Postanowienie Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 6 maja 2022 r., VIII C 548/22

postanowienie Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 6 maja 2022 r., VIII C 548/22

Tekst

1 Sygn. akt VIII C 548/22

POSTANOWIENIE

2 Dnia 6 maja 2022 roku

3 Sąd Rejonowy w Kielcach, VIII Wydział Cywilny

4 w następującym składzie:

5 Przewodniczący: Sędzia Irmina Karp

6 po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2022 roku w Kielcach

7 na posiedzeniu niejawnym

8 sprawy z powództwa W. B.

9 przeciwko Prezesowi Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w W.

10 o zapłatę

11 na podstawie art. 1 kpc w zw. z art. 2§1 i 3 kpc w zw. z art. 199§1 pkt 1 i 2 kpc i 126(2)§2 kpc, art. 1§1 i 2 ustawy z dnia 25lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017r. poz 2188 z późn. Zm.) i art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) oraz art., 25a-25c i 25d 1.2. ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2001 poz. 573)

12 postanawia:

13 odrzucić pozew wobec niedopuszczalności drogi sądowej oraz toczącego się postępowania w tym samym zakresie przed Sądem Rejonowym w S. K. pod sygn. akt I C 407/21;

14 Sędzia Irmina Karp

ZARZĄDZENIE

15 1. Odnotować i zakreślić sprawę w rep. C;

16 2. Odpis postanowienia z pouczeniem o sposobie złożenia wniosku o uzasadnienie i przysługującym zażaleniu doręczyć powodowi;

17 3. Odpis postanowienia z pouczeniem o sposobie złożenia wniosku o uzasadnienie i przysługującym zażaleniu doręczyć pozwanemu ;

18 Sędzia Irmina Karp

19 Sygn. Akt VIII C 548/22

Uzasadnienie

20 Pozwem z dnia 21 kwietnia 2022 r. (k. 2-5) powód W. B. wniósł o zasądzenie

21 na swoją rzecz od pozwanego Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z/s w W. kwoty 5.242,63 zł wraz z odsetkami od dnia 01.08.2019 r. i kosztami procesu.

22 W uzasadnieniu pozwu wskazał, iż dochodzona kwota wynika z odmowy zapłaty refundacji składek na ubezpieczenie społeczne za okres od 01.08.2019 r. do dnia wniesienia pozwu, mimo korzystnego dla powoda wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2021 r. w sprawie o sygn. I GSK 1401/20.

23 W dniu 06 maja 2022 r. tut. Sąd postanowieniem odrzucił pozew W. B. wobec niedopuszczalności drogi sądowej (k. 17)oraz toczącego się postępowania w tym samym zakresie przed Sądem Rejonowym w S. K. pod sygn. akt I C 407/21, które wówczas było na etapie zażalenia przed Sądem Okręgowym w Kielcach.

24 Zarówno w niniejszym postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Kielcach, jak też przed Sądem Rejonowym w S. K. powód powoływał się na roszczenie wynikające z tej samej podstawy faktycznej i prawnej i w obu przypadkach Sądy Rejonowy w tym samym składzie osobowym odrzucił pozew W. B. wobec niedopuszczalności drogi sądowej wskazując na przepisy art. 1 kpc w zw. z art. 2§1 i 3 kpc w zw. z art. 199§1 pkt 1 i 2 kpc i 126(2)§2 kpc, art. 1§1 i 2 ustawy z dnia 25lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017r. poz 2188 z późn. Zm.) i art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) oraz art., 25a-25c i 25d 1.2. ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2001 poz. 573);

25 Zażalenie powoda W. B. na postanowienie Sądu Rejonowego w S. K. wydane w sprawie I C 407/21 zostało przez Sad Okręgowy w Kielcach oddalone.

26 Sąd zważył, co następuje:

27 Zgodnie z art199§ 1 pkt 1 kpc Sąd odrzuci pozew jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna;

28 Stosownie do art. art. 1 kpc- kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne).

29 Zgodnie z art.2§ 1 i 3 kpc:

30 Do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie

31 należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Nie są rozpoznawane w postępowaniu sądowym sprawy cywilne, jeżeli przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów.

32 Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.z 2017 r. poz 2188 ze zm) stanowi, iż Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

33 Stosownie do § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz.U z 2018 r. poz. 1302 ze zm) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;2) twierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części,jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

34 Jak stanowi Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U z 2001 poz. 573) art. 25 a Fundusz refunduje:

35 1)

36 osobie niepełnosprawnej wykonującej działalność gospodarczą obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe do wysokości odpowiadającej wysokości składki, której podstawą wymiaru jest kwota określona w art. 18 podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ust. 8 oraz w art. 18a wymiar składek w pierwszym okresie od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.), z zastrzeżeniem ust. 1a,

37 2)

38 niepełnosprawnemu rolnikowi lub rolnikowi zobowiązanemu do opłacania składek za niepełnosprawnego domownika, składki na ubezpieczenia społeczne rolników - wypadkowe, chorobowe, macierzyńskie oraz emerytalno-rentowe

39 – pod warunkiem opłacenia tych składek w całości najpóźniej w dniu złożenia wniosku.

40 1a.

41 Refundacja, o której mowa w ust. 1 pkt 1, przysługuje w wysokości:

42 1)

43 100% kwoty obowiązkowych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - w przypadku osób zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności;

44 2)

45 60% kwoty obowiązkowych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - w przypadku osób zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności;

46 3)

47 30% kwoty obowiązkowych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - w przypadku osób zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności.

48 2.

49 Składki, o których mowa w ust. 1 pkt 1, osobie niepełnosprawnej wykonującej działalność gospodarczą nalicza się i opłaca na zasadach określonych w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

50 3.

51 Składki, o których mowa w ust. 1 pkt 2, niepełnosprawnemu rolnikowi lub rolnikowi zobowiązanemu do opłacania składek za niepełnosprawnego domownika nalicza się i opłaca na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U.z 2021 r. poz. 266).

52 4.

53 Refundacja, o której mowa w ust. 1, nie przysługuje, jeżeli składki zostały opłacone z uchybieniem terminów określonych w art. 40 terminy opłacania składek ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników lub art. 47 terminy przesyłania deklaracji rozliczeniowych, raportów miesięcznych i opłacania składek ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przekraczającym 14 dni.

54 Droga sądowa w sprawach cywilnych regulowana jest w przepisach kodeksu postępowania cywilnego i obejmuje postępowanie przed sądami powszechnymi i Sądem Najwyższym. Kodeks ustanawia w tym zakresie domniemanie drogi sądów powszechnych, która, co do zasady, przysługuje we wszystkich sprawach cywilnych. Niedopuszczalność drogi sądowej zachodzi tylko wyjątkowo, tj. gdy przewidują to wyraźnie przepisy szczególne.

55 Niedopuszczalność drogi sądowej może być bezwzględna, względna lub czasowa. Niedopuszczalność bezwzględna drogi sądowej występuje wówczas, gdy dana sprawa w ogóle nie może być załatwiona przez sąd powszechny. Niedopuszczalność względna, występująca w naszym ustawodawstwie sporadycznie, wynika z pozostawienia osobie uprawnionej możliwości wyboru drogi - sądowej lub przed innym organem - na której chce zrealizować przysługujące jej prawo podmiotowe. Innymi słowy ma ona miejsce wówczas, gdy sprawa cywilna może być zgodnie z wyborem strony poddana pod kompetencje sądu lub innego organu. Z czasową niedopuszczalnością drogi sądowej mamy do czynienia wówczas, gdy przepis procedury cywilnej wymaga, by przed wszczęciem postępowania przed sądem została wyczerpana droga innej procedury.

56 W ujęciu tradycyjnym podkreśla się, że celem ustalenia istnienia w konkretnej sprawie dopuszczalności drogi sądowej jest stwierdzenie, czy sprawa jest sprawą cywilną ( art. 1 kpc ) oraz czy nie istnieje przepis szczególny, który wyłącza w tej sprawie kompetencję sądów powszechnych ( art. 2 kpc ). Niedopuszczalność drogi sądowej zachodzi, gdy w danej sprawie brak jednego z tych dwóch elementów.

57 Na tle art. 1 kpc należy rozróżnić dwa rodzaje spraw cywilnych: sprawy cywilne w znaczeniu materialnym, tj. sprawy wynikające ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz z zakresu prawa pracy, a także sprawy cywilne w znaczeniu formalnym, tj. sprawy, które w istocie nie mają charakteru cywilnego, ale uchodzą za sprawy cywilne z tego względu, że ich rozpoznanie odbywa się według Kodeksu postępowania cywilnego bądź z mocy przepisów zawartych w tym Kodeksie (np. sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych - art. 459 kpc i 477 8 kpc , sprawy z zakresu przepisów o przedsiębiorstwach państwowych i samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego - art. 691 1 kpc ), bądź zawartych w innych ustawach (np. w ustawie z dnia 29 września 1986r. - Prawo o aktach stanu cywilnego, Dz.U. Nr 36, poz. 180 ze zm.).

58 Obszernej wykładni art. 1 i 2 kpc dokonał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 lipca 2000 r., SK 12/99 ( (...) Zb.Urz. 2000 nr 5, poz. 143). Powołując się na poglądy doktryny, wskazał, że obecnie uznaje się, iż przedmiotem procesu jest tzw. roszczenie procesowe, oderwane od materialnoprawnego "usprawiedliwienia" roszczenia zgłaszanego w pozwie. Roszczenie procesowe oznacza możliwość wniesienia sprawy do sądu i żądania ochrony; jest ono instytucją czysto procesową, niekiedy niemającą odzwierciedlenia w prawie cywilnym materialnym. Obowiązkiem sądu jest zajęcie się roszczeniem procesowym według treści żądania, niezależnie od tego, czy jest ono merytorycznie uzasadnione. Jeśli według twierdzeń powoda zawartych w pozwie, między nim a pozwanym istnieje stosunek cywilnoprawny, droga sądowa jest dopuszczalna i pozew nie może być odrzucony z powodu jej braku, a postępowanie przed sądem ma dopiero wykazać, czy twierdzenie będące jego przedmiotem znajduje podstawę w przepisach prawa materialnego.

59 Skoro więc dopuszczalność drogi sądowej zależy od twierdzeń, na których powód opiera w pozwie swoje roszczenie, nie jest natomiast warunkowana wykazaniem istnienia roszczenia oraz stosunku prawnego łączącego strony, rodzi się wniosek, że jeśli roszczenie zostało oparte na zdarzeniach prawnych wywołujących konsekwencje cywilnoprawne, droga sądowa jest dopuszczalna, co oczywiście nie przesądza zasadności powództwa.

60 W świetle przedstawionych uwag oraz art. 1 i 2 § 1 i 3 k.p.c. przyjąć zatem należało, że droga sądowa jest dopuszczalna, jeśli sprawa ma charakter sprawy cywilnej w znaczeniu materialnym i nie ma przepisu szczególnego, który przekazywałby jej rozpoznanie do właściwości organu innego niż sąd powszechny. Droga sądowa dopuszczalna jest również wtedy, gdy sprawa ma charakter sprawy cywilnej w znaczeniu formalnym. Z niedopuszczalnością drogi sądowej mamy natomiast do czynienia wtedy, gdy sprawa nie ma charakteru sprawy cywilnej ani w znaczeniu materialnym, ani w znaczeniu formalnym, albo sprawa ma wprawdzie charakter sprawy cywilnej w znaczeniu materialnym, ale na podstawie szczególnego przepisu przekazana została do właściwości innego organu niż sąd powszechny (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2005 r., III CZP 85/04, OSNC 2006 nr 1, poz. 4).

61 Zgodnie z od dawna utrwaloną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego oraz

62 poglądami doktryny, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot

63 rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której

64 wniesiono odwołanie i tylko w tym zakresie podlega ona kontroli sądu zarówno pod

65 względem jej formalnej poprawności, jak i merytorycznej zasadności

66 (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1999 r., II UZ 52/99, (...)

67 2000 nr 15, poz. 601 i z dnia 22 lutego 2012 r., II UK 275/11, LEX nr 1215286). W

68 konsekwencji przedmiot sporu sądowego musi mieścić się w zakresie

69 przedmiotowym decyzji organu rentowego. Sąd nie może bowiem zastępować

70 organu rentowego w rozstrzyganiu kwestii ubezpieczeniowych. Nie może więc

71 rozstrzygać o czymś, o czym organ rentowy nie decydował (wyrok Sądu

72 Najwyższego z dnia 9 września 2010 r., II UK 84/10, LEX nr 661518). Z taką zaś

73 sytuacją mielibyśmy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

74 Dopuszczalność drogi sądowej (istnienie drogi sądowej) to podstawowa

75 przesłanka możliwości domagania się ochrony prawnej w ramach postępowania

76 przed sądami. Jej brak uniemożliwia realizację żądania ochrony przez sąd.

77 Niedopuszczalność drogi sądowej wystąpi, gdy sprawa nie ma charakteru sprawy

78 cywilnej w rozumieniu art. 1 i art. 2 k.p.c. albo też do jej rozpoznania właściwy jest

79 inny organ wskazany w ustawie.

80 W świetle art. 2 k.p.c., sądy powszechne powołane są do rozpoznawania spraw cywilnych. Przepis art. 1 k.p.c. zawiera definicję sprawy cywilnej, która jest

81 sprawą wynikającą ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i

82 opiekuńczego oraz z prawa pracy. W rozumieniu tego przepisu sprawami cywilnymi

83 są również sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz inne, do których

84 przepisy Kodeksu postępowania cywilnego stosuje się z mocy ustaw szczególnych.

85 Konstrukcja sprawy cywilnej opiera się na kryterium materialnoprawnym i na

86 kryterium formalnym. Pierwsze z nich dotyczy charakteru stosunku prawnego -

87 sprawami cywilnymi są więc takie sprawy, w których ochrona prawna wynika z praw

88 i obowiązków podmiotów o charakterze równorzędnym. Drugie kryterium wyraża

89 się w przekazaniu określonych spraw, na mocy ustawy szczególnej, do zakresu

90 działania sądów powszechnych. Sprawami cywilnymi, rozpoznawanymi według

91 przepisów k.p.c. mogą być zatem także sprawy administracyjne, jeżeli zostały

92 przekazane do rozpoznania sądom powszechnym. Pojęcie drogi sądowej należy

93 rozumieć szeroko, wobec czego w zasadzie prawie każde roszczenie procesowe,

94 sformułowane jako żądanie zasądzenia, ustalenia czy ukształtowania stosunku

95 prawnego, niezależnie od jego merytorycznej zasadności, może być zaliczone jako

96 należące do drogi sądowej - pod warunkiem wszakże, że dotyczy podmiotów,

97 których pozycja w ramach stosunku prawnego jest równorzędna.

98 Istota sprawy cywilnej wiąże się z równouprawnieniem stron występujących

99 w procesie. Ustalenie, czy sprawa ma cywilnoprawny charakter, a także czy należy

100 do drogi sądowej, wymaga więc odniesienia się do dwóch kryteriów, tj.

101 równorzędności stron, jak też do ekwiwalentności świadczeń. Odwołanie się do

102 tych kryteriów pożądane jest zwłaszcza wtedy, gdy w danym sporze nakładają się

103 stosunki cywilnoprawne i administracyjne, co może utrudniać właściwe

104 zakwalifikowanie sprawy. W sensie materialnoprawnym sprawami cywilnymi są

105 sprawy, w których ochrona prawna jest przewidziana ze względu na stan prawny

106 oraz prawa i obowiązki podmiotów stosunków prawnych o charakterze

107 równorzędnym.

108 Sprawa nie będzie miała natomiast charakteru cywilnoprawnego,

109 jeżeli jeden z podmiotów wyposażony zostanie w funkcje władcze.

110 Przyznanie jednej ze stron władzy zwierzchniej w ramach działalności Państwa oznacza, że

111 sprawa będzie mogła być uznana za cywilną jedynie na podstawie kryterium

112 formalnoprawnego. Taki charakter mają sprawy z zakresu ubezpieczeń

113 społecznych.

114 Według art. 2 § 1 k.p.c., do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są

115 sądy powszechne oraz Sąd Najwyższy. Z tych regulacji wynika domniemanie drogi

116 sądowej także w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.

117 Inaczej mówiąc, roszczeń z zakresu tych gałęzi prawa można dochodzić przed

118 sądem powszechnym (sądem pracy), chyba że odrębny przepis ustawowy

119 określoną sprawę przekazuje sądowi szczególnemu (art. 2 § 1 k.p.c.) lub do

120 właściwości innych organów (art. 2 § 3 k.p.c.). Jeżeli żaden przepis szczególny nie

121 przekazuje sprawy cywilnej w znaczeniu materialnym do kompetencji innego

122 organu, to podlega ona - co do zasady - rozpoznaniu przez sąd powszechny.

123 Wobec przyjętego w art. 2 § 1 i 2 k.p.c. założenia, że do rozpoznawania

124 spraw cywilnych powołane są sądy powszechne oraz Sąd Najwyższy, a tylko

125 wyjątkowo sądy szczególne i inne organy, ewentualne wątpliwości co do

126 kompetencji określonego organu państwowego do rozpoznania danej sprawy

127 cywilnej należy rozstrzygać na rzecz dopuszczalności drogi sądowej. Co więcej, ze

128 względu na istniejącą zasadę w odniesieniu do rozpoznawania i rozstrzygania

129 spraw cywilnych przyjmować należy, że wyjątek od niej powinien być przez

130 ustawodawcę każdorazowo formułowany wyraźnie. Takim wyjątkiem jest przepis

131 art. 83 ust. 4 ustawy systemowej, z mocy którego wyłączono z drogi sądowej

132 kontrolę decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawach o umorzenie

133 należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zastępując

134 dopuszczalność wniesienia przez ubezpieczonego odwołania, o którym mowa w

135 ust. 2 tego artykułu, prawem złożenia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne

136 rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej

137 instancji przez ministra.

138 Niedopuszczalność drogi sądowej dla zgłoszonego roszczenia w normalnym toku postępowania powoduje odrzucenie pozwu (art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.), jeśli jest

139 pierwotna, lub umorzenie postępowania (art. 355 § 1 k.p.c.), jeśli jest następcza.

140 Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż zachodzi w niej niedopuszczalność drogi sądowej skutkująca odrzuceniem pozwu wobec faktu, iż dochodzone roszczenie ma bezsprzecznie charakter administracyjny, na co już poprzednio powoływał się Sąd Rejonowy w tym samym składzie osobowym, podając powodowi W. B. tożsamą argumentację prawną.

141 Zgodnie z art. 199§1 pkt 2 kpc jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona Sąd również odrzuci pozew.

142 Jak już powyżej wspomniano, jakkolwiek o nieco mniejszą kwotę, jednakże z tego samego tytułu sprawa pomiędzy tymi samymi stronami przez Sąd Rejonowy w S. K. i Sąd Okręgowy w Kielcach została już prawomocnie osądzona, co również potwierdza konieczność odrzucenia przedmiotowego pozwu.

143 Sędzia Irmina Karp