Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 czerwca 2011 r., III SA/Gd 151/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 czerwca 2011 r., III SA/Gd 151/11

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski Sędzia WSA Elżbieta Kowalik- Grzanka Protokolant Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia 25 lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 28 stycznia 2009 r. nr [...], 2. przyznaje radcy prawnemu B. B. ze Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku) kwotę 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa złote osiemdziesiąt groszy) zawierającą należny podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu oraz kwotę 17 zł (siedemnaście złotych) tytułem zwrotu poniesionych wydatków.

Uzasadnienie

2 J. J. zwrócił się do Prezydenta Miasta o podanie adresu zamieszkania T. C. wskazując, że osoba ta przebywała w Areszcie Śledczym w G..

3 Wnioskodawca poinformowany został w odpowiedzi o treści przepisów normujących udostępnianie danych osobowych i wezwany do uiszczenia opłaty w wysokości 31 zł za udostępnienie danych dotyczących T. C. z informacją, że przypadku jej nieuiszczenia wniosek pozostanie nie rozpatrzony. Został też wezwany do podania bliższych danych osobowych T. C., np. imion rodziców, daty urodzenia.

4 J. J. wskazał, że do podania adresu T. C. zobowiązał go Sąd Okręgowy w związku z toczącą się sprawą cywilną, wobec czego należy się zwrócić o podanie bliższych danych do tegoż Sądu lub Aresztu Śledczego w G., gdyż on ich nie posiada. Wniósł o zwolnienie od opłaty, bowiem nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi.

5 Prezydent Miasta decyzją z dnia 28 stycznia 2009 r. odmówił wnioskodawcy udostępnienia danych dotyczących zameldowania T. C., z uwagi na to, że mimo wezwania J. J. nie przesłał żadnych dokumentów świadczących o jego interesie prawnym, nie uiścił stosownej opłaty, ani też nie wskazał żadnych bliższych danych dotyczących T.C..

6 Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J. J. Wojewoda, powołując się m.in. na art. 44 h ust. 2 pkt 1 i art. 44 h ust. 9 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, decyzją z dnia 25 lutego 2009r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

7 Organ odwoławczy stwierdził, że interes prawny wnioskodawcy w uzyskaniu danych wynika z wezwania Sądu Okręgowego, natomiast wnioskodawca nie dołączył opłaty, która jest wymagana do uzyskania żądanej informacji, a ustawa nie przewiduje możliwości zwolnienia od takiej opłaty. W tej sytuacji nie było możliwości udzielenia żądanej informacji.

8 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję J. J. zarzucił organowi naruszenie art. 44 h ust. 2 pkt 1 i ust. 9 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Stwierdził, że przedstawił dokumenty świadczące o istnieniu interesu prawnego w uzyskaniu danych adresowych. Zarzucił, że przepisy k.p.a. nie stoją na przeszkodzie, by go od żądanych opłat zwolnić.

9 Wyrokiem z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 217/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę J. J. na decyzję Wojewody z dnia 25 lutego 2009 r. w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że przepisy art. 261 § 1 i 2 k.p.a. umożliwiają jedynie zwrot podania w przypadku, gdy po upływie wyznaczonego terminu strona nie uiści wymaganej opłaty, zaś organ rozpoznał sprawę merytorycznie. Sąd zwrócił także uwagę na art. 267 k.p.a., w myśl którego w razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i innych należności związanych z tokiem postępowania organ administracji publicznej może ją zwolnić w całości lub części od ponoszenia tych opłat, kosztów i należności.

10 Sąd wskazał, że już organ pierwszej instancji zobowiązywał skarżącego do bliższego zindywidualizowania osoby, której adres miałby być skarżącemu udostępniony. Przepis art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że dane ze zbiorów meldunkowych mogą być udostępnione w przypadku wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego w ich udostępnieniu. Organ uznał, że interes ten istnieje, jednak stwierdzić trzeba, że w tym przypadku należy uznać, że interes ten skarżący ma wobec konkretnej osoby - tegoż T. C., wobec którego wystąpił z powództwem do sądu powszechnego, nie zaś wobec wszystkich osób o takim imieniu i nazwisku, które figurować mogą w zbiorach meldunkowych. Skoro skarżący już przez organ pierwszej instancji był wzywany do podania bliższych danych, pozwalających na zindywidualizowanie osoby, której adres miałby być udostępniony, a skarżący mimo wezwania tego nie uczynił, nie było podstaw do udostępnienia żądanych przez skarżącego danych z powyższego względu. Zatem skargę uznać należało za bezzasadną, bowiem naruszenie art. 44 h ust. 9 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia.

11 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. J., zaskarżając wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993) poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że w ramach badania interesu prawnego ocenie podlega także prawidłowe oznaczenie (indywidualizacja) osoby, której dotyczy wniosek o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych.

12 Wyrokiem z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 248/10 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. NSA stwierdził w uzasadnieniu wyroku, że zgodnie z art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993) dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny. O tym, czy w konkretnej sprawie wnioskodawca ma interes prawny decydują przepisy prawa materialnego. Istotą interesu prawnego jest bowiem jego związek z konkretną normą prawa materialnego. Skarżący J. J. ma interes prawny w uzyskaniu danych ze zbiorów meldunkowych (adresu zameldowania), dotyczących T. C., przeciwko któremu wytoczył powództwo przed Sądem Okręgowym i który to Sąd zobowiązał skarżącego do podania aktualnego adresu zamieszkania pozwanego. Od spełnienia tego wymogu zależy dalsze postępowanie cywilne. Oznacza to jednocześnie, iż J. J. nie ma interesu prawnego w uzyskaniu danych ze zbiorów meldunkowych wszystkich osób o imieniu i nazwisku T. C., czy też osób o tym imieniu i nazwisku, których nie dotyczy pozew wniesiony przez J. J. do Sądu Okręgowego.

13 Zatem w ramach badania interesu prawnego ocenie podlega także prawidłowe oznaczenie (indywidualizacja) osoby, której dotyczy wniosek o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych. To zaś oznacza, że w konkretnych sytuacjach organ może wezwać wnioskodawcę do podania bliższych danych, pozwalających na zindywidualizowanie osoby, której dane ze zbiorów meldunkowych miałby być udostępnione. Skoro zarówno w zbiorze danych stałych mieszkańców jak i w zbiorze danych byłych mieszkańców gromadzone są dane wyszczególnione w art. 44a ust. 2 pkt 1 - 21 ustawy o ewidencji ludności, tym samym podanie tych danych przez wnioskodawcę może służyć do identyfikacji osoby, której dotyczy wniosek. Będą to m.in. takie informacje jak: imiona i nazwiska rodowe rodziców, data i miejsce urodzenia, numer aktu urodzenia i oznaczenie urzędu stanu cywilnego, który ten akt sporządził, numer PESEL, adres i data zameldowania na pobyt stały, poprzednie adresy zameldowania na pobyt stały wraz z określeniem okresu zameldowania.

14 Wnioskodawca może podać tylko takie dane o osobie poszukiwanej, które są mu znane, a zatem w określonych sprawach dane podawane przez wnioskodawcę mogą być innego rodzaju niż dane podane przez wnioskodawców w innych sprawach. Rzeczą organu administracji publicznej jest sprawdzenie, czy podane przez wnioskodawcę dane są dostateczne do odnalezienia w zbiorach poszukiwanej osoby, a tym samym, czy pozwalają na udostępnienie wnioskodawcy żądanych przez niego danych ze zbiorów meldunkowych. Powyższe oznacza, że w konkretnych przypadkach inne dane mogą okazać się wystarczające do zindywidualizowania osoby, której dotyczy wniosek. To zaś oznacza, że każdą sprawę należy rozpatrywać indywidualnie oceniając okoliczności istniejące w konkretnych przypadkach. Przez informacje o osobie umożliwiające wyszukanie w zbiorze żądanych danych, należy rozumieć wszelkie informacje o tej osobie, nawet identyfikujące ją pośrednio (np. pobyt w określonym czasie w konkretnym areszcie śledczym), a nie tylko informacje identyfikujące ją bezpośrednio, jeżeli tylko stwarzają możliwość wyszukania w zbiorze żądanych danych.

15 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego błędne było stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie podał bliższych danych T. C. i przedwczesne jest stwierdzenie, iż dane dotychczas wskazane przez skarżącego nie pozwalają na zindywidualizowanie osoby, której adres miałby być udostępniony.

16 NSA wskazał, że jak wynika z akt sprawy J. J. we wniosku o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych skierowanym do organu I instancji podał, że osoba, o której dane się ubiega tj. T. C. przebywa w Areszcie Śledczym na ul. [...]. Także w kolejnym piśmie z dnia 16 stycznia 2009 r. skarżący wskazał, iż T. C. był osadzony w Areszcie Śledczym na ul. [...]. Powyższe okoliczności zostały poza oceną Sądu pierwszej instancji.

17 W tej sytuacji NSA zgodził się ze skarżącym, iż Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że skarżący nie wskazał jakichkolwiek dodatkowych danych T. C. pozwalających zindywidualizować osobę, o której udostępnienie danych wnosił. J. J. podał bowiem, że T. C. przebywa w Areszcie Śledczym na ul. [...]. W takiej sytuacji istniała konieczność rozważenia przez Sąd pierwszej instancji, czy na podstawie informacji podanej przez wnioskodawcę, iż T. C. przebywa/ przebywał w Areszcie Śledczym przy ul. [...] istniała możliwość zidentyfikowania T. C. w zbiorze danych i tym samym udzielenia wnioskodawcy żądanych danych. Wojewódzki Sąd Administracyjny winien też rozważyć, czy i jakie czynności winien podjąć organ w niniejszej sprawie na podstawie informacji podanej przez skarżącego i ocenić, czy działanie organu czyniło zadość ogólnym zasadom postępowania administracyjnego, w tym przepisowi art. 7 k.p.a. Sąd pierwszej instancji nie rozważył w szczególności, czy organy administracji publicznej winny podjąć działania w celu ustalenia w Areszcie Śledczym bliższych danych T. C., a następnie porównania tych danych z danymi zawartymi w zbiorze danych stałych mieszkańców jak i w zbiorze danych byłych mieszkańców. Organy administracji nie wykazały też, aby w posiadanej przez niego ewidencji ludności figurowało kilka osób o imieniu i nazwisku T. C..

18 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż organy administracji w toku postępowania o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych nie są całkowicie pozbawione możliwości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z zachowaniem reguł wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Z uwagi na powyższe Sąd II instancji podzielił zawarty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut dotyczący naruszenia przez organy art. 7 k.p.a. i nie dostrzeżenia tego uchybienia przez Sąd pierwszej instancji.

19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

20 Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

21 Skoro zatem, w myśl oceny prawnej poczynionej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 9 lutego 2011r. sygn. akt II OSK 248/10 organy administracji w toku postępowania o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych nie są całkowicie pozbawione możliwości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z zachowaniem reguł wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zaś w tej sprawie doszło do naruszenia przez te organy art. 7 k.p.a., to rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rozpoznającego sprawę ponownie było uchylenie decyzji obu instancji na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Uznać należy bowiem, że załatwienie wniosku skarżącego o udostępnienie danych z ewidencji ludności wymaga podjęcia przez właściwy organ czynności mających na celu zindywidualizowanie osoby, której dotyczy wniosek – przy wykorzystaniu informacji podanych przez skarżącego. Zaś zaniechanie tych czynności stanowi naruszenie art. 7 k.p.a. mogące mieć wpływ na wynik sprawy.

22 Ponownie zatem rozpoznając sprawę, organ administracji I instancji, uwzględniając pogląd prawny zawarty w wyroku NSA z dnia 9 lutego 2011r. ustali, czy w prowadzonej przez niego ewidencji ludności figuruje więcej niż jedna osoba o nazwisku T. C.. Gdyby tak istotnie było, to rzeczą organu będzie zwrócenie się do Dyrektora Aresztu Śledczego o podanie informacji, czy obecnie lub w przeszłości w ewidencji osadzonych figurowała osoba o nazwisku T. C., a jeśli tak, to o wskazanie danych identyfikujących tę osobę, takich jak data urodzenia lub imiona rodziców.

23 Uzyskane w ten sposób informacje pozwolą organowi I instancji na rozstrzygnięcie wniosku skarżącego, przy uwzględnieniu stanowiska NSA co do kwestii interesu prawnego, przysługującego skarżącemu w żądaniu wydania informacji z ewidencji ludności, co do osoby pozwanej przez skarżącego przed sądem cywilnym.

24 O wynagrodzeniu ustanowionego z urzędu radcy prawnego za czynności podjęte przed sądami administracyjnymi obu instancji orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).