Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 marca 2006 r., II SA/Bk 939/05

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 marca 2006 r., II SA/Bk 939/05

Tekst

TEZY

1 W myśl art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004r. nr 121, poz. 1266 ze zm.) świadczenia pieniężne, o których mowa w ust. 1 (dochody Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych(, przedawniają się z upływem 5 lat od dnia ich wymagalności (forma wygasania zobowiązaniowych stosunków prawnych). Przepis ten nie reguluje kwestii przedawnienia prawa do ustalenia należności w drodze decyzji, lecz jedynie termin do dochodzenia należności. Przedawnienie świadczeń pieniężnych, o których mowa we wspomnianym artykule prowadzi do wygaśnięcia należności ustalonych w drodze decyzji administracyjnej. Potwierdza to również regulujący termin uiszczenia należności i opłaty rocznej ustalonych za wyłączenie z produkcji gruntów rolnych - art. 12 ust. 13 oraz ust. 14 wspomnianej ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zgodnie z którym należność uiszcza się w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, odpowiednio opłatę roczną za dany rok w terminie do 30 czerwca tego roku. Powyższe regulacje odnoszą się do terminu wymagalności wspomnianych należności, a więc do terminu, do którego odwołuje się art. 31 ust. 2 cyt. ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Sentencja

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis, asesor WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2006 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] w przedmiocie opłat z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolnej oddala skargę

Uzasadnienie

3 Decyzją z dnia [...] lipca 2005r. Nr [...] Starosta G. zezwolił skarżącemu R. O. na wyłączenie na cele nierolnicze 0.8310 ha gruntów rolnych, wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr A i nr B. Z tytułu wyłączenia ustalił:

4 • należność w wysokości 62.607,54 zł. (za działkę nr A - 45.618,37 zł.,

5 za działkę nr B - 16.989,17zł.), z której obowiązku uiszczenia zwolnił stronę ponieważ wartość nabytych gruntów przewyższa tę należność;

6 • podwyższenie należności o 10% w stosunku do działki nr A w związku

7 z wyłączeniem z produkcji rolniczej gruntów bez decyzji, do kwoty 50.180,21 zł., z wpłaty której również zwolnił zainteresowanego z powodu jak wyżej;

8 • opłatę w wysokości dwukrotnej należności, stanowiącą kwotę 33.978,34 zł,

9 z tytułu-wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów działki nr B niezgodnie

10 z przepisami ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych

11 i leśnych, do zapłaty w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja przedmiotowa stanie się ostateczna,

12 • opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele nierolnicze gruntów wyłączonych

13 z produkcji w wysokości 10 % należności, wyrażonej w tonach ziarna żyta

14 i określonej w pkt. l w wysokości 16.62 ton do uiszczenia przez 10 lat w terminie do dnia 30 czerwca każdego roku , licząc od 2006 roku do roku 2016.

15 Od decyzji tej odwołał się skarżący, wnosząc o uchylenie przedmiotowej decyzji, jako naruszającą art. 11 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych względnie stwierdzenie jej nieważności. W swoim odwołaniu podkreślił, że z decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu Burmistrza Miasta G. nr [...] wynika, że działki nr A i B zostały przeznaczone na cele nie rolnicze z przeznaczeniem pod budowę stacji paliw z usługami towarzyszącymi. Ponadto podniósł, że nigdy nie otrzymał pisma z dnia 2 stycznia 2002r. nr [...] wzywającego do dostarczenia dokumentów niezbędnych do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działki nr A oraz do przedłożenia decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolniczej oraz fakt uznania za grunty rolne terenu, który był nielegalnym wysypiskiem odpadów budowlanych i śmieci, a także nie uwzględnienie przez organ podniesionego zarzutu przedawnienia świadczeń.

16 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] września 2005r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty G.

17 Na podstawie analizy art. 11, art. 28 ust. 1 oraz art. 31 ust. 1 w/w ustawy Kolegium uznało, że to osoba zamierzająca wyłączyć grunty z produkcji rolniczej powinna przed uzyskaniem pozwolenia na budowę wystąpić z wnioskiem o wydanie zgody na takie wyłączenie. Niedopełnienie tego obowiązku skutkuje określonymi w przepisach sankcjami. Podkreślono, że skarżący po otrzymaniu pozwolenia na budowę w 1998r. nie dopełnił obowiązku uzyskania decyzji o wyłączeniu gruntów objętych realizowaną inwestycją z produkcji rolnej. Dlatego, też Starostwo Powiatowe w G. pismem Nr [...] z dnia 2 stycznia 2002r. wezwało zainteresowanego do przedłożenia stosownych dokumentów (pismo doręczono w dniu 8 stycznia 2002r., a zwrotne potwierdzenie odbioru tego pisma zostało podpisane przez córkę skarżącego A. Ż.). W związku, z czym uznano, że sprawa wyłączenia gruntów rolnych na cele nierolnicze z przeznaczeniem pod budowę stacji paliw z usługami towarzyszącymi na terenie miasta G. toczy się od 2 stycznia 2002 r., natomiast pismem z dnia 6 lutego 2004r. Nr [...] organ wszczął z urzędu postępowanie w tej sprawie. W decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] kwietnia 1998 roku Nr [...], na którą powołuje się skarżący w swoim odwołaniu, wymienione są działki nr A i C, nie wymienia się w niej działki nr B. Tymczasem inwestycja została zrealizowana na działkach nr A i B. Na działce nr A zlokalizowana jest stacja paliw, na działce nr B infrastruktura towarzysząca. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podniosło, że działkę nr B zainteresowany nabył w dniu 1 sierpnia 2002r., aktem notarialnym Rep. A nr [...] (działka w latach 1998 - 2002, przeznaczona była w obowiązującym wówczas planie zagospodarowania przestrzennego pod teren urządzeń z zakresu obsługi komunikacji). Dopiero w dniu 9 marca 2004r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie z produkcji rolniczej działki nr B oraz o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów dotyczących działek nr B i A. Podczas przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji w dniu 22 września 2004r. oględzin ustalono, że cały teren inwestycji utwardzony jest płytami betonowymi, kostką brukową, występują też tereny zielone. W związku z tym założono, że wyłączenie działki nr B nastąpiło pomiędzy datą złożenia wniosku (9.03.2004r.) a datą oględzin działki (22.09.2004r.) tj. w okresie gdy nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Miasta G. (pismo Urzędu Miasta z dnia 28 grudnia 2004r.).

18 Na podstawie powyższego uznano, że skarżący, mimo wezwania przez Starostwo Powiatowe w G. pismem z dnia 2 stycznia 2002r., nie dopełnił obowiązku uzyskania decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej, a więc naliczenie opłat i należności zostało dokonane prawidłowo.

19 Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego kwestii jakości przedmiotowych gruntów określonej w odwołaniu jako "nielegalne wysypisko odpadów budowlanych i śmieci" wskazano, że na tym etapie postępowania nie może być brana pod uwagę, ponieważ fakt ewentualnego zdegradowania czy też zdewastowania gruntów powinien być przez zainteresowanego udokumentowany

20 i zgłoszony przed rozpoczęciem inwestycji celem właściwego przeprowadzenia postępowania administracyjnego.

21 Ustosunkowując się do zarzutu przedawnienia prawa do wydania decyzji

22 w omawianej sprawie wskazano, że przepis art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie określa terminu, w jakim organ z urzędu ma wydać decyzję

23 w przypadku wyłączenia gruntów z produkcji niezgodnie z przepisami tej ustawy. Dodatkowo organ zauważył, że art. 31 cyt. wyżej ustawy mówi o należnościach państwowych i świadczeniach pieniężnych, a w myśl art. 4 pkt 12 i pkt 13 w/w ustawy przez "należności" rozumie się jednorazową opłatę z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produkcji, a przez "opłatę roczną" - rozumie się opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele nierolnicze lub nieleśne gruntów wyłączonych

24 z produkcji. W związku z powyższym podniesiono, że o należnościach bądź też świadczeniach można, więc mówić w sytuacji ich ustalenia, czyli z chwilą wydania ostatecznej decyzji w sprawie.

25 W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skarżący wniósł o stwierdzenie jej nieważności "na mocy art. 156 § 1 pkt 2 Kpa", jako naruszającej art. 7, art. 9. art. 11 Kpa w związku z art. 11 ust. 3 i ust.4, art. 28 ust.2 oraz art. 31 ust.2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

26 Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 31 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych świadczenia na rzecz FOGR przedawniają się z upływem 5 lat od dnia ich wymagalności natomiast od daty [...] kwietnia 1998r. tj. daty decyzji Burmistrza Miasta G. (Nr [...]), o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu do dnia [...] lipca 2005r. tj. daty decyzji Nr [...] Starosty Powiatu G. w sprawie ustalenia należności z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej upłynęło już 7 lat. Dodatkowo podniósł, że ustawa wyraźnie w art. 28 ust. 2 mówi, że w razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji, o której mowa w art. 11 ust. l i 2, decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10%, nie można więc przerzucać tego obowiązku na skarżącego jak twierdzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze że to na osobie ubiegającej się o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę ciąży obowiązek przedstawienia organowi stosownych dokumenty nie podając jakie dokumenty petent ma przedstawić do wydania decyzji z urzędu.

27 Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ uznał, że inwestor nie dopełnił wynikającego z art. 11 ust. l i 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266) obowiązku uzyskania decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej przed wydanym pozwoleniem na budowę w stosunku do działki nr A. Natomiast na działce nr B realizowano prace bez żadnych pozwoleń, a dopiero w trakcie prowadzonego z urzędu postępowania złożył w dniu 9 marca 2004 roku wniosek

28 o wyłączenie z produkcji rolnej gruntów tej działki. Dlatego też w odniesieniu do tej działki zastosowano sankcje wynikające z art. 28 ust. l cytowanej wyżej ustawy.

29 Odnosząc się do zarzutu bezpodstawnego żądania przez organ przedłożenia dokumentów przez stronę bez podania ich rodzaju uznano, że zarzut ten nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. Pismem z dnia 2 stycznia 2002 roku Nr [...], którego odbiór w dniu 8 stycznia 2002 roku potwierdziła córka skarżącego, organ pierwszej instancji zwrócił się o dostarczenie dokumentów geodezyjnych, kartograficznych i innych niezbędnych do wprowadzenia zmian

30 w ewidencji gruntów i budynków dla działki Nr A położonej w m. G.

31 ul. K., na której zlokalizowana jest stacja paliw oraz o przedłożenie decyzji

32 o wyłączeniu gruntów z produkcji rolniczej. Ponieważ skarżący nie odpowiedział na to pismo, organ podjął działania zmierzające do wyjaśnienia sprawy i zgromadził niezbędne dokumenty.

33 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

34 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest, eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego

35 z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych -Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

36 W pierwszej kolejności należy odnieść się do podnoszonego w skardze, jak

37 i w odwołaniu od decyzji zarzutu przedawnienia prawa do wydania decyzji

38 w sprawie wyłączenia gruntów rolnych oznaczonych w ewidencji Nr A i B o łącznej pow. 0,8310 ha na cele nierolnicze. W myśl postanowień art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U z 2004r. Nr 121, poz. 1266 ze zm.) świadczenia pieniężne, o których mowa w ust. l (dochody Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych), przedawniają się z upływem 5 lat od dnia ich wymagalności (forma wygasania zobowiązaniowych stosunków prawnych). Przepis ten nie reguluje kwestii przedawnienia prawa do ustalenia należności w drodze decyzji, lecz jedynie termin do dochodzenia należności. Przedawnienie świadczeń pieniężnych, o których mowa we wspomnianym artykule prowadzi do wygaśnięcia należności ustalonych w drodze decyzji administracyjnej. Potwierdza to również regulujący termin uiszczenia należności i opłaty rocznej ustalonych za wyłączenie

39 z produkcji gruntów rolnych - art. 12 ust. 13 oraz ust. 14 wspomnianej ustawy

40 o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zgodnie z którym należność uiszcza się

41 w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, odpowiednio opłatę roczną za dany rok w terminie do 30 czerwca tego roku. Powyższe regulacje odnoszą się do termin wymagalności wspomnianych należności, a więc do terminu, do którego odwołuje się art. 31 ust. 2 cyt. ustawy o ochronie gruntów rolnych

42 i leśnych. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że przy wydawaniu decyzji nie naruszono art. 31 wspomnianej ustawy tj. nie nastąpiło przedawnienie wymagalności należności oraz, że organy miały prawo do wydania decyzji

43 w sprawie uiszczenia należności z tytułu wyłączenia z produkcji rolnej gruntów rolnych oznaczonych w ewidencji gruntów jako nr A ( wyłączonych z produkcji rolniczej w 1998r.) i nr B (wyłączonych z produkcji rolniczej po 9 marca 2004r.).

44 W związku z tym, że Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji pozostały do rozpatrzenia pozostałe zarzuty podnoszone w skardze tj. zarzut naruszenia: przepisów art. 7, art. 9. art. 11 Kpa w związku z art. 11 ust. 3 i ust.4 oraz art. 28 ust.2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

45 Zgodnie z art.11 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 ze zm.) wyłączenie

46 z produkcji użytków rolnych klas IV, IVa, IVb, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie. Decyzja taka może być wydana po dniu faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Wydanie tych decyzji następuje przed uzyskaniem pozwolenia na budowę. W świetle powyższego należy zgodzić się z organem, że skarżący, jako inwestor nie dopełnił wynikającego

47 z art. 11 ust. l i 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych

48 i leśnych (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266) obowiązku uzyskania decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej przed wydanym pozwoleniem na budowę w stosunku do działki nr A. Natomiast na działce

49 nr B zrealizowano prace (infrastruktura towarzysząca) bez żadnych pozwoleń czy też zgłoszeń, a wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej dokonano przed wydaniem decyzji zezwalającej na takie wyłączenie (protokół z dokonanych w dniu 22 września 2004r. oględzin gruntów położonych na terenie miasta G. oznaczonych jako działki nr B i nr A).

50 W myśl art. 28 ust. l cytowanej wyżej ustawy w razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami mniejszej ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności, natomiast zgodnie z zapisem ust. 2 w razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze i nieleśne zostały wyłączone

51 z produkcji bez decyzji, o której mowa w art. 11 ust. l i 2, decyzję taką wydaje się

52 z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10%. Dlatego też

53 w stosunku do działki, na której wybudowano stację paliw, oznaczonej

54 nr ewidencyjnym A, wyłączonej z produkcji rolniczej w 1998r. tj. w czasie gdy obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta G.

55 i przeznaczonej w tym planie pod teren urządzeń z zakresu obsługi komunikacji zastosowano w myśl art. 28 ust.2 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych należność podwyższoną o 10%, a w stosunku do działki, zakupionej w 2002r. oznaczonej nr ewidencyjny B, zgłoszonej do wyłączenia

56 z produkcji rolniczej (wniosek skarżącego z dnia 9 marca 2004r.) i wyłączonej

57 z produkcji rolniczej przed uzyskaniem stosownej decyzji w dniu, gdy nie obowiązywał już miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (pismo Urzędu Miasta G. z dnia 28 grudnia 2004r.) ustalono skarżącemu, jako, sprawcy wyłączenia opłatę w wysokości dwukrotnej należności, zgodnie z postanowieniami art. 28 ust. 1 cyt. ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W tym stanie rzeczy nie można uznać za słuszne zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia przepisów art. 11 ust. 3 i ust. 4 oraz art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

58 Sąd nie dopatrzył się również podnoszonych w skardze naruszeń zasad ogólnych postępowania ( art. 7, art. 9. art. 11 Kpa). Zgodnie z wyrażoną w art. 7 Kpa zasadą prawdy obiektywnej organy administracji w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego powinny w sposób wyczerpujący zebrać cały materiał dowodowy, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Skarżący nie wskazał, na czym miało polegać naruszenie pozostałych zasad ogólnych postępowania tj. zasady udzielania informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ

59 na ustalenie praw i obowiązków stron oraz zasady przekonywania, ani nie udowodnił ich naruszenia.

60 Biorąc pod uwagę powyższe, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).