Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 maja 2011 r., II SA/Bk 43/11

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 maja 2011 r., II SA/Bk 43/11

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 05 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 marca 2011 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z 11 września 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 199/08 w sprawie ze skargi E. S. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lutego 2008 r. znak [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych

Uzasadnienie

2 M. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jego majątek stanowi działka nr [...] (współwłasność). Nie osiąga dochodu, nie posiada oszczędności i przedmiotów wartościowych, nie pracuje (k. 15 - 16).

3 W odpowiedzi na wezwanie referendarza tutejszego sądu o uszczegółowienie oświadczenia majątkowego, w tym udokumentowanie źródeł utrzymania, ponoszonych miesięcznych wydatków, powierzchni posiadanej działki i jej dochodowości – skarżący wskazał, że źródłem jego utrzymania pozostają wcześniej zgromadzone drobne oszczędności. Obecnie nie uzyskuje dochodów, bowiem nie pracuje, nie korzysta z pomocy społecznej, nie otrzymuje również zasiłku dla bezrobotnych. Rachunki i faktury, które opłaca w wynajmowanym mieszkaniu, wystawiane są na jego właściciela, stąd nie może ich przedłożyć. Wskazał, że wydatki na żywność, wodę, energię elektryczną, telefon i czynsz wynoszą 1.300 zł. Podał, że powierzchnia działki, której jest współwłaścicielem w 1/3, wynosi 290 m² i nie uzyskuje z niej żadnego dochodu (k. 29).

4 Postanowieniem z 25 marca 2011 r. referendarz tutejszego sądu odmówił przyznania M. S. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślając obowiązek wykazania przez wnioskodawcę własnej sytuacji materialnej – referendarz wskazał, że skarżący nie zadośćuczynił powyższemu obowiązkowi, bowiem nie podał wysokości posiadanych oszczędności (brak takiego oświadczenia w rubryce 7.2.1 urzędowego formularza wniosku ppf), a jednocześnie twierdził, że pozostają one jedynym źródłem jego utrzymania. Ocenił, że zaniechanie to skutkuje brakiem możliwości określenia sytuacji finansowej skarżącego.

5 Sprzeciw od powyższego orzeczenia złożył M. S. Wskazał, że jedynym źródłem jego utrzymania są zgromadzone wcześniej oszczędności w kwocie 2.000 zł, które szybko się wyczerpują i nie ma perspektywy ich zwiększenia. Powtórzył, iż nie pracuje, nie korzysta z pomocy społecznej, nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych, rachunki i faktury wystawiane są na właściciela wynajmowanego lokalu, a posiadana przez niego działka nie przynosi dochodów.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Wniosek podlegał oddaleniu.

8 Zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

9 Wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

10 W tym miejscu zauważyć należy, że w sprawie niniejszej aktualne koszty sądowe (wpis od skargi) wynoszą 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.).

11 Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest odpłatność. Sąd podejmuje czynności jedynie wówczas, gdy strona lub uczestnik postępowania wniosą stosowną, przewidzianą dla danej czynności, opłatę (np. wpis od skargi). Wyjątki od tej zasady, a więc sytuacje, gdy dokonanie czynności w postępowaniu sądowym jest nieodpłatne - wynikają z konkretnych przepisów ustawy p.p.s.a. (art. 239) lub też mają charakter prawa pomocy. Z uwagi na to, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego, jego przyznanie następuje w sytuacjach wyjątkowych, po uprzednim wszechstronnym zbadaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. W konsekwencji to na żądającym zwolnienia od kosztów sądowych spoczywa ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania, przy czym przedstawione dowody i podane okoliczności nie mogą budzić wątpliwości z punktu widzenia ich wiarygodności. Natomiast ocena, czy warunki do przyznania prawa pomocy zostały spełnione, jest ostatecznie kompetencją sądu.

12 Analiza materialnych i finansowych warunków życia skarżącego – w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia – wskazuje, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż uiszczenie kwoty 100 zł spowodowałoby znaczne pogorszenie jego warunków życia. Tym bardziej, że na chwilę obecną kwota powyższa jest jedynym kosztem w sprawie niniejszej, którego obowiązek pokrycia spoczywa na stronie.

13 Przede wszystkim skarżący nie udokumentował wysokości wydatków, ani nie podał źródeł dochodów, a oświadczenia w tym przedmiocie nie można ocenić jako wiarygodne. Deklarowana kwota miesięcznych wydatków – 1.300 zł nie jest niska, stąd budzi wątpliwości zdolność skarżącego do jej poniesienia w sytuacji, w której nie posiada on (jak twierdzi) żadnych dochodów. Doświadczenie życiowe i zasady logicznego rozumowania wskazują, że osoba będąca w stanie comiesięcznie przeznaczyć na swoje utrzymanie kwotę 1.300 zł posiada określone źródła finansowania. Co prawda skarżący podał, że utrzymuje się z oszczędności w kwocie 2.000 zł, jednak proste arytmetyczne działanie pokazuje, że wskazana kwota mogła wystarczyć na jeden miesiąc, zatem pokrycie kosztów utrzymania w kolejnych miesiącach musiało następować ze środków uzyskiwanych z innych źródeł. Tych strona nie wskazała, co podważa wiarygodność jej oświadczeń. Jednocześnie skarżący nie wskazywał, że posiada jakiekolwiek zaległości w zapłacie czynszu czy zaspokajaniu innych bieżących potrzeb, co sugeruje uzyskiwanie dochodów.

14 Dbałość o własne interesy wymaga starannego gospodarowania własnym majątkiem i wykorzystanie wszelkich możliwych sposobów na pozyskanie dodatkowych środków finansowych. Jeśli zatem strona dysponuje działką, z której nie uzyskuje pożytków, to powinna rozważyć, czy nie powinna jej wykorzystać dla uzyskania dochodu.

15 W tych okolicznościach nie było możliwe uznanie, by skarżący nie był w stanie bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu uiścić kwoty 100 zł wpisu. Przedstawione oświadczenie majątkowe, niepoparte stosownymi dokumentami, nie pozwala ocenić sytuacji skarżącego jako w takim stopniu trudnej, że kwalifikującej się do otrzymania prawa pomocy w żądanym zakresie.

16 Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.