Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 kwietnia 2014 r., III SA/Gd 136/14

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 kwietnia 2014 r., III SA/Gd 136/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy z dnia 17 października 2013 r. nr [...].

Uzasadnienie

2 W dniu 4 października 2013r. A. K. wniosła o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem J. K., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

3 Decyzją z dnia 17 października 2013 r. Wójt Gminy, działając m.in. na podstawie art. 3 pkt 22, art.16a, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), odmówił przyznania A. K. wnioskowanego świadczenia.

4 Organ wskazał, że wnioskodawczyni z dniem 25 lipca 2013r. zrezygnowała z zatrudnienia, by opiekować się niepełnosprawnym mężem. Od dnia 1 maja 2011r. do 30 czerwca 2013r. była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem J. K.. Organ, powołując treść art.16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdził, że Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie przewiduje obowiązku alimentacyjnego pomiędzy małżonkami, wobec czego brak podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia.

5 Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 27 listopada 2013r., nr [...], działając m.in. na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

6 W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawczyni ma wobec męża obowiązek alimentacyjny na podstawie art. 23 i 27 k.r.o., jednak warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Mąż wnioskodawczyni ma ustalony stopień niepełnosprawności od dnia 7 lipca 2011 r., a wnioskodawczyni zakończyła zarobkowanie z dniem 25 lipca 2013 r. Pracę podjęła w dniu 1 lipca 2013 r., w związku z trudną sytuacją finansową po utracie z dniem 30 czerwca 2013 r. uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Kolegium okoliczności te nie wskazują na to, by wnioskodawczyni zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad mężem. Niepełnosprawność męża nie stanowiła też przeszkody w podjęciu zatrudnienia. Mając na uwadze powyższe organ uznał, że brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia wnioskodawczyni a koniecznością sprawowania opieki nad mężem, wobec czego przesłanka z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie została spełniona.

7 A. K. zaskarżyła powyższą decyzję organu odwoławczego skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wskazując, że odmowa osobom bliskim wsparcia podważa racjonalność ustawodawcy i jest sprzeczna z Konstytucją. Twierdziła, że zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny zobowiązujący ją do sprawowania opieki nad jej niepełnosprawnym mężem.

8 Podała, że jest jedyną osobą, która może zajmować się mężem wymagającym stałej opieki. Podjęła pracę po utracie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Była jednak zmuszona do jej przerwania, gdyż nie mogła pogodzić pracy z opieką nad mężem.

9 Wskazała też, że w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku toczy się sprawa o sygn. akt III SA/Gd 990/13.

10 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

11 Wskazana w skardze przez skarżącą sprawa o sygn. akt III SA/Gd 990/13 tutejszego Sądu dotyczy wniosku skarżącej A. K. z dnia 8 sierpnia 2013 r. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem J. K., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

12 W sprawie tej decyzją z dnia 2 września 2013 r. Wójt Gminy, działając m.in. na podstawie art. 3 pkt 22, art.16a, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), odmówił przyznania A. K. wnioskowanego świadczenia.

13 Organ wskazał, że wnioskodawczyni z dniem 25 lipca 2013r. zrezygnowała z zatrudnienia, by opiekować się niepełnosprawnym mężem. Od dnia 1 maja 2011r. do 30 czerwca 2013r. była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem J. K.. Organ, powołując treść art.16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdził, że Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie przewiduje obowiązku alimentacyjnego pomiędzy małżonkami, wobec czego brak podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia.

14 Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14 października 2013r., nr [...], działając m.in. na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

15 W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawczyni ma wobec męża obowiązek alimentacyjny na podstawie art. 23 i 27 k.r.o., jednak warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad mężem brak. Mąż wnioskodawczyni ma ustalony stopień niepełnosprawności od dnia 7 lipca 2011 r. , a wnioskodawczyni zakończyła zarobkowanie z dniem 25 lipca 2013 r. Pracę podjęła w dniu 1 lipca 2013 r., w związku z trudną sytuacją finansową po utracie z dniem 30 czerwca 2013 r. uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Kolegium rozbieżność czasowa między niepełnosprawnością męża wnioskodawczyni a rezygnacją przez nią z pracy nie pozwala na istnienie związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zarobkowania a koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Na brak takiego związku wskazuje także podjęcie pracy mimo niepełnosprawności męża.

16 Na decyzję tę A. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku ( sprawa o sygn. akt III SA/Gd 990/13).

17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

18 W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

19 Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

20 Przepis art. 134 § 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

21 Skarga podlega uwzględnieniu, ale nie z powodów w niej wskazanych.

22 Jak wynika z akt sprawy, wniosek skarżącej z dnia 4 października 2013r. dotyczył prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką sprawowaną nad mężem J. K., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

23 Decyzje organów obu instancji były dla skarżącej niekorzystne, przy czym organ pierwszej instancji uznał, że skarżąca nie ma obowiązku alimentacyjnego wobec męża, a organ odwoławczy- że z uwagi na porównanie daty ustalenia niepełnosprawności męża skarżącej ( lipiec 2011 r.) oraz dat podjęcia i zakończenia przez nią pracy zarobkowej ( lipiec 2013 r.) wynika, że brak jest związku przyczynowego między rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, niezbędnego do przyznania wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.).

24 Decyzje takiej samej treści, na podstawie tego samego stanu faktycznego, takich samych przesłanek i na podstawie tej samej podstawy prawnej zostały wydane przez te same organy wcześniej , na skutek wniosku skarżącej z dnia 8 sierpnia 2013 r.

25 Specjalny zasiłek opiekuńczy normują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.), zwanej dalej "ustawą".

26 Specjalny zasiłek opiekuńczy jest świadczeniem rodzinnym (art. 2 pkt 2 ustawy).

27 Zgodnie z art. 16a ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

28 Prawo do tego świadczenia ustala się na okres zasiłkowy, bowiem w myśl art. 24 ust.1 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14-16 i art. 17.

29 Definicję "okresu zasiłkowego" zawiera art. 3 pkt 10 ustawy, zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o okresie zasiłkowym - oznacza to okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych.

30 Zgodnie z art. 24 ust.2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

31 Skarżąca złożyła wnioski o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w dniu 8 sierpnia 2013 r. ( w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 990/13 tutejszego Sądu) i w dniu 4 października 2013r. ( w sprawie niniejszej).

32 W obu przypadkach- z uwagi na treść art. 24 ust.1 i ust. 2 ustawy w zw. z art. 3 pkt 10 ustawy – prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego dotyczyło okresu zasiłkowego, który kończył się w dniu 31 października 2013 r.

33 Organy w obu przypadkach, zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami, nie mogłyby bowiem, w przypadku uwzględnienia wniosków skarżącej, przyznać prawa do tego świadczenia na okres dłuższy, niż do końca okresu zasiłkowego.

34 Wynika z powyższego, że zaskarżona niniejszą skargą decyzja - Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 listopada 2013r., nr [...], jak też poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy z dnia 17 października 2013 r. dotyczyły takiej samej sprawy, jak rozstrzygnięta decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 października 2013r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzją Wójta Gminy z dnia 2 września 2013 r.

35 Należy też zauważyć , że w dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji w niniejszej sprawie, czyli w dniu 17 października 2013 r. , sprawa dotycząca prawa skarżącej do specjalnego zasiłku opiekuńczego została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, bowiem organ pierwszej instancji - Wójt Gminy rozpoznał pierwszy wniosek skarżącej z dnia 8 sierpnia 2013 decyzją z dnia 2 września 2013 r. , a Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznało odwołanie skarżącej od tej decyzji decyzją z dnia 14 października 2013 r.

36 Przepis art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

37 Art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

38 W niniejszej sprawie zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane w sytuacji , o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., bowiem dotyczyły one sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

39 Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji.