Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 marca 2023 r., I SA/Bd 438/22

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 marca 2023 r., I SA/Bd 438/22

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 23 maja 2022 r., nr 0213-DOPWŁ.73.2/2022 w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 27 kwietnia 2022 r., nr 0213-DOPWŁ.73.1/2022.

Uzasadnienie

2 Pismem z dnia [...]. M. C. (dalej: "Skarżąca" , "Strona", "Zobowiązana") złożyła do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] r. Strona podniosła zarzut przedawnienia oraz zakwestionowała zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego w trybie administracyjnym. Postanowieniem z dnia [...] r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.

3 W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o jego uwzględnienie i umorzenie postępowania w sprawie.

4 Postanowieniem z dnia [...] r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ podał, że wyrokiem z dnia [...]. sygn. akt II K 165/04 Sąd Rejonowy w Rypinie Wydział II Karny w punkcie VII na podstawie art. 415 § 3 kodeksu postępowania karnego zasądził od oskarżonej M. C. na rzecz PT KRUS w R. kwotę [...]zł z ustawowymi odsetkami od dnia [...] r. W związku z apelacją Skarżącej od ww. wyroku, Sąd Okręgowy we [...] II Wydział Karny wyrokiem z dnia [...]. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. W dniu [...]. Sąd Rejonowy w R. nadał klauzulę wykonalności wyrokowi z dnia [...]. w zakresie punktu VII, w celu skierowania sprawy do egzekucji.

5 Z uzasadnienia wyroku z [...]. wynika, że Skarżąca została oskarżona o to, że, w okresie od stycznia 1998r. do [...]. w R., będąc kasjerką w Placówce Trenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w R., działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w warunkach czynu ciągłego przywłaszczyła powierzone jej pieniądze w kwocie [...]zł. Nadto w bliżej nieustalonym czasie w okresie od 28 kwietnia do [...] r. w R., będąc pracownikiem Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w R., odpowiedzialnym za opracowanie wyciągu bankowego i przekazywanie indywidualnych dowodów wpłat do księgowania na kontach płatników składek, działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w warunkach czynu ciągłego, zniszczyła dowody wpłat, którymi nie miała prawa wyłącznie rozporządzać na łączna kwotę [...]zł, czym działała na szkodę Oddziału Regionalnego KRUS we [...] i wymienionych osób (płatników składek na ubezpieczenie społeczne rolników). Zasądzona w wyroku należność na rzecz KRUS nie została wpłacona. W dniu [...] r. zostało wystawione upomnienie nr [...], będące wezwaniem do uregulowania należności. Upomnienie zostało odebrane przez Zobowiązaną w dniu [...]., jednakże należność

6 w wyznaczonym czasie nie została uregulowana. W dniu [...]. został skierowany do Urzędu Skarbowego w R. tytuł wykonawczy, obejmujący zasądzoną należność główną w kwocie [...]zł (należność główna) oraz odsetki w wysokości [...] zł (stan na dzień [...] r.). Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wydał w dniu [...] r. postanowienie, w którym zawiesił postępowanie egzekucyjne, prowadzone na majątku Strony. Podstawą wydanego postanowienia był złożony przez Skarżącą w dniu [...] r. zarzut co do istnienia dochodzonej należności.

7 Organ odnosząc się do zarzutu przedawnienia stwierdził, że powołany przez Skarżącą

8 w zażaleniu art. 38 ustawy z dnia [...] r. o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji w art. 1 określa zasady odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez naruszenie prawa konkurencji oraz zasady dochodzenia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji w postępowaniu cywilnym. Organ wyjaśnił, że do roszczeń

9 o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepis art. 4421 § 1 ustawy zmienianej w art. 33 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że jeżeli trzyletni termin przedawnienia rozpocząłby bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, termin ten rozpoczyna bieg w dniu jej wejścia w życie. W przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 4421 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1740, dalej "k.c.") - roszczenia z tytułu wyrównania szkody wyrządzonej zbrodnią lub występkiem, ulegają przedawnianiu z upływem 20 lat od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

10 Z treści prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] r.

11 w sprawie II K 165/04 wynika, iż Skarżąca popełniła przestępstwo na szkodę KRUS

12 w warunkach czynu ciągłego dokonanego do dnia [...] r. Przedmiotowe roszczenie na dzień wejścia w życie ww. przepisów nie było przedawnione, w związku z powyższym miał zastosowanie art. 4421 § 2 k.c., przewidujący 20-letni termin przedawnienia roszczeń, wynikających ze zbrodni albo występku. Organ podkreślił, że zgodnie z utrwalonym w tej materii orzecznictwem należy przyjąć, iż przedawnienie roszczeń Kasy wobec Skarżącej nastąpi po dniu [...] r. W związku z tym organ uznał zarzut dotyczący przedawnienia za niezasadny.

13 Dalej organ wyjaśnił, że zasądzona powołanym wyrokiem Sądu kwota [...]zł jest kwotą składek wpłaconych przez ubezpieczonych rolników na ubezpieczenie społeczne, dlatego przedmiotem egzekucji są składki na ubezpieczenie społeczne. Prezes KRUS powołując przepisy ustawy z dnia [...] r. o postępowaniu egzekucyjnym

14 w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479, dalej "u.p.e.a."), w szczególności art. 26 § 1, art. 15 § 1 i art. 2 wskazał, że egzekucja administracyjna - jest to zespół czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, wobec zobowiązanego, a także innych uczestników postępowania, które zostały podjęte w celu ostatecznego urzeczywistnienia norm prawa materialnego. Celem tego postępowania jest wyegzekwowanie od zobowiązanego zachowania zgodnego z treścią nałożonego na niego obowiązku.

15 W przedmiotowej sprawie wyroku Sądu Rejonowego w R.. Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Organ wyjaśnił, że wymienione przepisy prawa stanowią podstawę do skierowania tytułu wykonawczego do Urzędu Skarbowego

16 w R. celem zajęcia konta dłużnika i wyegzekwowania należności zasądzonych na rzecz KRUS.

17 W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Skarżąca podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w zażaleniu odnośnie przedawnienia dochodzonych należności, które według Strony nastąpiło po 10 latach od wydania wyroku przez Sąd Rejonowy w R.. Skarżąca stwierdziła, że nie można zgodzić się na stanowisko KRUS odnośnie stosowania nazwy egzekwowanej kwoty

18 w postępowaniach prowadzonych przez KRUS, tzn. jako należność z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Sąd Rejonowy w wyroku określił jedynie, że to są kwoty bez rozróżnienia z jakiego tytułu. Zdaniem Strony, KRUS nie może zatem powoływać się na postępowanie egzekucyjne w administracji. Postępowanie egzekucyjne powinno być prowadzone przez komornika sądowego. Roszczenia bowiem, których zamierza dochodzić KRUS nie wynikają z decyzji administracyjnych a z wyroku Sądu. Dochodzona kwota w świetle prawa nie stanowi składki a jedynie roszczenie cywilnoprawne. Dochodzenie roszczenia w ten sposób nie jest zatem zgodne z przepisami. KRUS miesza tryby postępowań - administracyjny z cywilnym, a wszystko wynika z wyroku Sądu Rejonowego w Rypinie II K 165/04.

19 W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie w części dotyczącej zarzutu przedawnienia roszczeń KRUS.

20 Postanowieniem z dnia 18 października 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 438/22 tut. Sąd zawiesił postępowanie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Następnie postanowieniem z dnia 22 lutego 2023r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 p.p.s.a. z powodu

21 ustania przyczyny zawieszenia postępowania, tj. z uwagi na wydanie przez Wojewódzki

22 Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyroku z dnia 01 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 560/22 podjął postępowanie sądowo administracyjne.

23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

24 Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli, postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z takim postanowieniem wydanym w postępowaniu egzekucyjnym mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

25 Rozpoznając sprawę w określonych wyżej granicach, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

26 Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymujące w mocy postanowienie wierzyciela oddalające zarzuty Zobowiązanej. Skarżąca podniosła zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na fakt, iż egzekwowane należności nie dotyczą składek na ubezpieczenie społeczne Strony a jest to kwota zasądzona na podstawie art. 415 § 3 kodeksu postępowania karnego w wyroku sądu karnego, wobec czego niedopuszczalna jest droga egzekucji administracyjnej a ponadto wskazała na przedawnienie.

27 Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość egzekucji obowiązku w trybie przepisów ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. Egzekucja w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może być niedopuszczalna ze względów przedmiotowych, w szczególności gdy obowiązek podlega egzekucji w trybie przepisów ustawy kodeks postępowania cywilnego i ze względów podmiotowych, co do zasady wobec osób, które korzystają z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych i w zakresie przewidzianym przez ustawy, umowy lub powszechnie ustalone zwyczaje międzynarodowe nie podlegają orzecznictwu organów polskich. Z niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej w trybie przepisów ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji mamy więc do czynienia, gdy w sprawie wystąpiła okoliczność wykluczająca możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względów formalnych podmiotowych lub przedmiotowych. Niedopuszczalność ta ma więc charakter generalny i bezwarunkowy, niezależny od konkretnego postępowania egzekucyjnego lub zabezpieczającego i aktualny zawsze, w każdym postępowaniu. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji obowiązku lub jego zabezpieczenia w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji bądź prowadzenia egzekucji w trybie przepisów tej ustawy w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2020r., II FSK 2257/18).

28 Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podnieść należy, iż zasadnie wskazywała Zobowiązana w toku postepowania, iż dochodzona przez organ kwota nie stanowi kwoty składek wpłaconych przez ubezpieczonych rolników (a gdyby nawet taką była to egzekucja nie mogłaby być skierowana do Skarżącej) a jest to kwota zasądzona wyrokiem sądu karnego na rzecz KRUS od oskarżonej (M. C.). Prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w R. po zaopatrzeniu w klauzulę wykonalności został wnioskiem z dnia [...]. skierowany do komornika sądowego celem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki szczegółowo wymienione w art. 2 § 1 u.p.e.a. Stosownie zaś do art. 3 § 1 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Zatem w niniejszej sprawie nie istniał obowiązek, który mógłby być egzekwowany w drodze egzekucji administracyjnej. Na marginesie już tylko podkreślić trzeba, że organ miał świadomość egzekwowania zasądzonej kwoty w trybie egzekucji sądowej albowiem jak wynika z akt sprawy taka egzekucja wszczęta na wniosek KRUS toczyła się od 2006r. i ostatecznie została umorzona postanowieniem komornika sądowego z dnia [...]. (k- 183 akt admin.). W świetle poczynionych rozważań wobec stwierdzenia braku możliwości egzekwowania należności orzeczonych wyrokiem sądu karnego w trybie administracyjnym bezzasadne jest rozważanie kwestii przedawnienia tych należności.

29 Wobec zasadności podniesionego przez Skarżącą zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 wierzyciel stosownie do art. 34a u.p.e.a. powinien wystąpić do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

30 Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie wierzyciela.