Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2018 r., III SA/Gd 441/18

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2018 r., III SA/Gd 441/18

Sentencja

1 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 22 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na działalność Burmistrza Gminy postanawia: 1. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie radcy prawnego; 2. odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych.

Uzasadnienie

2 Skarżący J. G. wniósł na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy żądając zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym wynikało, że prowadzi on gospodarstwo domowe wspólnie z pełnoletnim synem. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynikało, że w skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o pow. 90 mkw. wraz z działką gruntu, o aktualnej wartości 3,5 mln zł. Wnioskodawca ani jego syn nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych, zasobów pieniężnych oraz innych przedmiotów wartościowych, w tym pojazdów samochodowych o wartości powyżej 5000 zł. Wnioskodawca uzyskuje miesięczny dochód z tytułu świadczenia rentowego w wysokości 2465,01 zł, zaś jego syn nie uzyskuje żadnego dochodu. Wnioskodawca zadeklarował ponoszenie kosztów utrzymania domu w łącznej wysokości ok. 1500 zł miesięcznie, w tym koszty zakupu opału, prądu, podatku od nieruchomości, zużycia wody, wywozu nieczystości, remontów, zakupu środków czystości, zakupu leków oraz opłaty za studia na które uczęszcza jego syn.

3 Wnioskodawca wezwany do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów złożył potwierdzenia przelewów z tytułu zakupu energii elektrycznej, zeznanie podatkowe za 2017 r. oświadczenia własne i syna o nieposiadaniu rachunków bankowych oraz o niekorzystaniu ze świadczeń z pomocy społecznej, kopie przekazów pocztowych tytułem świadczenia rentowego, fakturę na zakup węgla, paragony na zakup materiałów budowlanych. Wnioskodawca wyjaśnił, że nie zużywa gazu, wodę czerpie ze studni, zwolniony jest z opłaty abonamentowej za telewizję. Wskazał, że wolne środki przeznacza na remont domu, który przeprowadza samodzielnie.

4 W tym stanie rzeczy należało uznać, co następuje:

5 Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

6 Użycie w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi słowa "wykazanie" oznacza, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, która nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na stronie. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

7 W myśl art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 tej ustawy stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

8 Ustosunkowując się do wniosku strony stwierdzić należy, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. zarówno poprzez zwolnienie od kosztów sadowych jak i poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

9 W ocenie referendarza sądowego sytuacja rodzinna i dochodowa wnioskodawcy i wspólnie z nim gospodarującego syna przemawia za stwierdzeniem, że nie mając obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Obranie pełnomocnika z wyboru i poniesienie z tego tytułu wydatków spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. Uzasadnieniem dla powyższej oceny jest zestawienie kwoty deklarowanych i udokumentowanych dochodów rodziny, obejmujących wyłącznie świadczenie rentowe wnioskodawcy, z kwotami comiesięcznych należności obciążających wnioskodawcę z różnych tytułów.

10 Odnośnie zaś wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należało mieć na względzie, że przyznanie prawa pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.

11 Wyjaśnić należy, że na chwilę obecną koszty sądowe w niniejszej sprawie sprowadzają się do konieczności uiszczenia wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej.

12 Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności przedstawionych i wykazanych dokumentami przez wnioskodawcę, ustalono, że w jego rodzinie stale osiągany jest dochód w łącznej wysokości ponad 2465 zł miesięcznie, z kolei wysokość zadeklarowanych, w tym tylko częściowo wykazanych dokumentami, stałych wydatków ponoszonych w rodzinie wnioskodawcy kształtuje się na poziomie ok. 1500 zł. W ocenie referendarza sądowego pozostała do dyspozycji kwota, po spożytkowaniu jej na zadeklarowane jak i niewątpliwie uzasadnione inne potrzeby (jak chociażby zakup żywności, środków czystości, ubrań, obuwia), pozwala na poczynienie oszczędności niezbędnych do pokrycia powstałych w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Jak sam wykazywał wnioskodawca istniejące oszczędności przeznacza na cele związane z remontem domu.

13 Podkreślić należy nadto, że wnioskodawca jest – zgodnie z oświadczeniem - właścicielem domu oraz działki gruntu, przy czym łączna wartość szacunkowa tychże składników majątkowych wynosi 3.500.000 zł. Majątek powyższy może i powinien być źródłem pozyskania środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania. W sprawie nie wykazano jednak, by posiadany przez wnioskodawcę majątek nie mógł służyć jako zabezpieczenie kredytu lub pożyczki na sfinansowanie kosztów niniejszego postępowania, bez konieczności przerzucania ciężaru sfinansowania tego postępowania na Skarb Państwa. Co więcej nie wykazano jakichkolwiek obciążeń ustanowionych na posiadanych przez skarżącego nieruchomościach. Jak podkreśla się w orzecznictwie, posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Także sytuacja, gdy strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki, jeśli właścicielowi brakuje środków na pokrycie kosztów sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I OZ 110/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Wymaga przy tym podkreślenia, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2008 r., I FZ 160/08, LEX nr 479093).

14 W świetle powyższych uwag przyjąć należało, że wnioskodawca nie wykazał, aby nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co jest warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

15 Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.