Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 listopada 2017 r., II SA/Bk 1170/14

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 listopada 2017 r., II SA/Bk 1170/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Danuta Tryniszewska - Bytys (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. Z. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 października 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie nakazania przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego

Uzasadnienie

2 We wniosku z dnia [...] października 2017 r. K. Z. wystąpiła z prośbą o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wniosek uzasadniła dramatycznym spadkiem opłacalności produkcji rolniczej. Wyjaśniła, że posiada dom w stanie surowym o powierzchni 100 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 13,18 ha fizycznych. W rubryce dotyczącym dochodu wskazała, że otrzymuje dopłaty unijne w wysokości 19 000 zł, zaś ze sprzedaży produktów rolnych otrzymuje dochód w wysokości około 3 000 zł. Skarżąca nie posiada żadnych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Do rocznych wydatków zaliczyła: składkę KRUS – 1.644 zł, zakup paliwa – 8.500 zł, wydatki związane z bieżącym utrzymaniem – 4.000 zł, wydatki związane z produkcją rolniczą (zakup nawozów i środków ochrony roślin i.t.p.) – 7.500 zł (k. 331-332).

3 Postanowieniem z dnia 18 października 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wyjaśnił, że treść złożonego przez K. Z. w dniu 9 października 2017 r. wniosku PPF zasadniczo nie różni się od treści wniosku złożonego wcześniej, na podstawie którego odmówiono jej w dniu 30 maja 2017 r. przyznania prawa pomocy (k. 300), a NSA oddalił zażalenie od postanowienia tutejszego sądu (postanowieniem z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie II OZ 819/17, k. 315). Zdaniem referendarza sądowego, posiadanie przez skarżącą stałego źródła dochodu oraz majątku pozwala na uznanie, że jest ona w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tym bardziej, że nie wykazała, aby posiadała jakiekolwiek zadłużenie z tytułu bieżących płatności, a wpis w niniejszej sprawie wynosi 100 zł.

4 Sprzeciw od powyższego postanowienia złożyła K. Z., która podkreśliła, że spełnia wszystkie przesłanki do otrzymania prawa pomocy. Wyjaśniła, że jej dochody pozostają od wielu lat na dramatycznie niskim poziomie, a fakt że wskazuje ona odnośnie dochodów i wydatków takie same wartości obrazuje niezmienność jej trudnej sytuacji finansowej. Podkreśliła, że nie powinien sądowi umknąć fakt istnienia w przeszłości groźby egzekucji komorniczej z jej majątku, która zagrażała ciągłości prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz jej bytowi. Celem uzyskania środków finansowych zaciągnęła pożyczkę u rodziny. Powtórzyła twierdzenie o dramatycznym spadku opłacalności produkcji rolniczej.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

6 Wniosek o prawo pomocy nie mógł zostać uwzględniony.

7 Przede wszystkim wskazać trzeba, identycznie jak w uzasadnieniu poprzedniego postanowienia tutejszego sądu z dnia 30 maja 2017 r., że z uwagi na wszczęcie niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego przed dniem 15 sierpnia 2015 r. (skarga została złożona w grudniu 2014 r.) oraz z uwagi na treść art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2015 r., poz. 658) – w postępowaniu o prawo pomocy zastosowanie mają w niniejszym przypadku przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. – sprzed zmiany tj. według brzmienia obowiązującego przed dniem 15 sierpnia 2015 r.

8 Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. (sprzed zmiany) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

9 Stosownie do treści art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a. (przepisy te nie były zmieniane powyższą nowelizacją) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

10 W sprawie niniejszej skarżąca, podobnie jak w poprzednich wnioskach, złożyła kolejną prośbę o zwolnienie od kosztów sądowych, natomiast obecnie dodatkowo wniosła o ustanowienie radcy prawnego. Zauważyć należy, że obecnie jedynym kosztem sądowym podlegającym opłaceniu jest wpis od zażalenia w kwocie 100 zł (k. 323).

11 Mając powyższe na uwadze oraz analizując sytuację dochodową i majątkową skarżącej, którą przedstawiła w złożonym wniosku o prawo pomocy (k. 331-332), należy stwierdzić, że nie wykazała ona, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem sądu, przedłożona treść wniosku po raz kolejny, podobnie jak i przy poprzednim wniosku (rozpoznanym odmownie, które to rozstrzygnięcie zaakceptował NSA postanowieniem z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie II OZ 819/17) wskazuje na osiąganie przez skarżącą dochodów oraz dokonywanie wydatków, przy czym skarżąca nie wykazała istnienia dodatkowego, udokumentowanego zadłużenia.

12 Jak wynika z formularza PPF złożonego w dniu 9 października 2017 r., skarżąca otrzymuje dopłaty roczne w wysokości 19 000 zł oraz uzyskuje dochody z tytułu sprzedaży produktów rolnych w wysokości 3 000 zł. W stosunku rocznym, po przeliczeniu, oznacza to uzyskiwanie miesięcznego dochodu w wysokości około 1 750 zł. Nadto, skarżąca posiada majątek w postaci domu (100 m2) oraz gospodarstwa rolnego o powierzchni 13, 18 ha. Nie wykazała jakiegokolwiek zadłużenia. Podobnie zatem jak w uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 maja 2017 r. należy wskazać, że zsumowanie wydatków wymienionych przez skarżącą oraz przeliczenie ich w stosunku rocznym zamyka się kwotą około 1 800 zł miesięcznie. Oznacza to, że dochody bilansują wydatki, bez konieczności dodatkowego zadłużenia. W takiej sytuacji, zdaniem sądu, nie jest uprawnione twierdzenie, że kwota 100 zł wpisu sądowego byłaby nadmiernym uszczerbkiem dla rodziny skarżącej i uniemożliwiłaby jej utrzymanie. Jest to kwota niewielka, możliwa do wygospodarowania i nie stanowiłaby nadmiernego obciążenia budżetu domowego skarżącej.

13 Dodać też należy, odnośnie stanowiska ze sprzeciwu, że wskazywanie przez skarżącą tych samych wartości pieniężnych dochodów i wydatków jak w poprzednim postępowaniu wpadkowym o prawo pomocy, co prawda – jak ona sama twierdzi – nie wskazuje na poprawę jej sytuacji, ale i – co należy podkreślić – nie wskazuje na jej pogorszenie. Tym samym uznać należy, że poprzednia ocena wniosku PPF skarżącej, zaakceptowana przez NSA, nadal jest aktualna. A zatem powtórzyć należy, że nie odzwierciedlają oświadczenia skarżącej dramatycznego spadku opłacalności produkcji rolnej w jej przypadku. Także fakt zadłużenia u rodziny nie został przez nią udokumentowany i nie jest sądowi wiadome, czy skarżąca nadal to zadłużenie spłaca, czy występują w tej spłacie zaległości, jakiej wielkości jest (było) to zadłużenie i czy jest to nadal sytuacja aktualna, czy została przez skarżącą w jakiś sposób rozwiązana (spłata zadłużenia, darowanie itp.). Nadto, skarżąca nie wskazała, że wydatkowała wszystkie środki z dopłat. Świadczy to o przedstawieniu sądowi niepełnej sytuacji majątkowej. Także aktualna pozostaje więc ocena sformułowana przez NSA w uzasadnieniu postanowienia z dnia 27 lipca 2017 r., że "kwota kosztów sądowych, do których uiszczenia skarżąca jest zobowiązana, jest w odniesieniu do jej realnych możliwości finansowych niewielka, co decyduje o braku spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy".

14 Zdaniem sądu, przedłożone przez skarżącą oświadczenie co do jej stanu majątkowego (zawarte w formularzu PPF) nie pozwala przyjąć, że zaszły okoliczności nowe uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie.

15 Mając to na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.