Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 czerwca 2005 r., I SA/Bk 49/05

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 czerwca 2005 r., I SA/Bk 49/05

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Włodzimierz Witold Kędzierski (spr.), Sędziowie asesor WSA Urszula Barbara Rymarska, asesor WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Urszula Zajko, po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi I. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.-

Uzasadnienie

2 Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...].01.2005 r., [...], utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z [...].10.2004 r., nr [...], o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

3 Dyrektor Izby Skarbowej odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu

4 na postanowienie organu pierwszej instancji wywiódł, że obowiązek wynikający

5 z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia

6 07.04.2004 r. w sprawie SA/Bk 978/03 został przez organy wykonany. Sąd uchylając postanowienie będące przedmiotem zaskarżenia wskazał, że organ administracyjny rozpoznał wniosek I. R. z 12.06.2003 r. jako zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, podczas gdy winien on być rozpoznany jako wniosek

7 o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Sąd nie rozpatrywał merytorycznej zasadności wniosku, a zatem nieuzasadnione jest wnioskowanie skarżącego,

8 że organ został zobligowany do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

9 Egzekucja prowadzona jest na podstawie ostatecznej i prawomocnej decyzji podatkowej. Nie zachodziła zatem konieczność dodatkowego wyjaśnienia stanu faktycznego. Prowadzenie egzekucji administracyjnej jest tylko realizacją dyspozycji wierzyciela, wyrażonej w prawidłowym, pod względem formalnym, tytule wykonawczym. Zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

10 w administracji organ egzekucyjny jest uprawniony jedynie do badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej.

11 Z akt sprawy wynika, że uczyniono zadość wymogowi w zakresie prawnej skuteczności doręczenia upomnień. Niedoręczenie upomnienia, o którym traktuje przepis art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mogłoby stanowić podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

12 Akta sprawy pozwalają na stwierdzenie, że przesyłka zawierająca

13 4 upomnienia doręczona została w trybie przewidzianym w art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przesyłka złożona została w urzędzie pocztowym dnia 11.10.2001 r., a zatem prawna skuteczność doręczeń stwierdzona została

14 z dniem 18.10.2001 r. Nie było więc przeszkód do wystawienia dnia 29.10.2001 r. tytułów wykonawczych.

15 Tytuły wykonawcze doręczone zostały zobowiązanemu wraz z dokonaniem pierwszej czynności egzekucyjnej – zajęciem nieruchomości – z dniem 14.01.2003 r.,

16 a zatem postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało z tą datą (art. 26 § 5 ustawy

17 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

18 W myśl przepisu art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W takim stanie rzeczy zobowiązania podatkowe za lata 1995 i 1996 uległyby przedawnieniu przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego czyli przed 14.01.2003 r. Zgodnie jednak z art. 70 § 8 ustawy Ordynacja podatkowa, zobowiązania zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym nie ulegają przedawnieniu niezależnie od upływu czasu. Upływ terminu, który w innych sytuacjach skutkowałby przedawnieniem ma tylko ten skutek, że zobowiązanie może być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu.

19 Przepis § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z 24.12.2002 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę (Dz. U. Nr 240, poz. 2063), stanowi, iż odsetki naliczane są tylko do dnia upływu terminu przedawnienia. Z zawiadomienia Sądu Rejonowego [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych w B. z dnia 21.11.2001 r.,

20 [...] wynika, że zabezpieczenia hipotecznego dokonano z tym dniem. Ponieważ zobowiązanie za 1995 r. przedawniałoby się z dniem 31.12.2001 r., za rok 1996 z dniem 31.12.2002 r., za 1997 r. z dniem 31.12.2003 r. i za 1998 r. z dniem 31.12.2004 r., a zabezpieczenia hipotecznego dokonano z dniem 21.11.2001 r.,

21 to w świetle przepisu art. 70 § 8 ustawy Ordynacja podatkowa nie nastąpiło przedawnienie zobowiązań podatkowych i prowadzenie egzekucji jest dopuszczalne. Nie zaistniały więc przesłanki z art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego.

22 Pan I. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej

23 w B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.

24 Skarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa:

25 • art. 15, art.33 pkt 1 i 7 oraz

26 • art. 59 § 1 pkt 2, 3 i 7 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.),

27 • art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego,

28 • art. 70 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926

29 ze zm.)

30 • § 4.1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. Nr 137, poz. 1541).

31 Wskazując na naruszenie wymienionych przepisów prawa, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

32 W uzasadnieniu skargi wywiódł, że egzekwowany obowiązek został określony w decyzji wydanej niezgodnie z przepisami prawa. Decyzja z dnia [...].08.2001 r. dotyczy nieistniejącego zobowiązania podatkowego. Podatek został naliczony w sposób sprzeczny z przepisami ustawy o rachunkowości i ustawy Ordynacja podatkowa. Organom podatkowym przedstawiono dowody bankowe

33 na legalne posiadanie środków finansowych sprzed 20 lat wolnych od podatku

34 i wystarczających na finansowanie wydatków mieszkaniowych w latach 1995-1998 r.

35 W aktach sprawy brak jest oryginalnych dowodów stwierdzających doręczenie podatnikowi upomnień, o czym traktuje przepis art. 15 § 1 ustawy

36 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

37 W sprawie powołano się tylko na kopię upomnień oraz fikcyjne (zastępcze) ich doręczenie. Tymczasem, zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji upomnienia sporządza się w dwóch egzemplarzach,

38 z których jeden przeznaczony jest dla podatnika, a drugi pozostaje w aktach sprawy. Tymczasem w aktach sprawy nie ma oryginału upomnienia i nie ma oryginalnej koperty. Faktyczne wezwanie do zapłaty nastąpiło dopiero dnia 14.01.2003 r., kiedy to wręczono zobowiązanemu tytuły wykonawcze.

39 Organy nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego, a Izba Skarbowa ograniczyła się jedynie do stwierdzenia, że prowadzenie egzekucji administracyjnej jest tylko realizacją woli wierzyciela. W tym zakresie Dyrektor Izby Skarbowej powołał się na art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dnia 14.01.2003 r. podatnikowi wręczono tytuły wykonawcze, ale bez upomnień, czym naruszono przepis art. 27 § 3 powołanej ustawy. Taki stan rzeczy nakazuje przypuszczać, że na dzień 11.10.2001 r. takich upomnień w ogóle nie było. Ich kopie pojawiły się w okresie późniejszym na użytek sprawy.

40 Zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, gdyż dotyczy podatku

41 za lata 1995-1998. Zdaniem skarżącego złożenie wniosku o ustanowienie hipoteki nastąpiło dopiero 07.01.2003 r. – tj. z dniem zawiadomienia o dokonaniu wpisu. Wniosek z dnia 19.11.2001 r. o wpis hipoteki jako dotyczący nieruchomości położonej pod innym adresem niż nieruchomość zobowiązanego, nie wywołał żadnego skutku prawnego. Zatem stanowisko organów, iż wobec hipotecznego zabezpieczenia zobowiązania podatkowego nie doszło do jego przedawnienia, nie jest zasadne. Wpis hipoteki do nieruchomości położonej przy ul. [...] 4a

42 w B. nie może być traktowany jako dotyczący nieruchomości przy

43 ul. [...] 4b.

44 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

45 Zgodnie z przepisem art. 1 §§ 1 i 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo

46 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

47 z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

48 W myśl art. 133 § 1 powołanej ustawy Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, przy czym rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 135 § 1 ustawy). Tak określona kognicja sądu administracyjnego skutkuje, że Sąd rozpoznając sprawę bada czy dokonane przez organ ustalenia faktyczne znajdują oparcie w zebranym w sprawie materiale i czy wydana decyzja odpowiada obowiązującemu prawu.

49 Sprawa dotyczy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego

50 w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z przepisem art. 15 § 1 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel,

51 po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku

52 z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

53 Wierzycielem należności wynikających z decyzji [...] Urzędu skarbowego w B. z dnia [...].08.2001 r., Nr [...] jest tenże urząd. W aktach administracyjnych znajduje się kserokopia potwierdzenia odbioru 4 upomnień wysłanych do zobowiązanego I. R. Znajdują się też cztery kserokopie upomnień skierowanych do I. R. (k. 16 akt administracyjnych). Z zapisu na kserokopii potwierdzenia upomnień wynika,

54 że z powodu nieobecności adresata, na drzwiach mieszkania umieszczono zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym [...]. Przesyłkę awizowano dnia 11.10.2001 r. Ponieważ przesyłka nie została przez adresata odebrana w ciągu 7 dni. Organ uznał, że doręczenie przesyłki nastąpiło

55 z dniem 18.10.2001 r. Takie stanowisko organu znajdowało uzasadnienie w przepisie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego.

56 Jak wyżej wskazano postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od doręczenia upomnienia zobowiązanemu. Ponieważ doręczenie (zastępcze) upomnienia nastąpiło z dniem 18.10.2001 r., to postępowanie egzekucyjne mogło zostać wszczęte nie wcześniej niż 26 października 2001 r.

57 Jak wynika z akt administracyjnych tytuły wykonawcze wystawione zostały dnia 29.10.2001 r. (k. 13-16), a zatem dochowano terminu przewidzianego w art. 15

58 § 1 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny – w sprawie niniejszej Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego

59 w B. – wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela

60 i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

61 w administracji). Do tytułu wykonawczego wierzyciel dołącza dowód doręczenia upomnienia (art. 27 § 3 ustawy).

62 W sprawie niniejszej do tytułów dołączono kserokopię dowodu doręczenia upomnień (doręczenia zastępczego). Należało zatem rozważyć czy kserokopia dowodu doręczenia upomnień, potwierdzona przez uprawnioną osobę za zgodność z oryginałem może być uznana za dowód doręczenia upomnienia. Aczkolwiek zasadą powinno być dołączanie oryginałów dowodów doręczenia upomnień, to brak jest podstaw do podważania stanowiska, iż takim dowodem nie może być kserokopia potwierdzona przez uprawnionego pracownika. Za dopuszczeniem takiej możliwości przemawiać może konieczność kompletowania materiału dowodowego. Pogląd taki nie jest negowany przez doktrynę (zobacz ustawa

63 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz Autor Dariusz Jankowiak, UNIMEX 2005 r., str. 271-274).

64 Sąd miał na uwadze i tę okoliczność, że do mementu uzyskania przez wierzyciela dowodu doręczenia zobowiązanemu upomnienia, cała dokumentacja – w tym korespondencja – znajduje się w aktach wymiarowych. Dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zakłada własne akta prowadzonej przez siebie sprawy Stąd brak oryginału dowodu doręczenia upomnień oraz oryginałów upomnień nie oznacza, że w aktach wymiarowych takich dokumentów nie ma. Należy też mieć na względzie przepis art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który to stanowi, że organ egzekucyjny bada

65 z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, a więc uznając kserokopie upomnień i dowodu ich doręczenia za dostateczny dowód wystawienia, wysłania

66 i doręczenia upomnień, nie miał wątpliwości co do tego, że odzwierciedlają one rzeczywisty stan rzeczy, zwłaszcza że wierzyciela reprezentował ten sam Naczelnik Urzędu Skarbowego, który był także organem egzekucyjnym. Na podstawie akt sprawy stwierdzić należało, że stanowisko organu, iż wpis hipoteki przymusowej

67 na nieruchomości położonej przy ul. [...] 4B w B. wywarł skutek

68 z dniem 21.11.2001 r. Otóż przepis art. 29 ustawy z 06.07.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. nr 124, poz. 1361 ze zm.) stanowi, iż wpis

69 w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o dokonanie

70 wpisu, a w przypadku wszczęcia postępowania z urzędu – od chwili wszczęcia tego postępowania. Należy jednak podkreślić, że moc wsteczna wpisu dotyczy sytuacji, kiedy właściwy wpis mógł zostać dokonany w chwili złożenia wniosku.

71 W sprawie niniejszej nie może być wątpliwości, ze hipoteka na nieruchomości przy ul. [...] 4B mogła być wpisana w dniu złożenia wniosków (21.11.2001 r. – k. 9 akt adm.). I. R. był bowiem właścicielem nieruchomości oznaczonej nr 4B i zobowiązany był do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 1995-1998. Organ egzekucyjny na żądanie Sądu Rejonowego [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych w B. sprecyzował oznaczenie nieruchomości. Zatem złożony wniosek 21.11.2001 r. o wpis hipoteki przymusowej wywarł skutek z dniem 21.11.2001 r. (zobacz ustawa o księgach wieczystych i hipotece, St. Rudnicki, Komentarz – Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis Sp. z o.o., Warszawa 2005 r., str. 137-139). Zgodnie z przepisem art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne zostaje umorzone między innymi :

72 1. jeżeli obowiązek nie jest wymagany, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał (pkt 2 art. 59 § 1);

73 2. jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa (pkt 3 art. 59 § 1);

74 3. jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny

75 są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu.

76 W sprawie niniejszej żadna z tych przesłanek nie występuje pomimo przekonania skarżącego o ich istnieniu.

77 Obowiązek I. R. wynika z ostatecznej decyzji [...] urzędu Skarbowego w B. z [...].08.2001 r. nr [...]. Sprawa dotycząca postępowania egzekucyjnego nie może dotyczyć próby wzruszenia ostatecznej decyzji wymiarowej. Postępowanie podatkowe jest postępowaniem odrębnym od postępowania egzekucyjnego. Nieuzasadnionym jest zatem stanowisko skarżącego, iż w sprawie dotyczącej postępowania egzekucyjnego może zwalczać ostateczną decyzję wymiarową. Tych dwóch kategorii spraw nie można łączyć i wywodzić, że wówczas postępowanie toczy się w granicach tej samej sprawy (art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Tym samym chybiony jest zarzut skarżącego, że obowiązek wynikający z decyzji ostatecznej nie powinien być egzekwowany, gdyż zobowiązanie podatkowe w ogóle nie istniało i nie istnieje. Jak wyżej wykazano organ administracyjny zasadnie przyjął, że upomnienia zostały zobowiązanemu doręczone w sposób zastępczy, a zatem nie istnieje przesłanka powodująca umorzenie postępowania egzekucyjnego przewidziana w art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z tych samych przyczyn nie można uznać za zasadny zarzutu naruszenia przepisu art. 15 ust. 1 ustawy w/w. Nie można także uznać za trafny zarzutu naruszenia przepisu art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dnia 14 stycznia 2003 r. tytuły wykonawcze doręczono zobowiązanemu. Natomiast dowód doręczenia upomnienia wierzyciel dołącza do tytułu kierując tytuł do egzekucji. Zatem zobowiązany nie musiał otrzymać wraz z tytułem upomnienia bądź dowodu doręczenia upomnienia. Chybiony też jest zarzut naruszenia przepisu art. 70 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.). Jak wyżej wykazano wpis hipoteki wywarł wniosek z dniem 21.11.2001 r., a zatem zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipotecznie nie ulega przedawnieniu (art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej). Sąd nie stwierdził, by w sprawie naruszono przepisy art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zebrany materiał pozwolił organom na poprawne rozpatrzenie sprawy.

78 Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, iż w Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego poza wskazaniem, iż organ nie wyjaśnił, czego żądanie skarżącego dotyczyło, innych wskazań nie było.

79 W świetle powyższych rozważań Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i wobec tego na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo

80 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), oddalił skargę.