Postanowienie Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 21 czerwca 2016 r., XI Ns 77/16

postanowienie Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 21 czerwca 2016 r., XI Ns 77/16

Tekst

1 Sygn. akt: XI Ns 77/16

POSTANOWIENIE

2 Dnia 21 czerwca 2016 r.

3 Sąd Rejonowy w Toruniu XI Wydział Cywilny

4 w składzie następującym:

5 Przewodnicząca:

6 SSR Joanna Grzempka

7 Protokolant:

8 stażysta Agnieszka Piczak

9 po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2016 r. w Toruniu

10 na rozprawie

11 sprawy z wniosku P. K.

12 przy uczestnictwie (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością we W. i małoletniej D. C.

13 o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu spadku po E. B.

14 postanawia:

15 1. oddalić wniosek;

16 2. ustalić, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

17 Sygn. akt XI Ns 77/16

Uzasadnienie

18 P. K. wniósł o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po E. Z. – jego matce, zmarłej w dniu 9 marca 2014 r. W uzasadnieniu podniósł, że zmarła nie pozostawiła testamentu, dlatego uważał, że nie musi nic robić, zaś po informacjach o długach babci dowiedział się, że powinien odrzucić spadek.

19 Uczestnik postępowania (...) Wierzytelności sp z o.o. sp. k. we W. o oddalenie wniosku.

20 Sąd ustalił, co następuje.

21 E. B. zmarła 9 marca 2014 r.

22 dowód:

23 akt zgonu k. 10

24 Wnioskodawca był jej wnukiem, mieszkał wraz z dziadkami. W tym czasie słyszał rozmowy dziadków o tym, że trzeba wziąć kredyt lub spłacić kredyt. Sytuacja finansowa dziadków wnioskodawcy była trudna, dlatego starał się ich wspomagać. Dziadkowie utrzymywali się z emerytur.

25 dowód:

26 zeznania wnioskodawcy na rozprawie w dniu 7 czerwca 2016 r.

27 Po śmierci E. B. jej córka (matka wnioskodawcy) L. B. odrzuciła spadek po niej przez Sądem Rejonowym w Toruniu (XI Ns 1473/14). Sąd przesłał wnioskodawcy zawiadomienie o odrzuceniu przez nią spadku, które zostało odebrane przez niego osobiście w dniu 22 września 2014 r.

28 dowód:

29 zpo, k. 20 akt XI Ns 1473/14

30 W lipcu 2015 r. wnioskodawca otrzymał przedsądowe wezwanie do zapłaty od uczestnika (...) Wierzytelności sp.k. z tytułu wierzytelności wynikającej z pożyczki zaciągniętej przez spadkodawczynię.

31 dowód:

32 wezwanie do zapłaty, k. 3

33 umowa pożyczki, k. 4-6

34 W dniu 11 stycznia 2016 r. wnioskodawca złożył do sądu wniosek o zatwierdzenie skutków uchylenia się od skutków niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzucenia spadku. W toku postępowania złożył przez sądem oświadczenie o odrzuceniu spadku (k. 2, 34).

35 Sąd zważył, co następuje.

36 Stan faktyczny sprawy został ustalony na podstawie powołanych dokumentów oraz zeznań wnioskodawcy. Dokument urzędowy (akt zgonu) stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 244 § 1 k.p.c.), dokumenty prywatne nie były kwestionowane, zaś zeznania wnioskodawcy co do istoty zasługiwały na ocenę jako wiarogodne.

37 Przechodząc na płaszczyznę prawną należy wskazać, że w razie złożenia oświadczenia w sprawie przyjęcia spadku pod wpływem błędu lub groźby stosuje się zasady ogólne, ze zmianami wynikającymi z treści art. 1019 §1 k.c. Zachowana została podstawowa zasada, w myśl której uchylenie się od skutków błędu lub groźby następuje przez złożenie oświadczenia prawokształtującego (art. 88 § 2 k.c.). Z mocy art. 1019 § 2 k.c. konstrukcję uchylenia się od skutków oświadczenia woli w sprawie przyjęcia spadku ustawodawca rozciągnął na sytuacje, w których pod wpływem błędu lub groźby spadkobierca nie zachował terminu do złożenia oświadczenia woli. W istocie w sytuacji przewidzianej w art. 1019 § 2 k.c. nie chodzi o uchylenie się od skutków oświadczenia woli, ale raczej od skutków swego biernego zachowania czy też inaczej mówiąc od skutków fikcji prawnej wynikającej z art. 1015 § 2 zd. 1 k.c. w brzmieniu na dzień otwarcia spadku.

38 Powołanie się przez spadkobiercę, zgodnie z art. 1019 § 2 k.c. w zw. z art. 84 § 1 zd. 1 i § 2 k.c., na działanie czy też – w przypadku braku oświadczenia – na zaniechanie pod wpływem błędu wymaga wykazania, że błąd był istotny, dotyczył czynności prawnej i znajduje usprawiedliwienie w okolicznościach sprawy. W piśmiennictwie zwraca się uwagę, że to dodatkowe wymaganie istotności błędu służy wyeliminowaniu możliwości wzruszenia czynności prawnych z błahych powodów. Zgodnie z ugruntowanym poglądem, nieznajomość przedmiotu spadku nie może być uznana za błąd istotny, jeżeli jest wynikiem niedołożenia należytej staranności w ustaleniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2005 r., IV CK 799/04, OSNC z 2006 r. nr 5 poz. 94; z dnia 18 marca 2010 r., V CSK 337/09, Lex nr 677786, z dnia 5 lipca 2012 r., IV CSK 612/11, OSNC z 2013 r. nr 3 poz.39).Wykazanie takiej relacji między nie może wynikać z samych twierdzeń zainteresowanej osoby. Za błąd istotny spadkobiercy uznać należy tylko taki brak wiedzy o stanie spadku który zaistniał mimo podjęcia właściwych i możliwych działań, zmierzających do ustalenia rzeczywistego stanu spadku (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2005 r., IV CK 799/04, OSNC z 2006 r. nr 5 poz. 94). Słusznie też zarówno w piśmiennictwie jak i judykaturze uznaje się, że o możliwości uchylenia się od skutków oświadczenia woli decydują obiektywne kryteria (m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2011 r., IV CSK 533/10, Lex nr 989135). Już w art. 37 § 2 kodeksu zobowiązań a później w art. 72 § 2 Przepisów ogólnych prawa cywilnego wymagało się od składającego oświadczenie woli „rozsądnej” oceny, którą trudno pogodzić z rażącym niedbalstwem lub lekkomyślnością błądzącego.

39 Na gruncie niniejszej sprawy wnioskodawca powinien zatem wykazać, że gdyby znał prawdziwy stan majątkowy babci, to odrzuciłby spadek w ustawowym terminie, a więc w ciągu 6 miesięcy od otrzymania z sądu informacji o odrzuceniu spadku przez jego matkę ( do 22 marca 2015 r. tj. 6 miesięcy od 22 września 2014 r. , a jednocześnie że brak tej wiedzy nie był rezultatem braku po jego stronie należytej staranności.

40 W opinii Sądu w stanie faktycznym sprawy nie sposób przypisać wnioskodawcy zachowania należytej staranności przy ustaleniu wartości majątku spadkowego. Dla oceny tej decydująca jest okoliczność, że wnioskodawca co trzeba wyraźnie podkreślić mieszkał z dziadkami, wiedział, że są obciążeni zobowiązaniami z tytułu kredytów, a jednocześnie ich sytuacja była na tyle trudna że musiał wspomagać ich finansowo. Z zasad doświadczenia życiowego jasno wynika, że skoro nie mieli środków na samodzielnie regulowanie należności, to mogło powstać z tego tytułu zadłużenie. Również zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego należy wnosić, że skoro matka wnioskodawcy odrzuciła spadek, to musiały istnieć ku temu powody, a z nich najprawdopodobniejszymi są właśnie długi spadkowe. Przekonanie wnioskodawcy, iż brak testamentu zwalnia go z odpowiedzialności, nie usprawiedliwia jego bezczynności. Logiczne jest bowiem, że w takich samych warunkach braku testamentu spadek odrzuciła matka spadkodawcy.

41 Tym samym nie zostały zachowane przesłanki z art. 1019 § 2 w zw. z art. 1019 § 1 pkt 1 i 2 k.c. w zw. z art. 88 § 2 k.c., zatem wniosek należało oddalić (art. 1019 § 3 k.c. a contrario). O kosztach postępowania Sąd postanowił zgodnie z art. 520 § 1 k.p.c. zgodnie z generalną zasadą orzekania o kosztach postępowania nieprocesowego.