20 lutego 2017 r.) o zatrzymanie prawa jazdy K. K.

21 W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że w sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji z art. 5 ust. 5 u.p.a. W przepisie tym przewidziano obligatoryjne zatrzymanie prawa jazdy po otrzymaniu wniosku sporządzonego po wydaniu ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

22 Sąd zaznacza, że z zacytowanego przepisu i dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 25 maja 2017 r., w sprawie sygn. akt I OSK 2277/15; LEX nr 2345799) wynika, że w takim przypadku organ orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy nie ma możliwości wydania innej decyzji, aniżeli decyzji zatrzymującej prawo jazdy. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązującej normy, która w przypadku spełnienia wymienionych w niej - opisanych wyżej - przesłanek nie pozostawia organowi żadnego zakresu uznania administracyjnego, lecz obliguje go do wydania rozstrzygnięcia o zatrzymaniu prawa jazdy.

23 Sąd nadmienia, że związany charakter decyzji wydawanej w trybie art. 5 ust. 5 u.p.a. uniemożliwia Staroście zarówno badanie zasadności uznania skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jak i jego stanu majątkowego, zdrowotnego czy też częstotliwości spełniania świadczeń alimentacyjnych, na co zwrócił uwagę WSA w Łodzi w wyroku z dnia 9 maja 2014 r., III SA/Łd 185/14, Lex nr 1468217.

24 W rozpoznawanej sprawie zarzuty dotyczące niepełnosprawności i stanu zdrowia skarżącego, podnoszone w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, nie mogły zatem wpłynąć na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

25 W ocenie Sądu nie jest również uzasadniony wniosek o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego celem zbadania konstytucyjności przepisu, stanowiącego podstawę prawną zaskarżonych decyzji. Zważyć bowiem należy, że konstytucyjność kwestionowanych przepisów była dwukrotnie oceniana: wcześniej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 września 2009 r. (sygn. akt P 46/07), w którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.), a następnie - po ponowieniu art. 5 ustawy w dniu 7 września 2007 r. w akcie - ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, co do sposobu postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy, i – w rezultacie zarzutów podnoszonych w orzecznictwie sądów administracyjnych po nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r. – w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2014 r. (sygn. akt K 23/10), w którym Trybunał orzekł o zgodności art. 5 ust. 3b u.p.a. z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 2 Konstytucji. Rezultat zmian wprowadzonych przez ustawodawcę w zakresie wskazanym w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego orzecznictwo sądów administracyjnych zaaprobowało (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 1237/12).

26 Oceniając jako restrykcyjną ustawę z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - w części, w jakiej reguluje ona problematykę związaną z rozstrzyganiem o zatrzymaniu dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy, należy zwrócić uwagę, że w preambule do ustawy wyjaśniono jej cel, a więc - iż dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym członków ich rodziny, zaś konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji.

27 Dodać należy, że art. 5 ust. 6 cytowanej ustawy przewiduje możliwość uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, na wniosek organu właściwego dłużnika alimentacyjnego, w przypadku gdy ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3 tego przepisu oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiąże się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub gdy nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego.

28 Z wszystkich tych przyczyn, Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.