Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 31 marca 2004 r., SA/Bk 1542/03

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 31 marca 2004 r., SA/Bk 1542/03

Tekst

TEZY

1 Brak wyjaśnienia i oceny "zawyżonego zobowiązania" uzasadnia pogląd, że rozstrzygniecie sprawy przez organy podatkowe nastąpiło z obrazą przepisów art. 122 Ordynacji podatkowej.

Sentencja

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA J. Lewkowicz, Sędzia NSA J. Orzel (spr.), Asesor WSA U. Rymarska, Protokolant B. Borkowska, po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2004 r. sprawy ze skargi Z. W., K. i E. C. w W. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zaliczenia zawyżonego zobowiązania na poczet zaległości podatkowych 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. orzeka, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego Z. W., K. i E. C. w W. M. kwotę 265 zł (słownie: dwieście sześćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

3 I. Z. W., K. i E. C. w W. M. pismem z dnia 14 sierpnia 2003 r. skierowanym do Urzędu Skarbowego w W. M., wnioskował "o przeniesienie uwzględnienie nadpłat z tytułu zawyżonego - zapłaconego podatku od towarów i usług za następujące miesiące:

4 - nadpłatę za III 1999 r. w wysokości 19.417,00 zł proszę o zarachowanie na zaległość za II 1999 r. – 19.417,00zł

5 - nadpłatę za V 1999 r. w wysokości 20.737,00 zł proszę o zarachowanie na zaległość za IV 1999 r. – 20.737,00zł

6 - nadpłatę za XI 1999 r. w wysokości 11.859,00 zł proszę o zarachowanie na zaległość za X 1999 r. – 11.859,00 zł".

7 W uzasadnieniu wskazywał, że rozliczenie za okresy podane w protokole i decyzji

8 nie były dokonywane w "działaniu ciągłym", lecz tylko wybiórczo za te miesiące,

9 za które nastąpiło zawyżenie podatku naliczonego.

10 Powoływał się na treść art. 19 ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego FSP 10/01 z dnia 29.10.2001 roku wnosił o dokonanie rozliczenia podatku we wnioskowanym zakresie.

11 II. Urząd Skarbowy w W. M. postanowieniami z dnia [...] sierpnia 2003 r. powołując przepisy art. 62 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz.926 ze zm., zwaną w dalszej treści w skrócie - OP), orzekł:

12 1) postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] kwotę 52.013,00 zł "zawyżonego zobowiązania" określonego decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. Nr [...] z dnia [...].07.2003 r. zaliczono na zaległy podatek od towarów i usług za miesiąc luty 1999 r. – należność główną 19.417,00 zł oraz odsetki 27.708,60 zł, a ponadto na ten sam podatek za miesiąc kwiecień 1999 roku – należność główną 2.062,00 zł oraz odsetki 2.825,00 zł.

13 W uzasadnieniu podał, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. decyzją z dnia [...].07.2003 r. Nr [...] określił zobowiązanie w podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 1999 r.:

14 - za miesiąc II - 38.300,00 zł – w miejsce zadeklarowanego 18.883,00 zł,

15 - miesiąc III - 10.218,00 zł – w miejsce zadeklarowanego 29.635,00 zł,

16 - miesiąc IV – 46.640,00 zł – w miejsce zadeklarowanego 25.903,00 zł,

17 - miesiąc V – 918,00 zł – w miejsce zadeklarowanego 21.655,00 zł,

18 - miesiąc X – 11.859,00 zł w miejsce zadeklarowanego do przeniesienia – 11.026,00 zł,

19 - miesiąc XI – 7.924,00 zł w miejsce zadeklarowanego 19.783,00 zł,

20 W związku z powyższym organ podał, że na "koncie" podatnika powstała:

21 - zaległość za miesiące: II – 19.417,00 zł, IV – 20.737,00 zł, X – 11.859,00 zł;

22 - nadpłata za miesiące: III –19.417,00 zł, V – 20.737,00 zł, XI – 11.859,00 zł;

23 Organ podał, że zaliczył na zaległość w podatku od towarów i usług za miesiąc luty 1999 r.

24 a) "zawyżone zobowiązanie" za miesiąc marzec 1999 r. w kwocie 19.417,00 zł na:

25 - należność główną – 8.000,30 zł,

26 - odsetki – 11.416,70 zł,

27 b) "zawyżone zobowiązanie" za miesiąc maj 1999 r. w kwocie 20.737,00 zł na:

28 - należność główną – 8.544,20 zł,

29 - odsetki – 12.192,80 zł,

30 c) "zawyżone zobowiązanie" za miesiąc listopad 1999 r. w kwocie 6.971,60 zł na:

31 - należność główną – 2.872,50 zł,

32 - odsetki – 4.099,10 zł,

33 "Zostało zawyżone zobowiązanie" za miesiąc listopad 1999 r. w kwocie 4.887,40 zł, które zostało zaliczone na zaległość za miesiąc kwiecień 1999 r., w tym na należność główną - 2.062,00 zł oraz odsetki 2.825,40 zł.

34 Ponadto poinformowano, że na "koncie" podatnika zostały zaległości za miesiąc IV – 18.675,00 zł i za miesiąc X- 11.859,00 zł.

35 Wyjaśniono też, że przepisy art. 19 ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym nie mają zastosowania w sprawie rozliczenia nadpłat i dlatego wniosek Z. z dnia 14 sierpnia 2003 r. nie podlega rozpoznaniu w tym trybie.

36 2) Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] kwotę 9.326,00 zł "zawyżonego zobowiązania" określonego decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...].07.03 r. Nr [...] zaliczono na zaległy podatek od towarów i usług za miesiąc kwiecień 1999 r. na należność główną – 3.934,70 zł i na odsetki 5.391,30 zł. W uzasadnieniu podano, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. decyzją z dnia [...].07.2003 r. określił zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2001 r. w kwocie 7.180,00 zł w miejsce zadeklarowanego w kwocie 16.506,00 zł. W wyniku tego powstała nadpłata w wysokości 9.326,00 zł "za miesiąc styczeń 2001 r.". Organ zaliczył ją na zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 1999 r., w tym na należność główną– 3.934,70 zł i odsetki – 5.391,30 zł. Poinformował też, że na rachunku podatnika powstały zaległości za miesiąc kwiecień 1999 r. – 14.740,30 zł i za miesiąc październik 1999 r. – 11.859,00 zł.

37 III. Wnosząc łączne odwołanie od obu wyżej opisanych postanowień (pkt 1 i 2) Z. domagał się:

38 - uchylenia obu zaskarżonych postanowień w całości,

39 - zawieszenia postępowania w sprawie do czasu rozstrzygnięcia wniosku podatnika

40 z dnia 31 lipca 2003 r. w przedmiocie umorzenia odsetek od zaległości podatkowej określonej w decyzji z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...];

41 - załatwienie wniosku z dnia 8.08.2003 r. w sprawie umorzenia odsetek;

42 - załatwienie wniosku z dnia 14.08.2003 r. w sprawie zaliczenia nadpłaty.

43 Zakład podnosił, że wszystkie wyżej wyszczególnione wnioski są ze sobą związane

44 i stanowią jedną całość. W uzasadnieniu podawał, że organ kontroli w decyzji z dnia [...].07.2003 r. stwierdził nieprawidłowe obniżenie podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez zakład pracy chronionej.

45 Decyzja określiła zaległości w podatku od towarów i usług za:

46 - miesiąc luty 1999 r. w kwocie 19.417,00 zł, termin zapłaty 25.03.1999 r.

47 - miesiąc kwiecień 1999 r. w kwocie 20.737,00 zł, termin zapłaty 25.05.1999 r.,

48 - miesiąc październik 1999 r. w kwocie 11.859,00 zł, termin zapłaty 25.11.1999 r.;

49 Razem zaniżone zobowiązanie w kwocie 52.013,00 zł.

50 W tej samej decyzji organ kontroli stwierdził "zawyżone zobowiązanie podatkowe VAT" stanowiące nadpłaty podatku w miesiącach:

51 - marcu 1999 r. – 19.417,00 zł,

52 - maju 1999 r. – 20.737,00 zł,

53 - listopadzie 1999 r. – 11.859,00 zł,

54 Razem "zawyżone zobowiązanie" wyniosło kwotę 52.013,00 zł i równe było kwocie zaległości. Zakład obliczył odsetki od dnia powstania zaległości do dnia wystąpienia nadpłaty i za ten okres zapłacił odsetki łącznie z ustalonymi kwotami zobowiązania dodatkowego (art. 27 ust. 5, 6 i 8 ustawy VAT) – 18.910,00 zł zostały wypłacone

55 na rachunek bankowy Urzędu Skarbowego w W. M. w dniu 8 sierpnia 2003 roku. Z. podnosił, że w dniu 31 lipca 2003 r. złożył wniosek o umorzenie zaległych odsetek w kwocie 41.134,87 zł od ustalonego dodatkowego sankcyjnego zobowiązania podatkowego. W ocenie Z., rozstrzygnięcie wniosku w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę ma zasadnicze znaczenie w sprawie i stanowi ono zagadnienie wstępne w sprawie rozliczenia nadpłat.

56 IV. Dyrektor Izby Skarbowej w B., powołując przepisy art. 233 § 1 OP, dwoma odrębnymi postanowieniami z dnia [...] listopada 2003 r. orzekł o utrzymaniu w mocy postanowień organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazywał, że w sprawie rozstrzygniętej postanowieniem Nr [...] wysokość zobowiązania podatkowego wykazanego w deklaracji podatkowej została skorygowana przez organ podatkowy w decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w prawidłowej wysokości.

57 W takim stanie faktycznym organ podatkowy dokonuje zaliczenia na poczet zaległości na dzień wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Podano, że w rozpatrywanej sprawie wystąpił "zwrot podatku". Organ pierwszej instancji jako podstawę rozstrzygnięcia błędnie powołał przepisy

58 art. 62 § 4 OP zamiast art. 76 a § 1 w zw. z art. 76 b OP. Jednak, zdaniem organu odwoławczego, merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy jest prawidłowe.

59 W uzasadnieniu postanowienia sprawy oznaczonej Nr [...] organ odwoławczy podkreślał, że w przypadku decyzji określających zobowiązanie podatkowe wydanych na podstawie art. 21 § 3 OP oraz art. 10 ust. 2 ustawy o VAT, określone w decyzjach kwoty do zwrotu podatnikowi w datach wpłat były należne jako podatek zadeklarowany przez podatnika i takimi pozostały aż do dnia wydania decyzji zmieniających stan wynikający z deklaracji podatnika. Wyjaśnił też, że w sprawie "mamy do czynienia z instytucją zwrotu podatku", chociaż organ pierwszej instancji mylnie wskazał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przepisy art. 62 § 4 OP, co nie miało jednak wpływu na poprawność rozstrzygnięcia sprawy.

60 V. Skarżąc postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...].11.2003 r. Nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego w W. M. z dnia [...].08.2003 r. Nr [...] w sprawie "zaliczenia zawyżonego zobowiązania" w podatku VAT za miesiące: marzec, maj i listopad 1999 r. w łącznej kwocie 52.013,00 zł. Ponadto, skargą objęte zostało postanowienie z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w sprawie potrącenia zobowiązań w podatku od towarów i usług za kwiecień 1999 r. w kwocie 1.511,00 zł oraz odsetek za zwłokę 2.078,29 zł, które zostało wydzielone do odrębnego postępowania sądowego w sprawie oznaczonej sygnaturą: SA/Bk/03 prowadzonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku. Uzasadniając skargę w zakresie postanowienia oznaczonego nr [...] Z. wskazywał, że organy podatkowe nie uwzględniły faktu korekty zobowiązań w podatku VAT za 1999 r., złożonej w dniu 6.01.2000 r. Postanowienia z dnia [...].11.2003r. Nr [...] w sprawie zaliczenia zawyżonego zobowiązania w podatku VAT za styczeń 2001 r. w wysokości 9.326,00 zł nie objęto niniejszą skargą.

61 VI. Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa w B. wnosiła o jej oddalenie. Zdaniem organu, skoro wpłata podatku jest zgodna z deklarowaną wysokością zobowiązania, to trudno jest uzasadnić pogląd, że może wystąpić w tym przypadku nadpłata podatku. Nadpłata może nastąpić po wzruszeniu wysokości podatku zadeklarowanego przez podatnika bądź w drodze korekty deklaracji, lub też w decyzji określającej w niższej wysokości podatek. Dopóki fakt taki nie zaistnieje, to nie może wystąpić nadpłata podatku.

62 W dniu 25 marca 2004 roku, w imieniu skarżącego Z. – doradca podatkowy A. Z. wniósł do Sądu wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania przez sądy administracyjne prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] dotyczącej odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu podatku od towarów i usług (SA/Bk 8/04).

63 Na rozprawie sądowej w dniu 31 marca 2004 roku pełnomocnik procesowy strony skarżącej cofnął powyższy wniosek o zawieszenie postępowania sądowego

64 w sprawie i domagał się rozstrzygnięcia sprawy.

65 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

66 Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w dacie 28.10.2003 roku. Stosownie do regulacji zawartej w art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r.

67 i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz.652), właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku.

68 Skarga jest uzasadniona w zakresie rozstrzygnięcia sprawy objętej postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...].11.2003 r. [...] w sprawie zaliczenia "zawyżonego zobowiązania" w podatku VAT za miesiące marzec, maj i listopad 1999 r. w łącznej kwocie 52.013,00 zł.

69 Przede wszystkim, organy podatkowe używają określeń "zawyżone zobowiązanie"

70 w podatku VAT, których nie zna ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Przepis art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że nadpłacony lub nienależnie zapłacony podatek stanowi – nadpłatę. Nadpłata powstaje, z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej (art.73 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowych następuje z dniem powstania nadpłaty w przypadkach, o których mowa w art. 73 § 1 pkt 1, 2 i 5 oraz § 2 Ordynacji podatkowej). Organy podatkowe nie wyjaśniły, czy w sprawie powstała nadpłata w rozumieniu przepisów art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a ponadto czy nadpłata ta była oprocentowaną w myśl przepisów art. 78 Ordynacji podatkowej. Brak ustaleń i oceny w powyższym zakresie uzasadnia przyjęcie tezy, że rozstrzygając sprawę organy obu instancji nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i oceny stanu prawnego do czego były zobligowane przepisami art. 122 Ordynacji podatkowej.

71 Powyższe okoliczności uzasadniają skargę i Sąd stosując przepisy art. 145

72 § 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. O kosztach postępowania Sąd orzekł po myśli przepisów art. 200 wyżej powołanej ustawy.