Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 stycznia 2016 r., I SA/Bd 1049/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 stycznia 2016 r., I SA/Bd 1049/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie Sędzia WSA Mirella Łent Sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2016r. sprawy ze skargi A. Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...]. nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz A.Ż. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania

Uzasadnienie

2 Naczelnik Urzędu Skarbowego w I.. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącego, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez P. P. S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej w dniu [...]., obejmujących zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej za okres od stycznia 2009r. do marca 2014r., w łącznej kwocie należności głównej [...] zł. W celu wyegzekwowania zaległości, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...]. dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego. Zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostało doręczone skarżącemu w dniu [...]

3 Pismem z dnia [...]. skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, w którym podniósł, że "P.P. wprowadza Urząd Skarbowy celowo w błąd twierdząc, że tytuł wykonawczy doręczono skarżącemu tj. A.Ż. w dniu 23 lutego 2015r." Wskazał, że nie otrzymał postanowienia P. P., lecz doręczono je osobie trzeciej, w związku z tym doręczenie jest nieskuteczne.

4 Niezależnie od tego, pismem z dnia 25 lipca 2014r. skarżący złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, określone w art. 33 § 1 pkt 1, 3, 4, 6 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014r., poz. 1619 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a.", tj. nieistnienie obowiązku, przedawnienie, określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4, błąd co do osoby zobowiązanego, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27. W związku z wniesieniem zarzutów, postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone z mocy prawa, na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a., co potwierdziło postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...].

5 Naczelnik Urzędu Skarbowego w I., po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, postanowieniem z dnia [...] uznał zgłoszone zarzuty za niezasadne. W wyniku rozpoznania wniesionego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...]. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

6 Następnie, postanowieniem z dnia [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne i zwrócił się do wierzyciela – P. P.S.A. o zajęcie stanowiska w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku skarżącego. Po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, w dniu [...]. organ egzekucyjny wydał postanowienie, w którym odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

7 W złożonym zażaleniu skarżący zarzucił m.in. niedopełnienie przez P. P. obowiązku nadania posiadaczom odbiorników RTV nowych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia ich o tym, wskazał również na błąd co do osoby zobowiązanego, nieistnienie obowiązku, przedawnienie wierzytelności, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz niespełnienie w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a,. Podkreślił także, iż nie odebrał osobiście żadnej korespondencji od P. P., a podpisy na wszelkich dokumentach nie są jego podpisami. Powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 czerwca 2010r. sygn. akt K 24/08 oraz opinię Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie niekonstytucyjności art. 7 ustawy o opłatach abonamentowych. Stwierdził, że w okresach, które wskazane są w tytułach wykonawczych, nie zamieszkiwał w I. lecz w K., w związku z tym nie był użytkownikiem odbiorników RTV w tym miejscu. W ocenie skarżącego P. P. S.A. nie jest instytucją uprawnioną do dochodzenia należności w trybie egzekucji administracyjnej. Wniósł również o zwolnienie z egzekucji zajętych świadczeń rentowych.

8 Postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

9 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że umorzenie postępowania egzekucyjnego stanowi wyjątek od zasady przymusowego doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanego obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Umorzenie postępowania może zatem nastąpić tylko w wyjątkowych sytuacjach, enumeratywnie wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Instytucja ta umożliwia zakończenie tego postępowania, gdy jego prowadzenie jest bezzasadne lub niecelowe.

10 Organ zauważył, że powołana przez skarżącego we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego okoliczność doręczenia zastępczego postanowienia P. P. S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z dnia [...]. będącego stanowiskiem wierzyciela w przedmiocie zarzutów, nie mieści się w katalogu przesłanek wymienionych w powołanym artykule. Organ wyjaśnił przy tym, że doręczenie w trybie art. 43 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego dorosłemu domownikowi było skuteczne, na co wskazuje również złożone przez skarżącego zażalenie na to rozstrzygnięcie. Wskazał, że nie posiada informacji o wystąpieniu, którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a.

11 W ocenie organu, w sprawie nie ziściła się także przesłanka umorzenia, o której stanowi art. 59 § 2 u.p.e.a., albowiem w przedmiotowej sprawie zastosowano skutecznie środek egzekucyjny w postaci egzekucji ze świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego.

12 Ustosunkowując się do pozostałych podniesionych zarzutów organ wyjaśnił, że zostały one rozpatrzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I., który postanowieniem z dnia [...]. uznał zgłoszone zarzuty za niezasadne. W wyniku złożonego zażalenia, rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]. Na postanowienie to została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy.

13 W złożonej do tut. Sądu skardze strona zarzuciła, że tytuły wykonawcze wystawiono na podstawie fałszywych dowodów; postanowienie zostało wydane bez postawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa; postanowienie zawiera wadę powodującą jego nieważność z mocy prawa; nie zebrano i nie rozpatrzono przedstawianego przez skarżącego materiału dowodowego; wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego; nieistnienie obowiązku zapłaty; niedopuszczalność egzekucji administracyjnej; niezgodność z Konstytucją przepisów ustawy abonamentowej; przedawnienie wierzytelności, jeżeli w ogóle uznać, że istniała.

14 Zdaniem skarżącego przedstawione dowody przez P. P. S.A. potwierdzają, że na tych dokumentach brak jest podpisów "rzekomego" dłużnika, a złożone podpisy nie są jego podpisami. Skarżący podkreślił, że osobiście nie odbierał korespondencji, upomnień, wezwań i innych dokumentów, zatem skutecznie mu nie doręczono żadnej korespondencji (kilkanaście lat wstecz). Ponadto w tytułach wykonawczych nie spełniono wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Skarżący stoi na stanowisku, że zgodnie z art. 33 u.p.e.a. na podstawie w/w zarzutów brak jest podstaw prawnych i nie dopuszcza się prowadzenia egzekucji administracyjnej przeciwko niemu.

15 W oparciu o tak postawione zarzuty skarżący wniósł o:

16 - zmianę postanowienia lub o stwierdzenie nieważności lub uchylenie postanowienia i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania

17 - uchylenie tytułów wykonawczych

18 - uznanie błędu co do osoby zobowiązanej

19 - uznanie nieistnienia obowiązku zapłaty

20 - zwolnienie spod zajęcia świadczeń rentowych

21 - zobowiązanie wierzyciela do przesłania akt sprawy (w tym również korespondencji dłużnika, która potwierdza, że tytuły egzekucyjne wykonawcze są wystawione bezpodstawnie oraz fakt, że dłużnik odmawia zapłaty nienależnej wierzytelności)

22 - oddalenie dowodów P. P. S.A. z dokumentów dołączonych do postanowienia, albowiem są one nieprawdziwe (fałszywe): które dłużnik rzekomo podpisał, że dłużnik otrzymywał korespondencję w I., skoro mieszkał w Kaliszu, a złożone podpisy na dokumentach nie są podpisami dłużnika, że wniosek o wydanie zezwolenia na użytkowanie odbiorników złożyło przedsiębiorstwo wielobranżowe pod tym adresem, a nie dłużnik

23 - zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu ostatecznego zakończenia

24 postępowania odwoławczego lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji ze wskazaniem rozpoznania

25 - dopuszczenie dowodów z dokumentów z akt sprawy

26 - dopuszczenie dowodów z dokumentów z P. P. z całego postępowania

27 Ponadto skarżący wniósł, aby organy czuwały nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielały im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek oraz prowadziły postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną.

28 Skarżący podał, że WSA w Warszawie, Bydgoszczy i Gliwicach rozpatrują te same zażalenia na postanowienia w tej samej sprawie (Sygn. akt V SA/Wa 3013/15, I SA/Bd 830/15 i I SA/GI 1009/15). W jego ocenie wynika to z faktu, że P. P. wydaje identyczne postanowienia przez swoje Oddziały w Warszawie i Gliwicach.

29 Skarżący, podobnie jak wcześniej, powołał się również na pismo Rzecznika Praw Obywatelskich z 17 lipca 2008 r. oraz na Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 czerwca 2010r. sygn. K 24/08, przytaczając fragmenty jego uzasadnienia. Końcowo skarżący podkreślił, że jego zdaniem P. P. nie jest instytucją uprawnioną do dochodzenia należności z w/w tytułu na drodze administracyjnej oraz na drodze egzekucji w administracji.

30 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

31 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

32 Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( j.t. Dz.U. z 2014, poz. 1647 ze zm. ), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

33 W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

34 I. Zasadniczą kwestią w sprawie jest ocena zasadności i prawidłowości odmowy umorzenia prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. W zaskarżonym postanowieniu organ odnosząc się do stanowiska skarżącego zawartego we wniosku o umorzenie podał, że wskazana w nim bezskuteczność doręczenia stronie postanowienia P. P. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej nie mieści się w katalogu przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. oraz, że organ nie posiada informacji o wystąpieniu, którejkolwiek z przesłanek wymienionych w tym przepisie, w związku z tym nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nadto, ponieważ w przedmiotowej sprawie zastosowano skutecznie środek egzekucyjny w postaci egzekucji ze świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego, nie ma również możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a., w myśl którego, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

35 Natomiast, ustosunkowując się do zarzutów błędu co do osoby zobowiązanego, nieistnienia obowiązku, przedawnienia, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ stwierdził, że zostały one rozpatrzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I., który postanowieniem z dnia [...]. uznał zgłoszone zarzuty za niezasadne.

36 II. W ocenie Sądu, organ trafnie w wydanym postanowieniu wskazał na przesłanki umorzenia określone w art. 59 § 1 u.p.e.a., wywodząc, że zostały one wymienione enumeratywnie i stanowią wyłączną podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego, a organ jest związany treścią tej normy prawnej. Jednakże wydane przez organ rozstrzygnięcie zapadło bez dokonania jakiejkolwiek, własnej analizy i oceny przesłanek umorzenia, wskazanych w art. 59 § 1 u.p.e.a., w kontekście podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania przesłanek umorzenia, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

37 Wprawdzie w złożonym w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wniosku skarżący nie wskazał konkretnie, w relacji do art. 59 § 1 u.p.e.a. podstaw umorzenia tego postępowania, jednakże po pierwsze, nie zwalniało to organu egzekucyjnego od wezwania zobowiązanego do sprecyzowania przesłanek umorzenia, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a. Obowiązek ten znajduje swoje umocowanie chociażby w treści art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., które z mocy art. 18 u.p.e.a., mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym. Wynika z nich m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i wreszcie, że organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

38 Po drugie, w toku postępowania skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej określone w art. 33 § 1 pkt 1, 3, 4, 6 i 10 u.p.e.a., które organ zidentyfikował i zakwalifikował jako: nieistnienie obowiązku, przedawnienie, określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4, błąd co do osoby zobowiązanego, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, uznając je w odrębnym postępowaniu za niezasadne.

39 Po trzecie, temu, że w tych przesłankach strona upatruje podstaw do umorzenia egzekucji skarżący dał wyraz w treści wniesionego zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego, o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, w którym przytoczył podane uprzednio podstawy.

40 Tymczasem organ pierwszej instancji w wydanym postanowieniu, odwołując się do treści pisma P. P. S.A. z dnia [...] r. stanowiącego jej stanowisko w sprawie umorzenia postepowania egzekucyjnego stwierdził, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. tj. na żądanie wierzyciela, ponieważ wierzyciel w cytowanym piśmie poinformował, że nie wnosi o umorzenie. Zawarł również, przywołując treść art. 34 § 4 u.p.e.a., niejasne w kontekście przesłanek umorzenia stwierdzenie, że "umorzenie na podstawie tego przepisu jest możliwe wyłącznie w przypadku uznania przez wierzyciela złożonych zarzutów za zasadne, "co nie ma miejsca w sprawie".

41 Natomiast organ odwoławczy odnosząc się do podanych przesłanek wskazał: "Ustosunkowując się do zarzutów błędu co do osoby zobowiązanego, nieistnienia obowiązku, przedawnienia, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stwierdzić należy, iż zostały one rozpatrzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I., który postanowieniem z dnia [...]. nr [...] uznał zgłoszone zarzuty za niezasadne. W wyniku złożonego zażalenia, rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]. nr [...] Na postanowienie to została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy".

42 III. W świetle przedstawionych okoliczności nie ulega wątpliwości, że ani organ pierwszej instancji, jak również organ odwoławczy, nie rozważyły ani nie oceniły podanych przesłanek umorzenia, wskazując jedynie na rozstrzygnięcia podjęte przez organy w odrębnym trybie, związanym z wniesionymi przez skarżącego zarzutami na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

43 Należy w związku z tym zauważyć, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą pojawić się zarówno w trakcie postępowania egzekucyjnego, jak i jeszcze przed jego wszczęciem. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. Prawdą jest, że zarówno art. 34 jak i art. 59 § 1 u.p.e.a. zawierają podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie mniej należy odróżnić umorzenie postępowania z uwagi na okoliczności określone w art. 59 § 1 u.p.e.a., od umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., którego konieczną przesłanką, jest uwzględnienie zarzutów zobowiązanego, dopiero po uzyskaniu w tym przedmiocie stanowiska wierzyciela.

44 Jeżeli chodzi natomiast o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a., ma ono charakter obligatoryjny, ponieważ wystąpienie określonych w nim okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania (por. Dariusz Jankowski "Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2007" Oficyna Wydawnicza "Unimex" Wrocław 2007, str. 459-462). Przepis 59 § 1 u.p.e.a. wymienia przyczyny obligatoryjne umorzenia postępowania, nie pozostawia zatem do uznania organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku umorzyć postępowanie (por. R. Hauser, Z. Leoński "Postępowanie egzekucyjne w administracji - Komentarz 2003", Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2003, str. 140).

45 Na rozróżnienie pomiędzy umorzeniem postępowania egzekucyjnego z uwagi na uwzględnienie zarzutów zobowiązanego, a umorzeniem postępowania egzekucyjnego z uwagi na przesłanki z art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. wskazuje także treść art. 59 § 3, który stanowi, że w przypadkach określonych w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a.

46 W przypadku procedowania w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przesłanki określone w art. 59 § 1 u.p.e.a, organ egzekucyjny jest nie tylko uprawniony, ale wręcz powinien samodzielnie rozważyć i rozstrzygnąć, czy zachodzą przesłanki określone w tym przepisie, a nie stoi temu na przeszkodzie fakt wcześniejszego, dokonanego w oparciu o art. 34 § 1 upea, wypowiedzenia się wierzyciela, w przedmiocie wniesionych zarzutów. Oznacza to, że wniosek o umorzenie postępowania powinien zostać rozpoznany przez organ egzekucyjny po dokonaniu samodzielnej oceny wskazanych w nim przesłanek, przy czym organ nie jest w tej sytuacji zobligowany do uzyskania w tym zakresie stanowiska wierzyciela.

47 Wobec powyższego, w postępowaniu prowadzonym w odrębnym trybie, określonym w art. 59 u.p.e.a. organ egzekucyjny powinien w sposób wyczerpujący ustalić istotne, w świetle konkretnej przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego okoliczności, i w oparciu o te ustalenia podjąć rozstrzygnięcie co do umorzenia postępowania. Nie wyklucza to oczywiście, możliwości uzyskania od wierzyciela stosownych informacji i dokumentów istotnych dla załatwienia sprawy, nie mniej, stanowisko bądź wyrażony pogląd wierzyciela co do zasadności wniosku zobowiązanego o umorzenie postępowania, nie będzie dla organu egzekucyjnego wiążący.

48 W tym kontekście należy przytoczyć pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 2007/09, w którym NSA stwierdził, że: "postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu z urzędu jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., czyli jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, w tym np. z uwagi na przedawnienie. Umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego, nie stoi na przeszkodzie fakt, iż na podstawie art. 34 § 1 a u.p.e.a., wierzyciel wypowiedział się o niedopuszczalności zarzutu przedawnienia zobowiązania. Nie ma również znaczenia to, że kwestia ta została już podniesiona przed sądem administracyjnym w związku z kontrolą decyzji podatkowej i sąd ten nie uwzględnił tego zarzutu." (por. także wyrok NSA z dnia 18 marca 2010 r., II FSK 2007/09 – dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

49 Istotne rozważania w kwestii odrębności i relacji w jakiej pozostają wobec siebie postępowania w sprawie umorzenia postepowania egzekucyjnego oraz w sprawie wniesionych zarzutów zawarł również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 czerwca 2014 r., II FSK 1524/12 stwierdzając, że "(...) nie zamyka drogi do pełnego rozpoznania wniosku zobowiązanego w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 oraz § 4 u.p.e.a.) wcześniejsze wydanie postanowienia w sprawie zarzutów zobowiązanego wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tych samych tytułów wykonawczych (art. 33 pkt 1 – 7 u.p.e.a.). Są to dwa odrębne postępowania przewidziane w ramach postępowania egzekucyjnego. Zatem prawomocny wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę zobowiązanego w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (...) nie stwarzał podstaw do negatywnej oceny wniosku zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Tym samym odwołanie się do tez uzasadnienia tego wyroku (str. 5 – 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) nie mogło mieć decydującego znaczenia dla rozpoznawanej sprawy".

50 Kontynuując rozważania NSA wskazał również, że "Okoliczności istnienia obowiązku podatkowego oraz dopuszczalności egzekucji powinny podlegać samodzielnej ocenie w ramach postępowania uruchomionego na wniosek zobowiązanego w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 oraz § 4 u.p.e.a). Tego rodzaju postępowanie nie mogło toczyć się jedynie w sytuacji, gdy wcześniej organ egzekucyjny umorzył postępowanie po rozpoznaniu zarzutów (art. 59 § 3 w związku z art. 34 § 4 u.p.e.a.). Tego rodzaju sytuacja nie wystąpiła jednak w rozpoznawanej sprawie".

51 IV. Podzielając w pełni oceny wyrażone w cytowanych wyrokach, należy podkreślić, że w analizowanej sprawie, organy w związku ze złożonym wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie poczyniły żadnych ustaleń odnośnie wskazanych uprzednio przesłanek umorzenia, nie zawarły w wydanych rozstrzygnięciach żadnych rozważań w tym przedmiocie ograniczając się jedynie do wskazania na toczące się wcześniej postępowanie, zainicjowane wniesionymi przez stronę zarzutami w sprawie prowadzenia egzekucji, co w istocie prowadzi do konkluzji, że miarodajne i wiążące były dla organów ustalenia i rezultat prowadzonego w tym zakresie postępowania, w tym stanowiska zajętego przez wierzyciela.

52 Nierozważenie istotnych z perspektywy art. 59 § 1 u.p.e.a. przesłanek takich jak: nieistnienie obowiązku, przedawnienie dochodzonej należności, błędu co do osoby zobowiązanego, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uniemożliwia Sądowi podjęcie jakiejkolwiek polemiki w tym zakresie. Sąd nie może w zastępstwie organu dokonywać analizy i oceny przesłanek, jeśli organ nie poczynił w tym przedmiocie żadnych ustaleń, nie zawarł również w uzasadnieniu żadnych własnych wniosków i ocen, nawiązujących do podniesionych przez stronę podstaw umorzeniowych.

53 Takie procedowanie organów nie znajduje umocowania w art. 59 u.p.e.a., co oznacza, że wniosek skarżącego o umorzenie postępowania winien zostać rozpoznany ponownie, z uwzględnieniem ocen i wskazań zawartych w niniejszym wyroku. Organy obu instancji winny dokonać samodzielnej oceny podanych przez skarżącego okoliczności, z perspektywy przesłanek umorzeniowych zawartych w § 1 art. 59 u.p.e.a. Wyłączność i samodzielność organu egzekucyjnego nie oznacza, że dla rozpoznania wniosku organ nie może żądać dokumentów oraz zasięgać informacji od wierzyciela, mających znaczenie dla prawidłowego załatwienia sprawy, z takim zastrzeżeniem, że ewentualnym stanowiskiem wierzyciela organ egzekucyjny nie jest związany, a analizy i oceny pozyskanego materiału dowodowego powinien dokonać samodzielnie, z uwzględnieniem reguły wynikającej z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., nakazującej organowi dokonywanie ocen na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

54 V. W tej sytuacji, Sąd mając na uwadze przepisy art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., w ramach rozpoznawania skargi strony na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 29 października 2015 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z [...] r., wydane w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego uznał, że zachodzi konieczność wyeliminowania z obiegu prawnego obu postanowień. Trafnie bowiem podnosi się w orzecznictwie i literaturze, że nadrzędnym obowiązkiem sądu administracyjnego jest przez wydanie orzeczenia stworzenie takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał i funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej, który będzie niezgodny z prawem (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2007 r., I OSK 275/06, LEX nr 29317 oraz Z. Kmieciak: Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych, PiP 2007, z. 4, s. 33; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, wyd. 4, Warszawa 2011, s. 629). Granice tej kontroli zostały wyznaczone granicami sprawy, której dotyczy skarga, tj. elementami podmiotowymi i przedmiotowymi stosunku administracyjnoprawnego.

55 Z tych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

56 M. Łent I. Najda-Ossowska J. Szulc