Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 marca 2004 r., SA/Bd 2888/03

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 marca 2004 r., SA/Bd 2888/03

Sentencja

1 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POSPOLITEJ Dnia 17 marca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia (del. SSO) Małgorzata Włodarska (spr.) Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. S. na decyzję Wojewody K.-P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta G. z dnia [...] Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent G. na podstawie przepisów art. 6 pkt 6 lit. d w związku z art. 28 ust. 8 ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił R. S. umorzenia w całości nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego w kwocie [...] zł.

3 W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że Powiatowa Rada Zatrudnienia na posiedzeniu w dniu [...] negatywnie zaopiniowała wniosek skarżącego dotyczący umorzenia w całości nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego, wobec czego, po analizie zgromadzonej dokumentacji należało uznać, że nie zachodzą żadne szczególnie uzasadnione przesłanki, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku skarżącego.

4 Od powyższej decyzji R. S. złożył odwołanie, wnosząc o umorzenie kwoty [...] zł i wskazując na swoją trudną sytuację materialną w związku z pobytem w Zakładzie Karnym i brakiem pracy oraz złym stanem zdrowia.

5 Wojewoda K.-P. decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 28 ust. 8 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (cyt. powyżej), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

6 Jako uzasadnienie swojego stanowiska wskazał to, że organ I instancji przeprowadził wnikliwe postępowanie służące ustaleniu sytuacji faktycznej, uzyskując jednocześnie negatywną opinię Powiatowej Rady Zatrudnienia w kwestii odstąpienia od żądania zwrotu nienależnego świadczenia i wobec tego nie ma podstaw do ponownego rozpatrzenia sprawy ze względów formalnych. Ponadto wyraził pogląd, że rozstrzygnięcie kwestii umorzenia nienależnie pobranego świadczenia pozostawiono uznaniu organu samorządowego, wobec czego, zgodnie z przepisem art. 138 § 3 kpa, organ odwoławczy w przypadku stwierdzenia uchybień formalnych ogranicza się do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia nie rozstrzygając jej merytorycznie.

7 Na powyższą decyzję R. S. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazał w niej, że organy administracyjne obu instancji, z nieznanych jemu powodów odmówiły umorzenia nienależnego świadczenia, pomimo tego że znały jego trudną sytuację materialną, polegającą na braku dochodów, a także innych źródeł utrzymania.

8 Podał, że nawet po opuszczeniu Zakładu Karnego nie będzie w stanie spłacić zadłużenia, ponieważ będzie się utrzymywał jedynie z zasiłku przedemerytalnego, który ledwo wystarcza na przeżycie.

9 Ponadto obarczył odpowiedzialnością za powstałe zadłużenie urząd pracy i administrację zakładu karnego, które to instytucje, jako znające obowiązujące przepisy i jego sytuację, powinny nie dopuścić do wypłat zasiłku przedemerytalnego za okres, gdy przebywał w Zakładzie Karnym.

10 W odpowiedzi na skargę Wojewoda K.-P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem sprawa R. S. została rozpoznana z naruszeniem zasad postępowania wynikających z przepisu art. 7, 8 i 77 § 1 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik.

13 Okolicznością wymagającą wyjaśnienia było to, czy w niniejszej sprawie ma miejsce szczególnie uzasadniony przypadek umożliwiający umorzenie w całości nienależnie pobranego przez skarżącego świadczenia. Umocowanie prawne dla Prezydenta do rozstrzygnięcia tej kwestii stanowi przepis art. 28 ust. 8 ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. Nr 6 z 2001 r., poz. 56 z późn. zm.).

14 Skarżący zarówno we wniosku o umorzenie należności, jak i w odwołaniu i skardze, wskazał organom obu instancji na swoją trudną sytuację materialno-bytową. Podał, że przebywa w zakładzie karnym, gdzie nie ma dla niego pracy, więc nie ma żadnych dochodów, jest osoba schorowaną, nie może liczyć na pomoc finansową swojej rodziny, bo jest ona także w ciężkiej sytuacji, a po opuszczeniu zakładu karnego jego jedynym dochodem będzie zasiłek przedemerytalny, z którego trudno będzie się utrzymać.

15 Jak wynika z akt sprawy, ani organ I ani II instancji nie zajęły się rozważeniem argumentów przedstawionych przez skarżącego. Nie znalazło to także odzwierciedlenia w treści uzasadnienia zaskarżonych decyzji. Organ I instancji pomimo zapewnień o dokonanej analizie zgromadzonej dokumentacji, nie przedstawił na czym ta analiza polegała. Uniemożliwił tym samym ocenę kryteriów, jakimi się kierował podejmując rozstrzygnięcie. Nie wiadomo też, czy w ogóle rozważał okoliczności wskazane przez skarżącego i dlaczego uznał, że nie spełnia warunków uzasadniających pozytywne dla niego rozwiązanie.

16 W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego (w sytuacji uznania administracyjnego) są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa (wyrok NSA z 16.11.1999 r. w spr. III SA 7900/98 - Kodeks Postępowania Administracyjnego z orzecznictwem Gdańsk 2003 str. 65).

17 Co do treści uzasadnienia decyzji uznaniowej, Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadał się, że organ ma, wynikający z art. 7 kpa, szczególny obowiązek wykazania w nim dlaczego nie załatwiono sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela. Uzasadnienie takiej decyzji nie może być lakoniczne, oparte na sformułowaniach nie wyjaśniających motywów takiego, a nie innego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z 21.04.1994 r. w spr. SA/Po 3423/93, podobnie w wyroku z 19.12.1984 r. w spr. III SA 872/84 i z dnia 28.07.1995 r. w spr. III SA 1329/94 - Kodeks Postępowania Administracyjnego Gdańsk 2003 str. 73, 83 i 70).

18 Organ II instancji powinien mieć powyższe na względzie badając zaskarżoną decyzję w trybie instancji.

19 Przepis art. 138 § 3 kpa nie stanowił dla niego żadnego ograniczenia formalnego (nie obowiązuje już od 01.01.2004 r. zgodnie z art. 4 pkt 6 w zw. z art. 106 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w zakresie badania prawidłowości zaskarżonej decyzji, a jedynie ograniczał jego kompetencję co do rodzaju rozstrzygnięcia, przez wyłączenie dopuszczalności merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy jako należącej do właściwości organu jednostki samorządu terytorialnego w sytuacji, gdy przepisy prawa pozostawiają sposób jej rozstrzygnięcia uznaniu organu samorządowego.

20 Reasumując należy stwierdzić, że organy administracji obu instancji w toku postępowania nie podjęły wszelkich możliwych kroków niezbędnych do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, postępowanie administracyjne nie zostało poprowadzone w taki sposób, aby można było mówić o pogłębieniu zaufania obywatela do organów Państwa, a materiał dowodowy nie został rozpatrzony w sposób wyczerpujący.

21 Powyższe musiało skutkować uchyleniem obu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).