Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 listopada 2014 r., I SA/Bk 443/14

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 listopada 2014 r., I SA/Bk 443/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Andrzej Melezini, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 listopada 2014 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013 oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Pan S. G. (dalej powoływany również jako: "Skarżący")

3 w dniu [...] maja 2013 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek

4 o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w którym zadeklarował pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 - uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni 13,52 ha i wariant 2.9 - uprawy warzywne (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni 0,10 ha.

5 W dniu [...] lipca 2013 r. w gospodarstwie rolnym Skarżącego została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie działania Program rolnośrodowiskowy, z której sporządzony został raport z czynności kontrolnych

6 nr [...] oraz kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą inspekcji terenowej, z której sporządzony został raport z czynności kontrolnych nr [...]. W wyniku powyższych kontroli stwierdzono nieprawidłowości mające wpływ na pomniejszenie płatności rolnośrodowiskowej, w szczególności na działce rolnej B nie stwierdzono deklarowanej uprawy (kod nieprawidłowości DR6), gdyż Skarżący zadeklarował roślinę uprawną w plonie głównym jako mieszankę wieloletnich traw z motylkowatymi drobnonasiennymi, podczas gdy w trakcie kontroli inspektorzy terenowi stwierdzili owies.

7 Skarżący w pismach z [...] lutego 2014 r. i [...] marca 2014 r. złożył zastrzeżenia do raportów z czynności kontrolnych wskazując, że na spornej działce mieszanka traw z motylkowatymi drobnonasiennymi była zastosowana jako wsiewka

8 do mieszanki zbożowej przeznaczonej na zbiór na ziarno. W momencie kontroli jeszcze nie była bardzo widoczna. Mieszanka zbożowa została skoszona na paszą na zielono. Organ nie uwzględnił tych zastrzeżeń, wskazując na ustalenia przeprowadzonej kontroli.

9 Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S., przyznał Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na 2013 rok.

10 Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., w którym wniósł o ponowne przeprowadzenie postępowania. Zdaniem Skarżącego wydana decyzja dotycząca odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla wariantu 2.1, w szczególności Skarżący nie zgodził się z ustaleniami dokonanymi podczas kontroli na miejscu dotyczącymi gatunku stwierdzonej uprawy na działce rolnej B.

11 Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

12 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazując i przytaczając przepisy regulujące przyznawanie płatności rolnośrodowiskowych oraz zasady przeprowadzania kontroli wskazał, że z akt sprawy wynika, że Skarżący zadeklarował we wniosku

13 o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok w pakiecie 2. Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 - uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania), m.in. działkę rolną B o powierzchni 1,87 ha, deklarując grupę upraw JPO, UPO, RS z rośliną uprawną w plonie głównym - mieszanka wieloletnia traw

14 z motylkowatymi drobnonasiennymi. Z raportu z czynności kontrolnych w zakresie działania Program rolnośrodowiskowy, wynika, że inspektorzy terenowi na wskazanej działce rolnej B stwierdzili powierzchnię 1,63 ha, z rośliną uprawną w plonie głównym - owies, wpisali kod nieprawidłowości DR6 (nie stwierdzono deklarowanej uprawy, stwierdzona uprawa należy do tej samej lub wyższej grupy płatności) oraz kod nieprawidłowości DR13+ (zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej). Potwierdzeniem ustalenia stanu faktycznego na gruncie w dniu przeprowadzenia kontroli jest dokumentacja fotograficzna (fotografia nr 19, 20, 26, 27). Powyższe skutkowało, w sytuacji

15 nie zgłoszenia przez rolnika dobrowolnej zmiany wniosku o przyznanie płatności

16 na podstawie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., że powierzchnię taką należało wykluczyć z płatności rolnośrodowiskowej. Organ odwoławczy wskazał stwierdzone powierzchnie poszczególnych działek rolnych (oraz przypisane kody nieprawidłowości). Wyliczając wysokość pomocy zastosowano art. 16 ust. 3 i 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z którego wynika, że jeżeli różnica pomiędzy powierzchnią wnioskowaną i stwierdzoną przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie przyznaje się pomocy.

17 Organ odwoławczy nie uznał złożonych przez Skarżącego wyjaśnień,

18 w których stwierdził, że na spornej działce znajdowała się mieszanka zbożowa

19 z wsiewką traw z motylkowatymi drobnonasiennymi, ale została skoszona

20 na zielonkę, dlatego też w plonie głównym na 2013 r. zadeklarował mieszankę wieloletnią traw z motylkowymi drobnonasiennymi. Organ podkreślił, że z dołączonej dokumentacji fotograficznej wykonanej w trakcie kontroli widać w sposób

21 nie budzący zastrzeżeń owies.

22 W ocenie organu II instancji w niniejszej sprawie nie było podstaw

23 do zastosowania zwolnienia od nałożenia sankcji finansowych, o których mowa

24 w art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Wniosek nie był bowiem prawidłowy pod względem faktycznym, a Skarżący nie wykazał skutecznie w toku postępowania, iż nie ponosi winy za zadeklarowanie we wniosku nieprawidłowych danych.

25 Na powyższą decyzję, Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

26 w Białymstoku, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

27 Skarżonej decyzji zarzucono:

28 1. naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu

29 I instancji, podczas gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy (ustalenie stanu faktycznego w zakresie rzeczywistej powierzchni upraw kwalifikowanych do płatności rolnośrodowiskowej (dalej jako RS) oraz plonu głównego na działce B) miał istotny wpływ

30 na jej rozstrzygnięcie;

31 2. naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,

32 z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela:

33 - w zakresie stwierdzenia jaka roślina jest uprawiana w plonie głównym

34 na działce B, co skutkowało odmową zakwalifikowania działki B do płatności RS wskutek stwierdzenia uprawy owsa, podczas gdy według wyjaśnień Skarżącego owies był jedynie zasiany jaki roślina ochronna w pierwszym roku upraw i skoszony na zielono, a poplonem głównymi z pola jest mieszanka traw z motylkowatymi drobnonasiennymi - siana jako wsiewka w zboże, a nie siew czysty ze względu

35 na warunki prawidłowej gospodarki;

36 - w zakresie ustalenia rzeczywistej powierzchni upraw kwalifikowanych do objęcia ich płatnością RS, podczas gdy Skarżący podtrzymał zadeklarowany przez siebie obszar i w odwołaniu wskazał, że kwestionuje pomiar dokonany w dniu [...] lipca 2013 r., przyjęty za podstawę decyzji - brak przeprowadzenia kolejnego dowodu na tę okoliczność;

37 - w zakresie wyjaśnienia, czy ewentualna rozbieżność między wielkością zadeklarowanej powierzchni kwalifikowanej do płatności, a wielkością obszaru zatwierdzonego wynika z winy Skarżącego, podczas gdy wykazanie winy Skarżącego jest przesłanką materialnoprawną zastosowania obniżki - w świetle przepisu art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009;

38 3. naruszenie art. 8 i art. 9 K.p.a. poprzez brak działania budzącego zaufanie Strony do władzy publicznej, brak czuwania nad tym, aby Strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i udzielania jej w tym celu wskazówek (kontrolerzy terenowi ARiMR zapewnili Skarżącego, że "wszystko jest w porządku"), niepoinformowanie strony o grożącej jej utracie płatności RS do całej grupy upraw

39 w wariancie 2.1, tj. okolicznościach faktycznych i prawnych które mogą mieć wpływ na ustalenie jej prawi obowiązków, skutkiem czego strona nie złożyła odpowiednich wniosków dowodowych, ani nie powołała fachowego pełnomocnika

40 na wcześniejszym etapie postępowania;

41 4. naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. poprzez:

42 - brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, w szczególności organ nie starał się nawet zweryfikować twierdzeń strony odnośnie rodzaju upraw na działce B, a także odnośnie powierzchni upraw;

43 - brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności odnośnie powierzchni działki G - w decyzji przyjęto inną powierzchnię, aniżeli

44 w raportach pokontrolnych;

45 5. naruszenie art. 80 K.p.a. poprzez:

46 - uznanie za udowodnioną okoliczność, że powierzchnia działki G wynosi 1,07 ha, podczas gdy zarówno z oświadczenia Skarżącego, jak i raportów pokontrolnych wynika, ze powierzchnia ta wynosi 1,16 ha;

47 - uznanie za udowodnioną okoliczność, że na działce B rośliną uprawianą w plonie głównym jest owies;

48 - uznanie za udowodnioną okoliczności, że powierzchnia upraw zadeklarowanych

49 do płatności jest zawyżona w stosunku do rzeczywistej powierzchni;

50 podczas gdy oceniając całokształt zebranego materiału dowodowego

51 nie można jednoznacznie wyciągnąć takich wniosków;

52 6. naruszenie art. 15 K.p.a. poprzez jedynie pozorne rozpatrzenie dowodów (art. 77 § 1 K.p.a.) i bezpodstawne uznanie danych okoliczności za udowodnione (art. 8 K.p.a.), a faktyczne oparcie w całości swojej opinii na temat sprawy

53 o stanowisko zaprezentowane w decyzji organu I instancji, co narusza zasadę dwuinstancyjności.

54 W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

55 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje.

56 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które mogło być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR w Ł. oraz decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S.

57 Spór w sprawie dotyczy przede wszystkim dokonanych przez organ ustaleń odnoszących się do działki rolnej B. Skutkiem nie stwierdzenia na tej działce deklarowanej uprawy było wykluczenie jej powierzchni z płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.

58 Oceniając to zagadnienie należy w pierwszej kolejności wskazać, że pomoc finansowa w postaci płatności rolnośrodowiskowej z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich przewidziana jest w ramach realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich określonego w art. 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia

59 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich

60 przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)

61 (Dz. Urz. UE z 2005 r., Nr L 277, s. 1). Warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania tej pomocy określa ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r., poz. 173). Zgodnie z art. 5 ust. 1

62 pkt 14 ustawy, realizacja Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie "Program rolnośrodowiskowy".

63 Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, pomoc jest przyznawana

64 na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej. Wnioskodawca zatem sam określa treść swojego żądania, a decyzję w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej organ ARiMR wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane we wniosku. Realizacja zobowiązania środowiskowego podlega kontroli (art. 30 i art. 31 ustawy).

65 We wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2013 Skarżący ubiegał się między innymi o przyznanie płatności do działek rolnych objętych pakietem 2 – "Rolnictwo ekologiczne" - wariant 2.1 – "uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania)" na pow. 13,52 ha.

66 Szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy

67 w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" określone zostały przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich

68 na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.) – zwanego dalej "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym".

69 Płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, który obok innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej (określonych w § 2 ust. 1 pkt 1

70 i 2 rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r.), realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych, a ponadto jeżeli rolnik spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone

71 w rozporządzeniu (§ 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego).

72 Zgodnie z treścią § 4 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe:

73 1) zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego

74 w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE z 2009 r. Nr L 316, s. 1), (...) oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

75 2) prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów

76 przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego;

77 3) przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

78 Zasadą wynikającą z § 6 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jest to, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany. Jedną

79 z nich jest opisana w § 6 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia zmiana polegająca na zmianie:

80 a) miejsca uprawy roślin w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2,

81 lub miejsca uprawy truskawki lub poziomki, lub maliny w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2,

82 bez względu na zmianę miejsca realizacji wariantu, z tym że taka zmiana

83 w przypadku rośliny dwuletniej określonej w ust. 1a załącznika nr 4

84 do rozporządzenia jest dopuszczalna po upływie dwóch lat uprawy tej rośliny, lub

85 b) rośliny uprawianej w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2

86 lub truskawki, lub poziomki, lub maliny uprawianych w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 na inną roślinę, która może być uprawiana w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, lub truskawkę, lub poziomkę, lub malinę, które mogą być uprawiane

87 w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, bez względu na zmianę realizowanego wariantu na inny

88 z wymienionych wariantów, z tym że taka zmiana w przypadku rośliny dwuletniej określonej w ust. 1a załącznika nr 4 do rozporządzenia

89 jest dopuszczalna po upływie dwóch lat uprawy tej rośliny, lub

90 c) wielkości obszaru, na którym jest uprawiana dana roślina w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 lub truskawka, lub poziomka, lub malina

91 w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4

92 ust. 1 pkt 2

93 - jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych

94 we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, a całkowity obszar, na którym są realizowane wymienione warianty, nie ulegnie zmianie.

95 Prawodawca przewidział, że zmianę zobowiązania rolnośrodowiskowego wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej, którą należy zgłosić kierownikowi biura powiatowego Agencji we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok, w którym rolnik realizuje zmienione zobowiązanie rolnośrodowiskowe, chyba że przepisy rozporządzenia stanowią inaczej (§ 6 ust. 2

96 i 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego).

97 Jednocześnie stosownie do § 23 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej,

98 poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem adresu zawiera oświadczenie o:

99 a) powierzchni działek ewidencyjnych,

100 b) sposobie wykorzystania działek rolnych, w szczególności z podaniem rośliny uprawnej,

101 c) liczbie zwierząt ras lokalnych.

102 W świetle powyższych regulacji stwierdzić należy, że w zakresie spełnienia warunków do przyznania płatności rolnośrodowiskowej niezbędnym

103 jest zadeklarowanie powierzchni działek rolnych, zgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym ze wskazaniem konkretnej rośliny uprawnej, wynikającej

104 ze zobowiązania rolnośrodowiskowego. Owszem dopuszczalna jest zmiana takiej rośliny na inną, jednakże wiąże się to z koniecznością zmiany całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, która to zmiana powinna zostać zgłoszona kierownikowi Agencji w odpowiednim trybie.

105 Wymóg wskazania rośliny uprawnej we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej wynika również z art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE)

106 nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 65 ze zm.), w którym określona została definicja działki rolnej. Zgodnie z nią, w przypadku, gdy wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, granice działki rolnej są wyznaczone na podstawie tego konkretnego użytkowania. Przyjąć zatem należy za organami, że grupą upraw w rozumieniu art. 2 pkt 1 tegoż rozporządzenia będą działki rolne zadeklarowane przez rolnika, na których prowadzona jest uprawa jednego gatunku rośliny uprawnej. Przez "konkretne użytkowanie", zawarte w definicji działki rolnej należy między innymi rozumieć konkretną uprawę, określonej gatunkowo rośliny. Zgodnie z art. 6 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu

107 do wprowadzania procedur kontroli oraz zasady wzajemności zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz UE L 35/8 z 28.01.2011 r.) obszar zatwierdzony to obszar działek lub parceli (...) odnośnie do którego zostały spełnione wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania danej pomocy.

108 Z akt niniejszej sprawy wynika, że Skarżący zadeklarował we wniosku

109 o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok w pakiecie 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 - uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania), min. działkę rolną B o powierzchni 1,87 ha, deklarując grupę upraw JPO, UPO, RS z rośliną uprawną w plonie głównym - mieszanka wieloletnia traw

110 z motylkowatymi drobnonasiennymi. Z raportu z czynności kontrolnych w zakresie działania Program rolnośrodowiskowy z dnia [...] lipca 2013 r. wynika, że inspektorzy terenowi na wskazanej działce rolnej B stwierdzili powierzchnię 1,63 ha, z rośliną uprawną w plonie głównym - owies, wpisali kod nieprawidłowości DR6 (nie stwierdzono deklarowanej uprawy, stwierdzona uprawa należy do tej samej lub wyższej grupy płatności) oraz kod nieprawidłowości DR13+ (zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej).

111 Niewątpliwie nie można utożsamiać mieszkanki wieloletnich traw

112 z motylkowymi drobnonasiennymi ze zbożem, gdyż nie jest to ta sama uprawa.

113 Z dołączonej do akt dokumentacji fotograficznej niezbicie wynika, że na działce

114 rolnej B znajdował się owies (fotografie nr 19, 20, 26, 27). Zadeklarowana działka rolna B nie spełniała zatem wszystkich warunków do przyznania płatności rolnośrodowiskowej, gdyż na tejże działka była uprawiana w plonie głównym inna roślina, niż deklarowana we wniosku, w konsekwencji powierzchnię tej działki należało wykluczyć z płatności rolnośrodowiskowej.

115 W ocenie Sądu, Skarżący skutecznie nie podważył wyników kontroli przeprowadzonej w jego gospodarstwie rolnym w dniu [...] lipca 2013 r. Należy zgodzić się z organami, że kontrola ta została przeprowadzona w sposób właściwy, zgodnie z obowiązującymi przepisami i prawidłowo została udokumentowana w formie protokołu z czynności kontrolnych. Trzeba podnieść, że raport z czynności kontrolnych ma moc prawną dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 K.p.a., gdyż został sporządzony przez uprawniony do tego organ i w przypisanej formie,

116 w zakresie powierzonych jemu z mocy prawa zadań, wskazanych w zakresie działania tego organu.

117 Sporządzony raport z czynności kontrolnych nr [...] wskazuje, że przy kontroli obecny był Skarżący, który zaakceptował wyniki przeprowadzonych czynności kontrolnych składając podpisy na raporcie. Skarżący nie zgłosił przy tym żadnych zastrzeżeń, pomimo, że w raporcie odnośnie działki rolnej B inspektorzy terenowi stwierdzili roślinę uprawną w plonie głównym – owies i wpisali kod nieprawidłowości DR6.

118 Raport z czynności kontrolnych nr [...] doręczony w dniu [...] lipca 2013 r. zawierał nadto pouczenie, że podmiot kontrolowany ma możliwość zgłoszenia na piśmie umotywowanych zastrzeżeń co do ustaleń zawartych

119 w raporcie (zgłoszenia należy dokonać przed podpisaniem raportu, w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania). Z kolei Raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...] został wysłany do Skarżącego w dniu [...] września 2013 r. Zawarto w nim informację, że po otrzymaniu raportu z kontroli Skarżący może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie, co do ustaleń w nim zawartych, do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę złożenia wniosku, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu. Skarżący został zatem dwukrotnie pouczony o możliwości złożenia w stosownych terminach zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w raportach. Pomimo wskazanych pouczeń, Skarżący w terminie nie złożył żadnych zastrzeżeń. Zastrzeżenia na piśmie zostały złożone dopiero w piśmie z [...] lutego 2014 r. i następnie w piśmie z [...] marca 2014 r. Zastrzeżenia te zostały dwukrotnie rozpatrzone, jednakże organ ich nie uwzględnił wskazując na wyniki przeprowadzonej kontroli.

120 Skarżący w zastrzeżeniach do raportów wskazał, że na spornej działce B mieszanka traw z motylkowatymi drobnonasiennymi była zastosowana jako wsiewka do mieszanki zbożowej przeznaczonej na zbiór na zielono, która była widoczna dopiero po skoszeniu mieszanki zbożowej, co nastąpiło około [...] lipca 2014 r. Mieszanka traw z motylkowatymi drobnonasiennymi została "wypasiona"

121 w października 2014 r. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Skarżący złożył powyższe zastrzeżenia dopiero po upływie około 8 miesięcy od daty, w której poinformowano go o wynikach kontroli, złożył te zastrzeżenia w czasie, gdy nie dało się już w istocie zweryfikować wyników przeprowadzonej kontroli na miejscu i ustalić faktu zasiania mieszanki traw z motylkowatymi drobnonasiennymi przed datą kontroli. Skarżący składając zastrzeżenia nie przedstawił też żadnych dowodów

122 na poparcie swoich twierdzeń.

123 Pełnomocnik Skarżącego podtrzymuje w skardze, powołując się na publikacje rolnicze, że owies stwierdzony na działce rolnej B był zasiany jedynie jako roślina ochronna i wskazuje, że jest to zgodne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej. Przedstawione twierdzenia mają jednak charakter czysto teoretyczny. Z dołączonych publikacji wynika, że rośliny motylkowe drobnonasienne mogą być wsiewane

124 w roślinę ochronną lub uprawiane w siewie czystym. Nie dają one podstawy

125 do stwierdzenia, że Skarżący dokonał siewu mieszanki traw z motylkowatymi drobnonasiennymi wraz z rośliną ochronną w postaci owsa, a nie dokonał ich zasiewu w siewie czystym, już po przeprowadzeniu kontroli. Trzeba też zauważyć,

126 że przedstawione razem ze skargą zdjęcia wykonane w dniu [...] lipca 2014 r. mogą potwierdzać, że na danej działce znajdują się rośliny motylkowe drobnonasienne,

127 ale tylko w tej dacie. Nie pozwalają natomiast na wyciągnięcie wniosku, że rośliny te były zasiane na konkretnej działce rolnej B w dniu przeprowadzenia kontroli,

128 tj. [...] lipca 2014 r., a nie później.

129 Zestawiając zatem - informacje wynikające z podpisanego przez Skarżącego raportu z czynności kontrolnych z [...] lipca 2014 r. wraz z dołączonym do niego materiałem zdjęciowym, w stosunku do którego nie przedstawiono w terminie zastrzeżeń z późniejszymi twierdzeniami Skarżącego zgłoszonymi po upływie około 8 miesięcy, które nie zostały poparte żadnymi dowodami, poza wskazaniem, że siew z rośliną ochronną jest jedną z form zasiewu roślin motylkowych drobnonasiennych

130 i przedstawieniem wykonanych rok po kontroli zdjęć działki pokrytej roślinami motylkowymi drobnonasiennymi - należy stwierdzić, że organy prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy nie dając wiary tymże twierdzeniom. Ocena ta jest przekonująca, odpowiada zasadom logiki i doświadczenia życiowego.

131 Przechodząc do zarzutu dotyczącego powierzchni działki rolnej G (powierzchnia deklarowana - 1,16 ha, powierzchnia stwierdzona na podstawie systemu LPiS - 1,07 ha), organ w tym zakresie wyjaśnił, że zmniejszenie powierzchni wynika z przekroczenia powierzchni PEG. Stosownie do § 18 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, przy ustalaniu wysokości płatności rolnośrodowiskowej przysługującej do działek rolnych uwzględnia się powierzchnię tych działek, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Przepis ten wskazuje na uprawnienie organu do zmniejszenia deklarowanej

132 przez wnioskodawcę powierzchni działek, w razie stwierdzenia nieprawidłowości

133 w tym zakresie. Ustalona powierzchnia działki rolnej G - 1,07 ha została wskazana

134 w Informacji dotyczącej działek ewidencyjnych (k. 21 akt adm.). Przyjętą powierzchnię tej działki podano w decyzji organu I instancji (ze wskazaniem kodów nieprawidłowości - DR52 i DR53), co nie było kwestionowane przez Skarżącego

135 w odwołaniu. Dodatkowo organ II instancji dołączył do akt administracyjnych dokument – "Wizualizacja danych przestrzennych sprawy [...]" przedstawiający sposób ustalenia przyjętej w sprawie powierzchni działki rolnej G. Zarzuty stawiane w tym zakresie nie dają zatem podstaw do uchylenia skarżonej decyzji.

136 Należy podzielić pogląd organu o braku możliwości zastosowania w sprawie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, który przewiduje wyjątki

137 od stosowania zmniejszeń i wykluczeń. Zgodnie z jego treścią zmniejszeń

138 i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II rozporządzenia, nie stosuje się

139 w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy (ust. 1). Ponadto zmniejszeń

140 i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten

141 nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku (ust. 2).

142 Wniosek złożony przez Skrzącego nie był prawidłowy pod względem faktycznym, a ponadto Skarżący nie wykazał skutecznie, że nie ponosi winy

143 za zadeklarowanie nieprawidłowych danych. Wnioskodawca nieprawidłowo określił rodzaj uprawy na działce rolnej B, deklarując we wniosku mieszankę wieloletnią traw z motylkowatymi drobnonasiennymi, tymczasem podczas kontroli na miejscu

144 na gruncie stwierdzono owies.

145 Skontrolowane powierzchnie działek rolnych wskazanych do płatności

146 przez Skarżącego w wariancie 2.1 – uprawy rolnicze (w okresie przestawienia) wykazały niezgodności polegające na zawyżeniu ich powierzchni w stosunku

147 do powierzchni stwierdzonej o 2,30 ha, co stanowi 20,4991 % powierzchni stwierdzonej. Zgodnie z art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 w przypadku, o którym mowa w ust. 3 akapit drugi, pomoc oblicza się

148 na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę,

149 którą stwierdzono, jeżeli różnica ta przekracza albo 3 % albo dwa hektary,

150 ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Jeżeli wspomniana różnica przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie przyznaje się pomocy. Stwierdzenie różnicy w wysokości 20,4991 % musiało zatem skutkować

151 nie przyznaniem pomocy w wariancie 2.1.

152 Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

153 W tym zakresie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy

154 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1,

155 do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do art. 21 ust. 2 ww. ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: (1) stoi na straży praworządności; (2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; (3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie

156 ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; (4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Według art. 21 ust. 3

157 w/w ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa

158 w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia

159 co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

160 W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązują zatem odmienne zasady od zasad ogólnych stosowanych w postępowaniach prowadzonych na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności w przywołanych przepisach obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia

161 przez organ całego materiału dowodowego określony w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy nie mają natomiast obowiązku działania

162 z urzędu i aktywnego poszukiwania dowodów. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Organy są obowiązane do przestrzegania zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w art. 80 K.p.a. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności nie można generalnie wyłączyć obowiązków organu wynikających

163 z 9 K.p.a., są one jednak dalece ograniczone. W szczególności organ nie z urzędu,

164 a na wniosek strony, udziela jej niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Również jedynie na żądanie strony zapewnia jej czynny udział w postępowaniu.

165 Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organ w kontrolowanym postępowaniu wypełnił przedstawione powyżej wymagania. Organ w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały zgromadzony materiał dowodowy. Poddał ocenie wniosek Skarżącego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oraz raporty z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie Skarżącego

166 w dniu [...] lipca 2013 r. Organ odniósł się również do zastrzeżeń przedstawionych przez Skarżącego. Ocena zebranych dowodów jest przekonująca, zgodna

167 z wymogami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. W decyzji wyjaśniono powody nieuwzględniania argumentacji prezentowanej przez stronę. Podjęte rozstrzygnięcie wynika przede wszystkim z uwzględnienia przez organ wyników kontroli przeprowadzonej w 2013 r. Skarżący, mimo, że miał możliwość przedstawienia dowodów na poparcie swojego stanowiska, skutecznie nie podważył tych ustaleń. Organ odwoławczy, kierując się zasadą dwuinstancyjności ponownie rozpoznał sprawę i podzielił wnioski organu I instancji. W sprawie nie było podstaw

168 do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Trzeba zauważyć, że wbrew zarzutom skargi, Skarżący w odwołaniu kwestionował jedynie ustalenia dotyczące stwierdzenia na działce rolnej B innej rośliny niż deklarowana w plonie głównym, nie wnosił też o przeprowadzenie jego przesłuchania. W ocenie Sądu, Skarżący nie wykazał, że w sprawie doszło

169 do naruszenia zasady budzenia przez organ zaufania wśród uczestników postępowania administracyjnego oraz informowania o okolicznościach faktycznych

170 i prawnych mających wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący występował do organu z wnioskiem o udzielenie mu niezbędnych pouczeń

171 co do okoliczności faktycznych i prawnych, jak też, że organ udzielił stronie błędnych pouczeń. Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności złożył natomiast oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności oraz udzielanej pomocy finansowej, zobowiązał się też m.in. do niezwłocznego informowania ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na należne lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności

172 w tym zmian dotyczących wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, czy przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego oraz realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Skarżący nie poinformował jednak organów

173 o zmianie prowadzonej na działce rolnej B uprawy w plonie głównym. Tym samym organy słusznie przyjęły, że do tej działki nie przysługują wnioskowane płatności.

174 Mając powyższe na względzie, Sąd w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r.

175 poz. 270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.