Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 listopada 2011 r., I SA/Bk 399/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 listopada 2011 r., I SA/Bk 399/11

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 listopada 2011 r. sprawy ze skargi S. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego wystawionego na pana M. G. oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] sierpnia 2011 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z [...] lipca 2011 r. nr [...], wydane w przedmiocie zwrotu S. (dalej również jako "Ośrodek") - tytułu wykonawczego nr [...] z [...] marca 2011 r. wystawionego na M. G.

3 Organ pierwszej instancji uznał, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.

4 (dalej w skrócie: "u.p.e.a."), nie zawiera bowiem aktualnego adresu zamieszkania zobowiązanego.

5 W zaskarżonym do Sądu rozstrzygnięciu, Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że w razie ustalenia przez organ egzekucyjny, iż adres zobowiązanego wskazany

6 w tytule wykonawczym nie jest aktualny, zasadny jest wynikający z art. 29 § 2 u.p.e.a. zwrot tytułu wykonawczego wierzycielowi, którego obowiązkiem

7 jest ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania zobowiązanego i skierowanie tytułu do realizacji przez właściwy miejscowo organ egzekucyjny. Przekazanie przez organ tytułu wykonawczego innemu organowi oznaczałoby przesłanie dokumentu zawierającego wady, do usunięcia których kompetencje ma tylko wierzyciel.

8 Organ odwoławczy wskazał ponadto, że tytuł wykonawczy został wystawiony przez podmiot nie będący wierzycielem, co także powinno stanowić podstawę

9 do jego zwrotu na mocy art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zdaniem organu tytuł ten powinien zostać wystawiony przez Prezydenta [...]. Z rozporządzenia Ministra Zdrowia z 4 lutego 2004 r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izb wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 20, poz. 192 ze zm.) wynika, że uprawnieniem dyrektora izby wytrzeźwień i placówki utworzonej lub wskazanej przez jednostkę samorządu terytorialnego jest jedynie pobranie opłaty za pobyt w izbie lub wezwanie do pokrycia kosztów, które mogą być egzekwowane w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Opłaty pobiera się w imieniu i na rzecz organów samorządu terytorialnego, którymi zgodnie z art. 11a ust. 1 ustawy z 8 marca 1999 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142,

10 poz. 1591 ze zm.) są rada gminy oraz wójt (burmistrz, prezydent miasta). Organ zwrócił uwagę, że stosownie do postanowień rozdziału 1 § 1 ust. 1 Statutu Ośrodka, Ośrodek ten jest jednostką organizacyjną miasta [...] nie posiadającą osobowości prawnej. Z uwagi na treść art. 11a ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym, Ośrodek, jako jednostka organizacyjna miasta [...] może wystawić tytuł wykonawczy w imieniu Prezydenta [...]. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie prawidłowy tytuł wykonawczy winien posiadać pieczęć nagłówkową lub wskazanie na Prezydenta [...] jako wierzyciela oraz pieczęć urzędową Prezydenta [...], oraz podpis osoby upoważnionej do jego podpisania w imieniu Prezydenta. Wyżej wymieniony tytuł wykonawczy tych wymogów nie spełnia, gdyż opatrzony jest pieczęcią S. oraz okrągłą pieczęcią z orłem i napisem pieczęcią S., co powoduje, że jest wadliwy.

11 Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że organ egzekucyjny nie dostrzegł tego błędu, aczkolwiek okoliczność ta nie stanowi w jego ocenie podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia, ponieważ wskutek jego uchylenia zapadłoby takie samo rozstrzygnięcie, czyli orzeczenie o zwrocie tytułu wykonawczego.

12 W skardze skierowanej do Sądu Ośrodek wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji, zarzucając naruszenie art. 29 § 2, art. 1a pkt 13 u.p.e.a.

13 w zw. z art. 42 ust. 5 ustawy 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości

14 i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a także art. 6, art. 7, art. 8 i art. 12 K.p.a. - poprzez przyjęcie, że tytuł wykonawczy zawiera nieprawidłowe dane adresowe zobowiązanego, jak i błędne oznaczenie właściwego miejscowo organu egzekucyjnego, poprzez przyjęcie, iż organem uprawnionym do prowadzenia egzekucji jest Prezydent [...] oraz poprzez bezpodstawny zwrot tytułu wykonawczego.

15 Zdaniem Ośrodka tytuł wykonawczy zawiera wszystkie elementy wskazane

16 w art. 27 u.p.e.a., a zaszłość ze zmianą adresu zamieszkania zobowiązanego przesądza jedynie o braku właściwości miejscowej Naczelnika Urzędu Skarbowego

17 i konieczności zastosowania art. 65 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. W związku

18 z tym, Naczelnik Urzędu Skarbowego winien przekazać tytuł wykonawczy

19 do załatwienia zgodnie z właściwością miejscową. Organ egzekucyjny, mając dostęp do dokumentacji podatkowej dłużnika oraz do Systemu Rejestracji Centralnej, uzyskał informację o nowym adresie zobowiązanego. Na poparcie swojego stanowiska Ośrodek przytoczył pogląd wyrażony w wyroku WSA w Krakowie

20 z 5 września 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 380/08.

21 W ocenie strony skarżącej Ośrodek jest podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym, a zatem jest wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 u.p.e.a. W tym zakresie Ośrodek powołał się na treść art. 5 § 1 pkt u.p.e.a.

22 Strona skarżąca podniosła ponadto, że skoro organem gminy ustalającym wysokość opłaty za pobyt w Izbie Wytrzeźwień jest Rada Miasta [...], to twierdzenie jakoby w niniejszej sprawie organem właściwym do prowadzenia egzekucji był Prezydent Miasta jest bezpodstawne.

23 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

24 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

25 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

26 Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

27 Z kolei w myśl art. 29 § 2 u.p.e.a., jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy

28 nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny

29 nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi.

30 Nie można podzielić poglądu wyrażonego w przywołanym przez stronę skarżącą wyroku WSA w Krakowie z 5 września 2008 r., w którym stwierdzono,

31 że zwrot tytułu wykonawczego w omawianym trybie może nastąpić jedynie w sytuacji całkowitego braku adresu zobowiązanego w jego treści, a w sytuacji, gdy adres widnieje w tytule wykonawczym, a organ jest w posiadaniu informacji, że uległ on zmianie, to organ egzekucyjny powinien przekazać ten tytuł właściwemu organowi

32 w trybie art. 65 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

33 Tytuł wykonawczy powinien spełniać rygorystyczne wymogi co do jego treści, o czym przekonuje art. 27 u.p.e.a. Jednym z takich wymogów jest wskazanie adresu zobowiązanego (zob. art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Należy go rozumieć jako wymóg podania właściwego i aktualnego adresu miejsca zamieszkania zobowiązanego,

34 a więc wskazania miejsca, w którym osoba zobowiązana przebywa z zamiarem stałego pobytu. Obowiązku tego wierzyciel nie może przerzucać na organ egzekucyjny. W innym przypadku wierzyciel naraża się na zwrot tytułu wykonawczego. Powyższe zapatrywanie wyrażone zostało już w orzecznictwie sądów administracyjnych, a orzekający w tej sprawie Sąd przychyla się do tego stanowiska (por. wyrok WSA w Olsztynie z 21 września 2011 r. sygn. akt I SA/Ol 529/11, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Gl 464/07, wyrok WSA w Łodzi z 11 maja 2004 r. sygn. akt I SA/Łd 992/03 - dostępne

35 w Centralne Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

36 Zauważyć trzeba, że postępowanie egzekucyjne jest szczególnym postępowaniem prowadzonym na podstawie przywołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepisy K.p.a. mogą w nim mieć zastosowanie,

37 ale jedynie odpowiednie i to o ile przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej

38 (art. 18 u.p.e.a.). Podstawą wszczęcia egzekucji administracyjnej jest wniosek wierzyciela i tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Tytuł ten sporządzany jest według określonego wzoru i co już wyżej zaznaczono, musi spełniać rygorystyczne wymogi co do jego treści, w tym wskazania aktualnego adresu zobowiązanego. Organ egzekucyjny nie ma obowiązku badania, który organ jest właściwy miejscowo do realizacji obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego. Obowiązek ustalenia i wskazania właściwego organu egzekucyjnego obciąża wierzyciela, nawet gdy organ egzekucyjny posiada informacje o nowym adresie zobowiązanego. Przepis art. 65 § 1 K.p.a. nie może mieć więc w sprawie zastosowania. Gdyby przyjąć inaczej, nastąpiłoby wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie wadliwego tytułu wykonawczego, co stałoby

39 w sprzeczności z treścią art. 29 § 2 u.p.e.a.

40 Jeżeli więc w tytule wykonawczym wskazano, tak jak w niniejszej sprawie, nieaktualny adres zobowiązanego, tytuł ten obarczony jest wadą i organ egzekucyjny stosownie do art. 29 § 2 u.p.e.a. nie może przystąpić do egzekucji i ma obowiązek zwrócić go wierzycielowi, bez konieczności ustalania właściwego miejscowo organu egzekucyjnego i przekazywania mu tytułu do realizacji. Wbrew zarzutom skargi zwrot tytułu wykonawczego nie był zatem bezpodstawny.

41 Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 1a pkt 13 u.p.e.a.

42 w zw. z art. 42 ust. 5 ustawy 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości

43 i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, Sąd pragnie zauważyć, że w sprawie tej podstawą zwrotu tytułu wykonawczego było przede wszystkim wskazanie błędnego adresu zobowiązanego. Kwestię nieprawidłowego oznaczenia wierzyciela w tytule wykonawczym podniesiono na etapie postępowania odwoławczego.

44 Podzielając stanowisko organu odwoławczego wskazać trzeba, że stosownie do art. 39 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, organy samorządu terytorialnego w miastach liczących ponad 50.000 mieszkańców

45 i organy powiatu mogą organizować i prowadzić izby wytrzeźwień. Ośrodek, jako jednostka organizacyjna miasta [...] została powołana m.in. do pełnienia funkcji izby wytrzeźwień w rozumieniu tej ustawy. Opłaty pobierane za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień są dochodami gminy. Status wierzyciela w postępowaniu zmierzającym do egzekucji tych należności posiada zatem gmina. Wierzycielem - w rozumieniu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - może być bowiem jedynie podmiot administracji publicznej lub organ (instytucja) wykonujący funkcje władcze. Stąd w rubryce "oznaczenie wierzyciela" na tytule wykonawczym może ewentualnie figurować Prezydent [...] - jako organ reprezentujący interesy danej gminy i odpowiedzialny za wykonywanie jej zadań własnych. Dyrektor [...] Ośrodka nie jest samodzielnym organem, ma natomiast prawo reprezentować interesy m.st. [...] jako posiadający do tego upoważnienie prezydenta miasta [...], zgodnie z jego zakresem (zob. art. 47 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). Ośrodek nie może zatem w imieniu własnym wystawiać tytułów wykonawczych zmierzających do realizacji obowiązku wynikającego z opłacenia pobytu w izbie wytrzeźwień. Powyższy pogląd wyrażony został m.in. w wyrokach WSA: w Gliwicach z 4 stycznia 2011 r. sygn. akt III SA/Gl 2439/10; w Olsztynie z 21 września 2011 r. sygn. akt I SA/Ol 529/11, w Gorzowie Wielkopolskim z 26 października 2011 r. sygn. akt I SA/Go 660/11 - orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

46 Z podanych przyczyn rozstrzygnięcia organów są zgodne z prawem. Dlatego też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270

47 ze zm.).