Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 stycznia 2018 r., II SA/Bk 912/17

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 stycznia 2018 r., II SA/Bk 912/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi E. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 2017 r., nr [...]

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] listopada 2017 roku o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzje Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 2017 r. odmawiającą E. Ł. przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko – J. Ł.

3 Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:

4 E. Ł., wnioskiem z dnia [...].08.2017 r. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na J. Ł. (pierwsze dziecko).

5 Organ I instancji, decyzją z dnia [...].10.2017 r., odmówił przyznania świadczenia po obliczeniu, że dochód w rodzinie wynosi 800,42 zł. na osobę,

6 a więc przekracza kryterium dochodowe, obowiązujące na pierwsze dziecko tj. 800 zł. miesięcznie.

7 W odwołaniu od tej decyzji E. Ł. (zwana dalej: skarżącą) podniosła, że organ I instancji nieprawidłowo obliczył dochód jej rodziny za 2016 rok, który według jej wyliczeń wyniósł 779,81 zł. miesięcznie na osobę, co oznacza

8 że kryterium dochodowe do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko na okres 1.10.2017 r. – 30.09.2018 r., zostało spełnione.

9 Skarżąca wyjaśniła, że w 2016 roku osiągnęła dochód w firmie B. Spółka

10 z o.o. (gdzie nadal pracuje) oraz dochód z tytułu umowy – zlecenia w firmie Stowarzyszenie T., którą to umowę zakończyła z dniem [...].05.2016 r., co jest równoznaczne z utratą dochodów. Błąd organu I instancji polegał na tym, że obliczając wysokość dochodów na osobę w rodzinie, nie potrącił składki zdrowotnej w pełnej wysokości tj. 3990,11 złotych. Skarżąca, mając do wglądu swoje zeznanie podatkowe za 2016 r. (PIT 37) dokonała wyliczenia dochodu w sposób następujący:

11 - dochód z umowy o pracę i umowy zlecenie + 46 857,29 zł

12 - dochód z umowy zlecenia - 7 591,72 zł.

13 - podatek - 3 444 zł.

14 - składki na ubezpieczenie społeczne - 5 536,16 zł.

15 - składki na ubezpieczenie zdrowotne - 3 990, 11 zł.

16 - podatek należny - 1 778 zł.

17 Ogółem dochód netto za 2016 r. = 28 073,30 zł. : na 3 osoby i 12 miesięcy = 779,81 zł. miesięczny dochód netto na osobę w rodzinie.

18 Samorządowe Kolegium odwoławcze w B. po przywołaniu odpowiednich przepisów ustawy z dnia 11.02.2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851 ze zm.) – art. 2 pkt 2 pkt 1, 2, 4, 14, 16, art. 4, 5 ust. 1 i 3, art. 18 ust. 1 i 2 oraz ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.) – art. 3 pkt 1 lit. a uznanło, że organ I instancji prawidłowo wyliczył dochód rodziny skarżącej, gdyż dane liczbowe uzyskał z systemu informatycznego. Chodziło tu o sporną kwestię składak na ubezpieczenie zdrowotne, gdzie system informatyczny ZUS wykazał, że zapłacona składka na ubezpieczenie zdrowotne ze stosunku pracy wyniosła 3136,03 zł, a z umowy zlecenie – 745,26 zł. co łącznie stanowiło kwotę 3881,29 zł, a nie jak twierdzi skarżąca kwotę 3990,11 zł.

19 Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, E. Ł. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zarzucając decyzji SKO Naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego, art. 8 k.p.a. – naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa, art. 138 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a. – niezasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji zamiast jej uchylenia lub zmiany.

20 Nadto skarżąca twierdziła, iż został naruszony art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.

21 Wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji.

22 W uzasadnieniu skargi zostały powtórzone zarzuty z odwołania. Skarżąca zaakcentowała, iż błąd organów obydwu instancji polegał na odliczeniu (przy uwzględnieniu dochodu rodziny za 2016 r.) jedynie składki na ubezpieczenie zdrowotne ze stosunku pracy (3136,03 zł.) z pominięciem składki zapłaconej z umowy zlecenia (854,08 zł.), co spowodowało zawyżenie dochodu za 2016 rok. Na tę okoliczność przedłożyła zeznanie podatkowe za 2016 r. – PIT 37, informację o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT – 11 z firmy B. Sp. z o.o. oraz Stowarzyszenia T.

23 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie.

24 W piśmie procesowym z dnia 29.12.2017 r. skarżąca dodatkowo wyjaśniła, że system informatyczny, z którego organ I instancji korzystał, nie wykazał pełnej kwoty składki zdrowotnej. Na tą okoliczność skarżąca przedłożyła zaświadczenie z ZUS z dnia [...].12.2017 r. i kartotekę dochodową Stowarzyszenia T. za okres styczeń – czerwiec 2016 r.

25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

26 Skarga jest uzasadniona.

27 Zasady przyznawania świadczenia wychowawczego (tzw. 500 +) zostały unormowane w ustawie z dnia 11.02.2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (t.j. Dz. U.z 2017 r., poz. 1851), zwanej dalej: ustawą. Zgodnie z art. 4 i art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze w kwocie 500 zł. miesięcznie przysługuje rodzicowi dziecka (pod którego opieką się znajduje) do ukończenia przez nie 18 – go roku życia, przy czym uprawnienie to na pierwsze dziecko w rodzinie zostało uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego (dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie może przekraczać 800 zł. miesięcznie).

28 Dochodem rodziny jest suma dochodów jej członków (art. 2 pkt 4 ustawy), zaś dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki jest ustalone prawo do świadczenia wychowawczego z uwzględnieniem utraty i uzyskania dochodu. W myśl art. 2 pkt 1 ustawy "dochód" oznacza dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych czyli art. 3 ust. 1 a) ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.).

29 Powyższy przepis definiuje dochód, jako przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30 b, 30 c, 30 e, 30 f ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o: kwoty uzyskania przychodu, podatek dochodowy, składaki na ubezpieczenie społeczne nie zaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

30 W sprawie niniejszej mając na względzie brzmienie w/w przepisów, spornym pozostaje okoliczność prawidłowości wyliczania dochodu netto skarżącej za 2016 rok (jedynej która uzyskała dochód w 3 – osobowej rodzinie), a konkretnie kontrowersje budzi jeden składnik podlegający odliczeniu od przychodu – kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne faktycznie zapłaconej w roku 2016 przez skarżącą.

31 Pomimo monitorowania przez skarżącą, w odwołaniu do SKO, nieprawidłowej kwoty składki zdrowotnej przyjętej do obliczania dochodu rodziny, organ odwoławczy tej kwestii nie wyjaśnił poprzestając na stwierdzeniu, że o wysokości potrąconej składki zdrowotnej decydował system informatyczny ZUS, z którego organ I instancji czerpał informację.

32 Z takim stanowiskiem organu II instancji nie sposób się zgodzić zwłaszcza w sytuacji, gdy strona kwestionowała prawidłowość wyliczenia dochodu netto na potrzeby ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego oraz w sytuacji (jak niniejsza) kiedy kryterium dochodowe zostało przekroczone jedynie o 42 grosze (800,42 zł.). Organ powinien wnikliwie wyjaśnić prawidłowość przyjętej do wyliczeń wysokości składaki zdrowotnej, a nie uczynić źródłem wiarygodności jedynie dane z systemu informatycznego.

33 Jak się okazało, skarżąca przedłożyła do akt sądowych dokumenty, z których wynika, że składka zdrowotna w roku 2016 była potrącana w kwocie wyższej niż wykazał system informatyczny organowi I instancji.

34 Art. 28 ustawy odsyła, w sprawach nieuregulowanych, do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organy administracji są zobowiązane przestrzegać m.in. zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., jak też zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.) oraz są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).

35 Rację należy przyznać skarżącej, która zarzuciła w skardze, naruszenie powyższych przepisów zwłaszcza przez organ II instancji.

36 Sąd, z urzędu, zauważa również naruszenie przez organy II instancji przepisu art. 75 § 1 k.p.a. nakazujący dopuścić jako dowód w sprawie wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ winien zobowiązać skarżącą do złożenia dokumentacji, która potwierdzałaby słuszność jej zarzutów, skoro na etapie pierwszoinstancyjnym nie było to możliwe.

37 Dodatkowo, Sąd zauważa, że uzasadnienie decyzji organu I instancji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a.

38 Treść uzasadnienia jest pobieżna i ogólnikowa, nie przedstawia sposobu wyliczenia dochodu rodziny skarżącej.

39 Strona musi mieć prawo, a zarazem możliwość kontroli przyjętych przez organ danych dotyczących uzyskiwanych przez rodzinę dochodów (vide: wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 22.05.2017 r. – II SA/Rz 41/17).

40 Reasumując, podstawą uchylenia przez Sąd decyzji organów obydwu instancji były uchybienia proceduralne sprowadzające się do niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na podjętą decyzję. W celu zachowania zasady dwuinstancyjności, organ I instancji winien ponownie rozpoznać sprawę: ustalić dochody skarżącej za 2016 rok z uwzględnieniem wszystkich odliczeń (zgodnie z przepisami) posługując się nie tylko danymi z systemu informatycznego, które nie zawsze muszą być wiarygodne. Należy zobowiązać skarżącą do przedłożenia, posiadanej przez nią dokumentacji i dopiero po weryfikacji całości materiału dowodowego, podjąć prawidłową decyzję w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego na córkę J. Ł.

41 Z uwagi na niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, Sąd nie oceniał prawidłowości zastosowania, przez organy, przepisów prawa materialnego, jako przedwczesne na tym etapie sprawy. Natomiast rację należy przyznać organowi, iż w sprawie nie miał zastosowania przepis art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, którego naruszenie zarzucano w skardze.

42 Mając na względzie powyższe okoliczności i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.