Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 sierpnia 2017 r., II SA/Bk 320/17

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 sierpnia 2017 r., II SA/Bk 320/17

Sentencja

1 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi T.T. na zarządzenie zastępcze Wojewody P. z dnia [...] marca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego.

Uzasadnienie

2 T. T. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz dwiema córkami. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny wnioskodawcy stanowi dochód z tytułu umowy o pracę – 8.404 zł, diety sołeckiej oraz inkasa sołeckiego – 324 zł, diety radnego – 1.624 zł, działalności gospodarczej – 1.275 zł, gospodarstwa rolnego – 500 zł oraz dochód żony z tytułu umowy o pracę – 3.237 zł (wszystkie dochody stanowią średnią miesięczną za 2016 r.). Łącznie jest to kwota 15.364 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni [...] m2 (wartości 400.000 zł - wspólność majątkowa małżeńska), a także gospodarstwo rolne, w którego skład wchodzą grunty orne, łąki, pastwiska, las, budynki gospodarcze (obora, dwie stodoły, budynek gospodarczy, garaż) o powierzchni [...] ha (wartości 170.000 zł - majątek osobisty) oraz ¼ udziału w nieruchomości leśnej o powierzchni [...] ha i [...] nieruchomości leśnej o powierzchni [...] ha (łączna wartość około 2.000 zł). Ponadto w skład majątku wchodzi samochód osobowy [...]., samochód osobowy [...], samochód osobowy [...] r. (wspólność majątkowa małżeńska), ciągnik [...] r., ciągnik [...] r., oszczędności w kwocie 25.000 zł oraz środki zgromadzone na pracowniczym Programie Emerytalnym "P. Ż." S.A. w kwocie 65.000 zł. Zobowiązania miesięczne z tytułu kredytu mieszkaniowego w kwocie 175.000 wynoszą 1.500 zł. Wydatki ponoszone na mieszkanie wynoszą około 1.000 zł, zaś wydatki na inne pożyczki i raty wynoszą również około 1.000 zł (k. 39-40).

3 Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 100 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. – o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 446 ze zm.) postępowanie sądowe, o którym mowa w artykułach poprzedzających, jest wolne od opłat sądowych. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18.07.2008 r. w sprawie sygn. akt I OZ 527/08 wskazano, iż "na mocy art. 100 ustawy o samorządzie gminnym zgodnie, z którym postępowanie sądowe w sprawach uregulowanych w rozdziale 10 tej ustawy "Nadzór nad działalnością gminną", (czyli w sprawach obejmujących skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody) jest wolne od opłat sądowych" (LEX nr 494295). Dotyczy to również zarządzeń zastępczych wojewody.

4 Powyższe skutkuje tym, iż wnioskodawca jest zwolniony od wszystkich kosztów sądowych, które mogą powstać w sprawie niniejszej, również postępowania w II instancji. W związku z tym, iż skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. nie musi uiszczać tych kosztów w sprawie niniejszej z mocy samej ustawy, postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe i zasadnym jest jego umorzenie (vide postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2013 r. sygn. akt I OZ 482/13 publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Dlatego też, na podstawie art. 249 a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, j.t.) oraz w zw. z art. 100 ustawy – o samorządzie gminnym, orzeczono jak w punkcie I sentencji.

5 Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania.

6 Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

7 Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego,

8 co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

9 W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem miesięcznego utrzymania wnioskodawcy są obecnie jego dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, diety radnego, diety sołeckiej, umowy o pracę, gospodarstwa rolnego oraz dochód żony w łącznej wysokości 15.364 zł (średnia miesięczna z 2016 r.). Z wykazanych wydatków rodziny wynika również, iż miesięczne – łącznie ze spłatą kredytu mieszkaniowego wynoszą one około 3.500 zł. Majątek wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni [...] m2 (wartości 400.000 zł - wspólność majątkowa małżeńska), a także gospodarstwo rolne, w którego skład wchodzą grunty orne, łąki, pastwiska, las, budynki gospodarcze (obora, dwie stodoły, budynek gospodarczy, garaż) o powierzchni [...] ha (wartości 170.000 zł - majątek osobisty) oraz [...] udziału w nieruchomości leśnej o powierzchni [...] ha i [...] nieruchomości leśnej o powierzchni [...] ha (łączna wartość około 2.000 zł). Ponadto w skład majątku wchodzi samochód osobowy [...]., samochód osobowy [..]., samochód osobowy [...] (wspólność majątkowa małżeńska), ciągnik [...]r., ciągnik [...] r., oszczędności w kwocie 25.000 zł oraz środki zgromadzone na pracowniczym Programie Emerytalnym "P. Ż." S.A. w kwocie 65.000 zł. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącego stałych źródeł dochodu w wysokości 15.000 zł miesięcznie przy wykazanych wydatkach rzędu 3.500 zł (nawet doliczając jeszcze koszty zakupu żywności) oraz licznego majątku i oszczędności w kwocie 25.000 zł pozwalają na uznanie, iż wnioskodawca jest w stanie pokryć koszty pełnomocnika w sprawie niniejszej.

10 Negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika stanowi fakt posiadania przez rodzinę skarżącego stałych źródeł dochodów i majątku oraz oszczędności w kwocie 25.000 zł pozwalających na pokrycie kosztów bieżących wydatków. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności.

11 Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.