Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 stycznia 2009 r., I SA/Bk 570/08

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 stycznia 2009 r., I SA/Bk 570/08

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz,, asesor WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w W. z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w W. na rzecz skarżącej kwotę 257 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Pismem z [...] kwietnia 2007 r. Pani T. P. zwróciła się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z wnioskiem o umorzenie należności wraz z odsetkami od nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Strona oświadczyła, że lecząc się wydała posiadane pieniądze i nie posiada środków do zapłacenia nieopłaconych dotychczas składek.

3 Po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku, Prezes KRUS wydał [...] lipca 2007 r. decyzję znak: [...], w której umorzył stronie 50 % odsetek w kwocie [...] zł.

4 Pani T. P. złożyła następnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zwracając się o umorzenie w całości odsetek i kosztów upomnień oraz przynajmniej połowy należności głównej.

5 Po rozpoznaniu ponowne sprawy, Prezes KRUS decyzją z [...] października 2007 r. znak: [...], utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2007 r. w zakresie umorzenia 50 % odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł i odmówił umorzenia pozostałej zaległości z tytułu składek.

6 Wyrokiem z 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 3010/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że została ona wydana z naruszeniem art. 138 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071

7 ze zm. (w dalszej części uzasadnienia w skrócie: "Kpa"), albowiem organ odwoławczy podjął rozstrzygnięcie nieprzewidziane w katalogu ujętym w tymże przepisie.

8 Ponownie rozpoznając sprawę Prezes KRUS, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 Kpa oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm.), wydał [...] sierpnia 2008 r. decyzję znak: [...], w której utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2007 r. w zakresie umorzenia 50 % odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu organ stwierdził, że wziął pod uwagę stan majątkowy i sytuację finansową strony (brak stałych źródeł dochodu) oraz pogłębiające się problemy zdrowotne strony. Podkreślił jednak, że przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie umorzenia należy brać pod uwagę również inne okoliczności, tj. stan finansów funduszów, z których wypłacane są świadczenia dla wszystkich ubezpieczonych.

9 Powyższą decyzję strona również zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniosła, że sprawa nie została rozpoznana wszechstronnie i nie orzeczono co do pozostałej części prośby,

10 tj. umorzenia przynajmniej połowy należności głównej w postaci nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

11 W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie.

12 Postanowieniem z 24 października 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 2736/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w związku ze zmianą przepisów, stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku.

13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

14 Skarga zasługuje na uwzględnienie.

15 Trafne okazały się podniesione przez Skarżącą zarzuty, dotyczące braku rozpoznania przez organ administracyjny całej sprawy, czym naruszone zostały przepisy art. 104 § 1 i 2 Kpa. Wynika z nich, że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzja powinna rozstrzygać sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo

16 w inny sposób kończyć sprawę w danej instancji.

17 Na tle tych uregulowań prawnych w doktrynie prawa administracyjnego dokonuje się podziału decyzji administracyjnych na decyzje częściowe i całkowite,

18 w zależności od tego, w jaki sposób rozstrzygają sprawę w nawiązaniu do treści wniosku strony (zob. np. Komentarz do art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), [w:] G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Tom II, LEX 2007, wyd. II). Rozstrzygnięcie sprawy co do istoty powoduje skutek materialnoprawny, kiedy to rozstrzyga się o obowiązkach lub (i) o uprawnieniach konkretnego adresata decyzji administracyjnej. Rozstrzygając o istocie sprawy, organ może uczynić to w części. Oznacza to, że rozstrzyga o części obowiązków lub (i) o części uprawnień, jednakże decyzję częściową organ może wydać tylko, gdy sprawa jest podzielna, tzn. można

19 z niej wyodrębnić części nadające się do rozstrzygnięcia względnie samodzielnego (zob. B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2006, s. 484). Ponadto, co jest istotne w realiach niniejszej sprawy, organ wydając decyzję częściową powinien

20 to wyraźnie zaznaczyć w jej treści. (zob. wyrok NSA z 14 marca 2002 r. I SA 2126/00, opubl. w LEX nr 81748). Wydanie decyzji częściowej powoduje bowiem zakończenie sprawy w danej instancji administracyjnej jedynie w zakresie objętym częściowym rozstrzygnięciem. W pozostałym zakresie sprawa przed organem administracji jest nadal zawisła, a organ ma obowiązek dokonać jej odrębnego rozstrzygnięcia.

21 Odnosząc powyższe do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy należy wskazać, że orzekający w tej sprawie organ nie wziął pod uwagę omawianych zasad rozstrzygania indywidualnej sprawy decyzją administracyjną. Skarżąca wnioskowała o umorzenie należności wraz z odsetkami od nieuiszczonych składek

22 na ubezpieczenie społeczne rolników. Tymczasem Prezes KRUS, działając jako organ pierwszej instancji, w decyzji z [...] lipca 2007 r. umorzył stronie 50 % odsetek za zwłokę nie wypowiadając się w ogóle co do pozostałej części żądania. Błąd ten organ starał się naprawić przy rozpoznaniu sprawy w drugiej instancji, leczy w decyzji z 12 października 2007 r. uczynił to w sposób wykraczający poza dyspozycję art. 138 § 1 Kpa, co spotkało się z negatywną oceną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażoną w przywołanym wyżej wyroku

23 z 9 kwietnia 2008 r. Natomiast w decyzji będącej przedmiotem niniejszej kontroli sądowej, Prezes KRUS, zrezygnował z naprawienia pierwotnego błędu i orzekł

24 o utrzymaniu w mocy decyzji w zakresie umorzenia 50 % odsetek za zwłokę.

25 Treść sentencji skarżonego rozstrzygnięcia jednoznacznie wskazuje, że w sprawie nie odniesiono się do całości wniosku strony, pomijając żądanie umorzenia nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Zarówno na etapie postępowania administracyjnego w fazie pierwszoinstancyjnej, jak też na etapie postępowania odwoławczego Skarżąca podkreślała, że wnosi o umorzenie nieopłaconych składek (w odwołaniu wyraziła prośbę o umorzenie przynajmniej połowy należności głównej). Organ tej kwestii nie rozstrzygnął i nie wskazał przy tym, że wydana decyzja ma charakter decyzji częściowej.

26 W takiej zaś sytuacja skarżona decyzja Prezesa KRUS z [...] sierpnia 2008 r. jako sprzeczna z art. 104 § 1 i 2 Kpa. Naruszenie przywołanych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik całej sprawy dlatego też Sąd na podstawie

27 art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu

28 przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Na podstawie art. 152 tejże ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Natomiast o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 i § 3 ustawy - Prawo

29 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 2 ust. 1 i 2, § 14 ust. 2

30 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu

31 (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

32 Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni przedstawioną w niniejszym wyroku jej ocenę prawną i rozpozna sprawę w jej granicach wynikających z treści żądania strony.