Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 grudnia 2012 r., III SA/Gd 116/12

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 grudnia 2012 r., III SA/Gd 116/12

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 12 stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie

2 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 27 lipca 2012 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy wskazując w uzasadnieniu wydanego postanowienia, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania tego prawa.

3 Wydane postanowienie stanowiło następstwo zarządzenia referendarza sądowego z dnia 10 lipca 2012 r., w świetle którego wnioskodawca został zobligowany do złożenia oświadczenia w przedmiocie prowadzonych procesów o zapłatę bądź o odszkodowanie przeciwko osobom fizycznym, osobom prawnym lub Skarbowi Państwa oraz w przedmiocie zasądzonych i wypłaconych na jego rzecz kwot.

4 W odpowiedzi na przedmiotowe zarządzenie datowanej na dzień 19 lipca 2012 r. wnioskodawca wskazał, że w ostatnich 3 latach nie inicjował przedmiotowych postępowań.

5 Oświadczenie to zostało przez referendarza ocenione jako niewiarygodne z uwagi na oświadczenie wnioskodawcy z dnia 4 listopada 2011 r. złożone w sprawie o sygnaturze III SA/Gd 437/11, w którym to wnioskodawca wprost wskazał, że w skali kraju zainicjował około 6 tysięcy spraw i żadna z tych spraw nie została jeszcze prawomocnie zakończona.

6 W dniu 10 sierpnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego, w którym wnioskodawca podniósł, że jego stan majątkowy uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Rozstrzygnięcie referendarza sądowego jest w ocenie wnioskodawcy rozstrzygnięciem arbitralnym, nie uwzględniającym jego aktualnej sytuacji.

7 Postanowieniem z dnia 3 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przyznania prawa pomocy wskazując, iż podawanie w sposób lakoniczny bądź sprzeczny informacji o sytuacji materialnej nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

8 Postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2012 r. (sygn. II OZ 868/12) ww. postanowienie WSA w Gdańsku zostało uchylone.

9 W uzasadnieniu wydanego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że sąd administracyjny pierwszej instancji posiadając z urzędu informacje dotyczące innych postępowań sądowych prowadzonych przez wnioskodawcę winien przedstawić je w treści wydanego postanowienia ze wskazaniem wpływu prowadzenia tych postępowań na sytuację materialną wnioskodawcy.

10 Zarządzeniem sędziego z dnia 26 listopada 2012 r. zwrócono się do Sądu Okręgowego [...] z prośbą o wskazanie informacji dotyczących kwot przyznanych/zasądzonych na rzecz J. J. w postępowaniach sądowych w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania sądowego oraz w przedmiocie odszkodowania. Jednocześnie zarządzeniem sędziego z tej samej daty zwrócono się do Sądu Apelacyjnego [...] z prośbą o wskazanie informacji dotyczących kwot przyznanych J. J. w postępowaniach sądowych w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania sądowego.

11 W odpowiedzi z dnia 10 grudnia 2012 r. Wiceprezes Sądu Okręgowego [...] wskazała, że w sprawie o sygnaturze [...] zasądzono od pozwanego – Aresztu Śledczego w G. na rzecz powoda J. J. kwotę 3.000 zł przy czym wydany wyrok nie jest wyrokiem prawomocnym; ponadto postanowieniem z dnia 19 stycznia 2012 r. Sądu Okręgowego [...] (wydanym w sprawie o sygnaturze [...]) przyznano ww. kwotę 2.000 zł z tytułu przewlekłości postępowania sądowego prowadzonego przed Sądem Rejonowym [...].

12 Z kolei w odpowiedzi z dnia 11 grudnia 2012 r. Kierownik Sekretariatu Wydziału III Sądu Apelacyjnego [...] wskazała, że J. J. wniósł do Sądu Apelacyjnego [...] trzy skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki i w żadnej z tych spraw nie zostało przyznane odszkodowanie pieniężne.

13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

14 W świetle art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

15 Stąd też to na wnioskodawcy ciąży obowiązek stosownego wykazania, iż jego trudna sytuacja materialna uzasadnia wyjątkowe traktowanie.

16 Instytucja prawa pomocy stanowi bowiem odstępstwo od wyrażonej w art. 199 ww. ustawy generalnej zasady, w świetle której, poza wyjątkami określonymi w przepisie szczególnym, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie sądowoadministracyjnej.

17 Co warte podkreślenia, sąd administracyjny nie jest przy tym zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych z uwagi na postawę wnioskodawcy nie jest możliwa.

18 Takiej oceny nie sposób dokonać w niniejszej sprawie z uwagi na postawę samego wnioskodawcy.

19 Pierwszą okolicznością przemawiającą za odmową przyznania prawa pomocy jest niekompletność oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawcy.

20 Warto bowiem zauważyć, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zawarto jakichkolwiek danych, które w istocie mogłyby obrazować sytuację majątkową wnioskodawcy. Jedynie z zaświadczenia z dnia 28 czerwca 2012 r. wydanego przez Dyrektora Aresztu Śledczego [...] wynika, że wnioskodawca odbywający karę pozbawienia wolności nie posiada do własnej dyspozycji środków pieniężnych.

21 Stosownie zaś do treści art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ww. ustawy złożone przez wnioskodawcę - jak wskazano powyżej - nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Stąd też zarządzeniem z dnia 10 lipca 2012 r. zwrócono się do wnioskodawcy o jego uzupełnienie wskazując jakie oświadczenia należy w tej materii złożyć.

22 Podkreślić należy, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy w postaci niedostarczenia dokumentów bądź niezłożenia wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244).

23 Drugim aspektem jest wiarygodność samego wnioskodawcy. Sąd uznaje, że oświadczenia wnioskodawcy składane w prowadzonym postępowaniu, w tym te dotyczące braku inicjowania określonych postępowań sądowych są z oczywistych względów niewiarygodne i jako takie – w kontekście niewyjaśnienia sytuacji materialnej wnioskodawcy - rzutować muszą na odmowę przyznania prawa pomocy.

24 W pierwszej kolejności należy wskazać, że aktach sprawy III SA/Gd 437/11 prowadzonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku znajduje się oświadczenie wnioskodawcy datowane na dzień 4 listopada 2011 r., w świetle którego wnioskodawca jest inicjatorem ponad 6 tysięcy spraw sądowych. Przedmiotowe oświadczenie - wbrew temu co twierdzi wnioskodawca w zażaleniu z dnia 10 września 2012 r. – nie może stanowić jedynie oczywistej omyłki pisarskiej.

25 Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku z urzędu znany jest bowiem fakt nagminnego inicjowania przez wnioskodawcę postępowań cywilnych zmierzających do uzyskania określonych środków pieniężnych tytułem odszkodowania. W postępowaniach tych w charakterze pozwanych występują najczęściej pełnomocnicy procesowi udzielający mu prawnej pomocy z urzędu i którzy jego zdaniem, nie spełnili pokładanych w nich oczekiwań.

26 Informacje uzyskane z sądów powszechnych wskazują, iż:

27 - w sprawie [...] na rzecz powoda J. J. Sąd Okręgowy [...] zasądził kwotę 3.000 zł;

28 - postanowieniem z dnia 19 stycznia 2012 r. Sądu Okręgowego [...] (wydanym w sprawie o sygnaturze [...]) przyznano ww. kwotę 2.000 zł z tytułu przewlekłości postępowania sądowego prowadzonego przed Sądem Rejonowym [...];

29 - natomiast w trzech sprawach wniesionych do Sądu Apelacyjnego [...] na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki nie zostało przyznane odszkodowanie pieniężne.

30 Przedmiotowe okoliczności faktyczne - w zestawieniu z oświadczeniem wnioskodawcy zawartym w piśmie z dnia 19 lipca 2012 r., iż w okresie ostatnich trzech lat nie inicjował jakichkolwiek postępowań sądowych o zapłatę lub odszkodowanie - prowadzą do konstatacji, że wnioskodawca jest osobą niewiarygodną, która stara się w sposób selektywny i niepełny przedstawiać swoją sytuację materialną.

31 Powyżej opisaną niewiarygodność wnioskodawcy potwierdza również fakt złożenia do akt sprawy o sygnaturze III SA/Gd 679/12 tutejszego Sądu oświadczeń, w świetle których w ostatnich trzech latach wnioskodawca nie pozywał pełnomocników procesowych oraz nie inicjował jakichkolwiek postępowań dotyczących przewlekłości postępowania sądowego.

32 Oczywistym jest zaś, że ewentualne należności pieniężne (zasądzone w procesach sądowych o zapłatę bądź o odszkodowanie - w których wnioskodawca występuje jako strona powodowa bądź kwoty przyznane w postępowaniach dotyczących przewlekłości postępowania sądowego - o których to Sąd posiada wiedzę z urzędu) muszą rzutować na kwestię zasadności ubiegania się przez wnioskodawcę o przyznanie prawa pomocy. W sytuacji gdy wnioskodawca jest osobą pozbawioną wolności jedynie pełne, rzetelne dane dotyczące kwot zasądzonych odszkodowań pieniężnych mogą stanowić dla Sądu podstawę do oceny, czy wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bądź nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

33 Z uwagi na wyżej opisaną postawę wnioskodawcy nie można w istocie ustalić jaki jest rzeczywisty stan majątkowy wnioskodawcy. Wnioskodawca w mnogości rozmaitych postępowań składa bowiem sprzeczne, wykluczające się wzajemnie oświadczenia, wprowadzając instytucje wymiaru sprawiedliwości w błąd.

34 Co warte podkreślenia, użycie w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "[...] gdy osoba ta wykaże [...]" oznacza, że to wyłącznie na stronie wnioskującej o prawo pomocy spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. To strona powinna zatem podejmować wszelkie czynności, które przekonałyby sąd administracyjny, co do zasadności złożonego wniosku..

35 Pozytywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem jedynie od tego, co zostanie przez niego wykazane.

36 Jeżeli wnioskodawca w toku prowadzonego postępowania podaje informacje dalece odbiegające od rzeczywistości, względnie przedstawia swoją sytuację materialną w sposób lakoniczny bądź sprzeczny akcentując wyłącznie te informacje, które mogą świadczyć o jego trudnej sytuacji (np.: zaświadczenie o stanie środków pieniężnych wydane przez dyrektora jednostki penitencjarnej) sąd administracyjny nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy.

37 Uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych procesu na Skarb Państwa nie ma bowiem – czego wnioskodawca zdaje się nie dostrzegać - charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Wydzielona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością wymiaru sprawiedliwości (w tym przypadku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku) jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu.

38 Jeżeli wnioskodawca nie dokonał wszelkich starań, by w sposób zgodny z prawdą i zupełny zobrazować swoją sytuację finansową, dokonanie rzetelnej i pełnej analizy jego sytuacji finansowej zostało przez niego samego uniemożliwione.

39 W reasumpcji Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia odmawiając przyznania prawa pomocy.