Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 września 2004 r., II SA/Bd 649/04

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 września 2004 r., II SA/Bd 649/04

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Asesor WSA Ireneusz Fornalik Protokolant Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w dniu 30 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Erazma B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Ś. z dnia [...] 2004 r. Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Uzasadnienie

2 Starosta Ś. decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...], na podstawie art. 6 pkt 6 lit. b oraz art. 37j ust. 1, art. 37j ust. 1a ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz. 514) w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku oraz art. 104 Kpa orzekł o odmowie przyznania skarżącemu Erazmowi B. prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] 2001 r.

3 W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że Erazm B. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ś. od dnia [...] 2001 r. oraz nabył prawo do zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] 2001 r.

4 Wnioskiem z dnia [...] 2001 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego wskazując na uznanie okresu zatrudnienia w Zakładach "R." w P. od [...] 1970 r. do [...] 1988 r. jako wykonywanie pracy w warunkach szczególnych. Na powyższą okoliczność domagał się przeprowadzenia dowodów z wyroków Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] 2001 r. [...] i Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] 2001 r. [...] oraz przesłuchania świadków: Mariana K., Mirosława R., Józefa S. i Zbigniewa K.

5 Dowody te, w ocenie organu I instancji, nie są wystarczające do uznania, że skarżący w spornym okresie pracował w warunkach szczególnych.

6 W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że pracował w byłej "C.", w warunkach szczególnych przez 11 lat, 6 miesięcy i 29 dni. Ponadto, będąc pracownikiem firmy "R." P., w okresie od [...] 1970 r. do [...] 1988 r. także pracował w warunkach szczególnych - na terenie różnych zakładów celulozowo-papierniczych w całej Polsce, przy remontach, naprawach i przy utrzymaniu maszyn w ruchu. Fakt ten poświadcza sześciu świadków, których przedstawił. Wniósł o uznanie 15 lat pracy w warunkach szczególnych i o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, wskazując jednocześnie na swoją trudną sytuację materialną, zdrowotną i rodzinną.

7 Decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...], na podstawie art. 37j ust. 1 i 1a ustawy z dnia [...] 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) w związku z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17.12.2001 r. o zmianie ustawy (...) o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (...) (Dz. U. z 2001 r. Nr 154, poz. 1793) i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 30.04.2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 120, poz. 1252) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Ś.

8 Uzasadniając powyższe Wojewoda stwierdził, iż zeznania zawnioskowanych przez skarżącego świadków nie zostały potwierdzone ani wyjaśnieniami, ani świadectwem pracy wystawionym przez byłego pracodawcę skarżącego. Podkreślił, że dowód z zeznań świadków jest tylko dowodem pośrednim i stanowi jedynie jeden z dokumentów podlegających ocenie przez organ administracji publicznej oraz, że zgodnie z przepisem art. 37j ust. 1a ustawy o zatrudnieniu ..., nie jest możliwe uwzględnienie w postępowaniu administracyjnym zeznań świadków jako jedynego, wystarczającego dowodu do zaliczenia okresu wykonywania pracy w warunkach szczególnych.

9 Zważywszy na powyższe uznał, że nie ma podstaw prawnych aby uwzględnić dowód z zeznań świadków i na tej podstawie doliczyć sporny okres pracy w warunkach szczególnych.

10 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Erazm B. podał, że na potwierdzenie wykonywania pracy w "R." w warunkach szczególnych posiada kserokopię kart płacy z adnotacją o dodatku za "uciążliwe" oraz zeznania sześciu świadków, a także, że będąc pracownikiem "R" nie ubiegał się o świadectwo pracy w warunkach szczególnych, bo nie obawiał się, że będzie miał problemy z udowodnieniem tego okresu w państwie prawa.

11 W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, powielając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Przepis art. 37j ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o zatrudnieniu, będący podstawą prawną przyznania zasiłku przedemerytalnego, został skreślony z dniem 1 stycznia 2002 r. przez art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 17.12.2001 r. o zmianie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ... (Dz. U. Nr 154 z 2001 r., poz. 1793). Jednakże zgodnie z przepisem art. 11 ust. 2 tej ustawy osoby, które zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy przed dniem [...] 2002 r. i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, nabywają oraz zachowują do niego prawo na dotychczasowych zasadach.

14 Przepis art. 37j ustawy o zatrudnieniu stanowił, że zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli:

15 1. posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiety i 35 lat dla mężczyzny,

16 2. posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiety i 30 lat dla mężczyzny, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

17 Skarżący zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ś. w dniu [...] 2001 r. Z niekwestionowanych ustaleń wynika, że legitymuje się stażem pracy wynoszącym ponad 30 lat (dokładnie: 33 lata, 7 miesięcy i 6 dni), w tym w warunkach szczególnych uznano za udowodnione 11 lat i 7 miesięcy pracy.

18 W celu potwierdzenia tej okoliczności skarżący przedstawił świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych z dnia [...] 1999 r., wystawione przez F. S.A. (dawna "C."), obejmujące okres od dnia [...] 1988 r. do [...] 1999 r. Wcześniej od [...] 1970 r. do [...] 1988 r. skarżący był zatrudniony w "R." Zakłady Mechaniczne Przemysłu Papierniczego w P. Jak wynika z twierdzeń skarżącego wielokrotnie przedstawianych w toku postępowania administracyjnego, zakłady te specjalizowały się w obsłudze innych zakładów należących do branży przemysłu chemicznego i lekkiego. Praca skarżącego polegała na wykonywaniu różnych robót na terenie różnych zakładów z branży celulozowo-papierniczej w tym na terenie "C." w Ś. Tego okresu ówczesny pracodawca jemu nie potwierdził stosownym dokumentem - jako okresu pracy w warunkach szczególnych, wskazując iż skarżący nie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako spawacz. Nie oznacza to jednak, że skarżący nie może dowodzić w każdej, dopuszczalnej przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego formie tego, że w tym okresie także pracował w warunkach szczególnych.

19 Na użytek niniejszej sprawy kwestie te przesądził już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 02.06.2003 r. w sprawie SA/Bd 1100/03. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wyraźnie wskazał, że okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przewidziane rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) mogą być ustalane także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy. Przepis § 1 ust. 2 tego rozporządzenia nie wyłącza w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez właściwy organ decyzyjny zastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z przepisem art. 75 § 1 Kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (vide k-54 akt sprawy).

20 Wskazania co do dalszego postępowania i ocena prawna wyrażone w powyższym orzeczeniu wiążą w sprawie organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia z mocy art. 153 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. i to zarówno gdy dotyczą one zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach ... (wyrok NSA z 07.12.1999 r. I SA 1089/99, niepublikowany).

21 Wprawdzie organy decyzyjne rozpoznając niniejszą sprawę ponownie, po jej uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 02.06.2003 r., ostatecznie doprowadziły do przesłuchania skarżącego oraz w charakterze świadków jego współpracowników, jednakże przesłuchania te z powodu błędnego ich ukierunkowania nie doprowadziły do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ponieważ nie uzyskano informacji w kluczowej dla sprawy kwestii.

22 Mianowicie nie uzyskano odpowiedzi na pytanie, czy skarżący wykonywał prace, o jakich mowa w Wykazie A, Dziale XIV pkt 25 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. (cyt. powyżej), które to rozporządzenie zostało uszczegółowione zarządzeniem Nr 3 Dyrektora Zakładów Mechanicznych Przemysłu Papierniczego "R." z dnia [...] 1987 r. w sprawie prac wykonywanych w Zakładzie w szczególnych warunkach (Wykaz A, Dział XIV, poz. 25 pkt 1 załącznika Nr 1 do tego zarządzenia), czyli: bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie oraz stanowiska pracy, na których prace wykonywane są stale i bezpośrednio przy stanowiskach wymienionych w wykazie - stała praca w warunkach, w których nie są zachowane higieniczne normy pracy. W toku postępowania administracyjnego, w uzasadnieniu kolejnych odwołań skarżący na taki właśnie charakter swojej pracy w "R." wskazywał. Nie ma zatem powodu czynić ustaleń na temat tego, czy i w jakim wymiarze czasu pracy skarżący pracował jako ślusarz oraz, czy takie stanowisko pracy jest zaliczone do wykonywanych w warunkach szczególnych, czym głównie zajmowały się organy administracji.

23 Konieczne jest natomiast ustalenie, jakie prace faktycznie skarżący wykonywał, w jakich warunkach - czy w narażeniu na działanie czynników stanowiących o "nie zachowaniu norm higienicznych" i jakich i czy przez cały czas pracy, czy krócej i w jakim okresie te prace wykonywał.

24 W tym celu należy zwrócić się do "R." o akta osobowe skarżącego, w których zwykle znajduje się zakres obowiązków lub opis przypisanych do danego stanowiska czynności, są też angaże, z których wynika jakie faktycznie stanowisko powierzono pracownikowi itp.

25 Należy również przeprowadzić uzupełniające przesłuchanie skarżącego jako strony i wnioskowanych przez niego świadków na powyższe okoliczności.

26 W dotychczasowych ich zeznaniach znajduje się stwierdzenie o tym, że skarżący pracował przy zabezpieczeniu prawidłowej pracy agregatów i urządzeń produkcyjnych w czasie ruchu zakładów, a także wykonywał naprawy konserwacyjne na takich obiektach jak: kocioł sodowy, warzelnia bukowa i sosnowa, oczyszczalnie ścieków i maszyny papiernicze.

27 Mogłoby to świadczyć o tym, że skarżący pracował w warunkach określonych w Wykazie A, Dziale XIV, pod poz. 25 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r.

28 Organy administracji zobowiązane są tę okoliczność wyjaśnić także w zakresie okresu wykonywania tej pracy. Skarżący udowodnił już w sposób nie budzący wątpliwości 11 lat i 7 miesięcy pracy w warunkach szczególnych i konsekwentnie twierdzi, że w takich samych warunkach pracował jeszcze przez 18 lat w "R.", z tego znaczący okres na terenie "C.". Wskazane byłoby więc przesłuchanie także pracownika "C.y" (dzisiejszy F. S.A.), który posiada wiedzę n temat tego, przy jakich robotach i jakich warunkach pracowali w "C." pracownicy "R." w latach 1970-1988.

29 Reasumując powyższe należy stwierdzić, że organy rozpoznające niniejszą sprawę nie zebrały w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, nie mogły więc ocenić czy istotne w sprawie okoliczności zostały udowodnione. Doszło do naruszenia w ten sposób przepisów art. 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1, a na podstawie art. 152 p.p.s.a. jak w pkt 2 sentencji wyroku.