Wyrok Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu z dnia 28 listopada 2016 r., I C 127/14

wyrok Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu z dnia 28 listopada 2016 r., I C 127/14

Tekst

1 Sygn. akt. I C 127/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 28 listopada 2016 r.

3 Sąd Rejonowy w Kędzierzynie-Koźlu Wydział I Cywilny w składzie:

4 Przewodniczący-Sędzia Sądu Rejonowego Radosław Jamroży

5 Protokolant-sekr. sąd. Wioletta Bartołd

6 po rozpoznaniu w dniu 14.11.2016 r. w Kędzierzynie-Koźlu

7 na rozprawie

8 sprawy z powództwa L. P.

9 przeciwko Skarbowi Państwa-Aresztowi Śledczemu w K.

10 o zapłatę

11 I. zasądza od strony pozwanej Skarbu Państwa-Aresztu Śledczego w K. na rzecz powoda L. P. kwotę 1 500 zł (słownie złotych: jeden tysiąc pięćset);

12 II. oddala powództwo w pozostałym zakresie;

13 III. zasądza od powoda L. P. na rzecz strony pozwanej Skarbu Państwa-Aresztu Śledczego w K. kwotę 109,11 zł tytułem kosztów procesu;

14 IV. przyznaje radcy prawnej B. H. od Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu kwotę 496,04 zł tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu;

15 V. nakazuje ściągnąć z roszczenia zasądzonego w pkt I na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu kwotę 752 zł tytułem opłaty sądowej.

16 I C 127/14

Uzasadnienie

17 Powód L. P., pozwem skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa-Aresztowi Śledczemu w K., wniósł o zasądzenie kwoty 16.530 zł tytułem zadośćuczynienia.

18 Uzasadniając swoje żądanie L. P. podał, iż dotyczy ono krzywdy związanej z warunkami osadzenia w Areszcie Śledczym w K., zarzucając przeludnienie, brak intymności (oddzielenie kącika z WC parawanem od reszty celi), brak wentylacji w calach, zbyt niska zimą lub zbyt wysoka latem temperatura w cali, brak opieki medycznej, brak dostępu do informacji o przysługujących osadzonym prawach, nieodpowiednie oświetlenie, ilościowe obniżanie racji żywnościowych, zbyt mała ilość przydzielanych środków do utrzymania higieny osobistej, brak wyposażenia świetlicy w prasę, TV, artykuły piśmiennicze, brak organizowania dla osadzonych zajęć kulturalno – oświatowych, częste zmiany składu osobowego celi, naruszanie obowiązujących procedur podczas dokonywania przeszukań w celi.

19 Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa. W pierwszej kolejności podniosła, iż z uwagi na upływ 3 – letniego okresu przedawnienia roszczenia, powód może dochodzić roszczenia tylko za okres pobytu w Areszcie Śledczym od dnia 30.01.2011r. Dalej, wskazała, że powód został poddany wstępnym badaniom lekarskim zgodnie z procedurą dotyczącą udzielania świadczeń zdrowotnych przez podmioty lecznicze powołane dla osób pozbawionych wolności. L. P. otrzymywał środki czystości dla utrzymania higieny osobistej zgodnie z zestawem 1/H - środki higieny dla osób osadzonych - do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17.10.2003r. (Dz. U. Nr 186, poz. 1820) z dnia 17.10.2003r., nadto środki do utrzymania czystości w oddziale mieszkalnym i celi. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 25.08.2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. Nr 152, poz. 1493), skazany korzystał co najmniej raz w tygodniu z kąpieli, przy czym przepisy rozporządzenia nie nakładają na Skarb Państwa obowiązku zapewnienia skazanemu mężczyźnie stałego codziennego dostępu do ciepłej wody. Instalacja wentylacyjna w celach funkcjonuje prawidłowo, co wykazały przeglądy mistrza kominiarskiego za lata 2009-2011r. Zdaniem strony pozwanej, osadzony otrzymywał zbilansowane posiłki o odpowiedniej kaloryczności i temperaturze. Cele są właściwie ogrzewane z węzła kotłowni należącego do strony pozwanej wyposażonej w gazowy kocioł niskotemperaturowy centralnego ogrzewania typu (...) o mocy 221 kW marki F. wyposażony w fabryczny dwustopniowy palnik atmosferyczny, zgodnie z normami wynikającymi z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 74, poz. 69). Strona pozwana podniosła, iż Areszcie Śledczym funkcjonuje system radiowęzłowy docierający do każdej z cel poprzez głośnik, jest biblioteka z dostępną każdego dnia prasą, dwie świetlice, organizuje się turnieje, konkursy i zajęcia kulturalno-oświatowe zgodnie z opracowanym grafem zajęć świetlicowych, a nadto prowadzone są programy readaptacji społecznej, zajęcia w ramach kursów zawodowych, spotkania AA oraz spotkania z przedstawicielami równych wyznań. W ocenie pozwanego, tryb dokonywania w celi przeszukań przewiduje obowiązujące zasady higieny oraz konieczność zachowania walorów użytkowych przedmiotów posiadanych przez osadzonych.

20 W piśmie procesowym z dnia 6.09.2014r., powód za bezzasadny uznał zarzut przedawnienia roszczenia zgłoszony w odpowiedzi na pozew. W ocenie ww., z uwagi na liczne naruszenia ze strony pozwanego trudno mówić, iż szkoda nastąpiła w konkretnej dacie. Charakter tych naruszeń miał charakter narastający, zaś im dłużej te naruszenia się utrzymywały podczas pobytu w Areszcie Śledczym w K. (tj. od 28.09.2009 r. do dnia 4.04.2011 r.) tym większe uczucie dyskomfortu, naruszenia godności i upodlenia pojawiało się po stronie powoda. Stan niezgodności warunków w jakich ww. przebywał z obowiązującymi normami i okoliczności mające wpływ na naruszenie jego dóbr osobistych utrzymywały się przez cały okres pobytu w tej jednostce. Zdarzenie , z którym powód wiąże swoje roszczenie miało charakter ciągły utrzymujący się nieprzerwanie aż do zakończenia pobytu w tej placówce. W związku z tym bieg trzyletniego terminu przedawnienia wskazanego w art. 442¹ § l k. c. należy liczyć od zakończenia pobytu w tej jednostce penitencjarnej, które nastąpiło w dniu 04.04.2011r.

21 Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

22 L. P. w okresie od dnia 28.09.2009r. pozostawał tymczasowo aresztowany w postępowaniu karnym, zaś przedmiotowy środek zapobiegawczy był wykonywany od dnia 30.09.2009 r. w Areszcie Śledczym w K. , gdzie pozostawał do dnia 4.04.2011r.

23 L. P. był osadzony w celach o nr: 213, 318, 217, 207, 216, 205, 201, 204, 215, 212. Cele zajmowane przez powoda przedstawiały następujące parametry:

24 Cela

25 Powierzchnia

26 Ilość miejsc

27 Norma powierzchni

28 201

29 15,24

30 5

31 3

32 204

33 15,04

34 5

35 3

36 205

37 12,11

38 4

39 3

40 207

41 7,13

42 2

43 3

44 212

45 8,04

46 2

47 4

48 213

49 7,47

50 2

51 3

52 215

53 13,59

54 4

55 3

56 216

57 14,63

58 4

59 3

60 217

61 14,3

62 4

63 3

64 318

65 12,49

66 4

67 3

68 Średnio, z częstotliwością co miesiąc, powód zmieniał celę. W celi 213 powód przebywał sam przez okres 2-3 tygodnie.

69 W celi 216 do listopada 2009r. powód przebywał z pięcioma osadzonymi, w tym z Z. L. (1). Cela 204 była przestronna, przeznaczona na pobyt 4 osób. Cela 205 była przestronna, przeznaczona na pobyt 4 osób. Cela 207 i 212 były celami dwuosobowymi, o bardzo niskim metrażu. W celi 214, obok powoda, przebywało czterech osadzonych. Cele wyposażone były w łóżka, blat, taborety, szafki, szuflady.

70 Dowód:

71 -notatka służbowa – k120

72 - przeglądarka historii rozmieszczenia – k121,

73 -notatka – k125,

74 - zeznania świadka J. B. – k116-117 (nagranie:00:24:36-00:30:50),

75 -zeznania świadka M. L. – k190 (nagranie 00:7:52-00:8:40),

76 - zeznania świadka A. C. – k266 (nagranie:00:11:15-00:11:42),

77 - zeznania świadka D. O. – k267 (nagranie: 00:31:27-00:32:02),

78 - zeznania świadka Z. L. (1) – 307 (nagranie: 00:14:39-00:15:45),

79 - zeznania świadka J. P. – k367-368 (nagranie: 00:12:59-00:14:42),

80 - zeznania świadka E. M. (1) – k469 (narganie:00:11:23-00:44:15),

81 - przesłuchanie powoda L. P. – k471-474 (nagranie: 01:11:04-01:12:37, 01:28:02-01:30:00, 01:31:59-01:38:59, 2:27:30-02:28:22, 02:30:13-02:31:16, 02:35:31-02:36:18),

82 - zeznania świadka M. G. (nagranie: 00:06:30-00:08:15, 00:08:26 – 00:08:31) – akta sprawy VI Cps 19/15 – załącznik do akt

83 - zaświadczenie k 5

84 - książka zdrowia osadzonego k 131

85 Po przyjęciu powoda do Aresztu Śledczego w K., w dniu 1.10.2009 r. dokonano oceny sanitarno-epidemiologicznej w której odnotowano, że powód nie pali wyrobów tytoniowych. W Areszcie Śledczym w K. powód korzystał z opieki medycznej. W dniu 1.10.2009 r. był konsultowany przez lekarza M. K., następnie korzystał z porad lekarskich w dniach 9.11.2009r., 29.12.2009r., w styczniu 2010r., 15.01.2010r., 1.03.2010r., 4.03.2010r., 12.03.2010r., 10.04.2010r., 28.04.2010r., 7.05.2010r., 14.05.2010r. , 21.05.2010r., 28.05.2010r., 17.06.2010r., 25.06.2010r., 2.07.2010r., 6.07.2010r., 23.07.2010r., 31.08.2010r., 3.09.2010r., 22.10.2010r. , 5.11.2010r., 14.01.2011 r., 29.03.2011 r. Konsultował z lekarzem dolegliwości zdrowotne związane z żylakami odbytu (schorzenie to zostało zdiagnozowane u ww. jeszcze przed osadzeniem w Areszcie Śledczym w K., z tego powodu powód poddany został operacji), bólami głowy i bezsennością. Na ból głowy powód otrzymywał przeciwbólowe środki farmakologiczne, które musiał zażyć od razu przy funkcjonariuszu Służby Więziennej. Powód otrzymał czopki przeciwbólowe i przeciwzapalne na hemoroidy.

86 Dowód:

87 - notatka służbowa z dnia 23.04.2014r. – k18,

88 - książka zdrowia osadzonego – k131-142,

89 -zeznania świadka M. L. – k190-191 (nagranie: 00:39:38 – 00:40:36, 00:40:37-00:41:50),

90 - zeznania świadka Z. L. (1) – 307 (nagranie: 00:32:21-00:34:06),

91 - zeznania świadka E. M. (2) – k325 (nagranie: 00:17:56-00:18:16, 00:20:35-00:21:13),

92 - zeznania świadka A. W. – k349 – 351 (nagranie: 00:34:18-00:37:38),

93 - zeznania świadka J. P. – k367-368 (nagranie: 00:28:38-00:29:29,

94 -zeznania świadka B. C. – k387-388 (nagranie: 00:21:15-00:51:09, 00:57:19-00:57:27, 01:04:45-01:10:25),

95 - przesłuchanie powoda L. P. – k471-474 (nagranie: 01:50:32-01:58:37, 00:29:46-00:31:33),

96 - przesłuchanie powoda L. P. – k509-511 (00:42:30-00:43:33),

97 - zeznania świadka M. G. (nagranie: 00:17:38-00:17:58) – akta sprawy VI Cps 19/15 – załącznik do akt

98 - ocena sanitarno-epidemiologiczna k 131/2

99 Po przyjęciu do Aresztu Śledczego oraz w okresie dalszego w nim pobytu, raz w miesiącu każdemu osadzonemu wydawane były środki higieny osobistej w postaci: mydła toaletowego – 100g, nożyka do golenia – 1 szt., proszku do prania – 200 g, papieru toaletowego – 1 rolka, kremu do golenia – 1 tubka, pasty do zębów – 1 tubka, nadto w okresie raz na 6 miesięcy szczoteczki do zębów. Kolejne należności pasy do zębów, kremu do golenia i szczoteczki do zębów wydawane były wg potrzeb zgłaszanych przez osobę osadzoną. Powód otrzymywał środki higieny osobistej, w tym mydło i papier toaletowy z częstotliwością wynikającą z instrukcji. Środki czystości do utrzymania porządku w celach mieszkalnych wydawane były raz w miesiącu, w zależności od wielkości i zasiedlenia celi mieszkalnej. Ilość wydawanych środków, w przybliżeniu na jednego osadzonego, wynosi: 112 ml płynu do mycia naczyń, 150 ml płynu uniwersalnego do czyszczenia, 250 ml płynu do czyszczenia WC, 150 g proszku do szorowania sanitariatów, nadto 0,5 litra na celę płynu do mycia szyb na celę. Powód nie pytał funkcjonariuszy Służby Więziennej o dodatkowe środki czystości, w sytuacji, w której mu ich już brakowało.

100 Dowód:

101 - notatka służbowa – k19,

102 - zeznania świadka J. B. – k116-117 (nagranie: 00:40:15-00:40:45),

103 -zeznania świadka M. L. – k190-191 (nagranie: 00:16:51-00:17:15),

104 - zeznania świadka Z. L. (1) – 307 (nagranie: 00:23:01-00:24:31),

105 - zeznania świadka W. D. – k307-308 (nagranie: 00:45:50-00:46:17, 00:57:25-00:58:39),

106 - notatka służbowa z dnia 25.06.2015r. – k314,

107 - zeznania świadka J. P. – k367-368 (nagranie: 00:19:37-00:20:44, 00:37:10-00:37:25),

108 - notatka służbowa z dnia 23.04.2014r. – k425,

109 - przesłuchanie powoda L. P. – k471-474 (nagranie: 02:03:04-02:03:37, 02:06:42-02:07:21)

110 - przesłuchanie powoda L. P. – k509-511 (00:31:34-00:32:01),

111 - zeznania świadka M. G. (nagranie: 00:12:43-00:13:17) – akta sprawy VI Cps 19/15 – załącznik do akt

112 W protokołach okresowych kontroli przewodów kominowych za lata 2009-2011 w Areszcie Śledczym w K. nie stwierdzono nieprawidłowości przewodów kominowych oraz zgodność konstrukcji i elementów z obowiązującymi normami, w tym: prawidłowość funkcjonowania ciągów kominowych i systemów wentylacyjnych, drożność przewodów spalinowych. W roku 2009, 2010 i 2011 do wymiany zakwalifikowana zostały natomiast kratki wentylacyjne w niektórych celach.

113 W celach istniała możliwość otwierania okien.

114 Dowód:

115 - protokół nr (...),

116 - protokół nr (...)

117 - protokół nr (...),

118 - przesłuchanie powoda L. P. – k471-474 (nagranie: 02:33:07-02:35:01)

119 - zeznania świadka W. D. – k 308 (nagranie 00:43:26)

120 W celach osadzonych funkcjonariusze (...) Więziennej przeprowadzali kontrole. Czynności wykonywane w ramach kontroli przeprowadzane były z zachowaniem higieny w sposób nie pozbawiający przedmiotów posiadanych przez osadzonych walorów użytkowych. Funkcjonariusze nie byli zobowiązani do pozostawienia przeszukiwanej odzieży w miejscu jej zwykłego przechowywania. Kontrole były niezapowiedziane. W tym czasie osadzeni przebywali w świetlicy.

121 Dowód:

122 - notatka służbowa z dnia 23.04.2014r. – k26,

123 - zeznania świadka J. P. – k367-368 (nagranie: 00:30:29-00:31:56)

124 Dzienny jadłospis osadzonych przewidywał kaloryczność dla określonej normy żywieniowej tj. P – norma podstawowa, L i Lc – normy opracowywane pod względem zdrowotnym, norma Tp – norma na czas transportu. Posiłki są zbilansowane, składając się z odpowiedniej proporcji: białka, tłuszczu i węglowodanów z dodatkiem warzyw. Posiłki wydawane były z bloku żywieniowego znajdującego się w budynku mieszkalnym w termosach zachowujących ich ciepłotę.

125 Szczegółowa specyfikacja posiłków wydawanych w okresie, w którym powód przebywał w Areszcie Śledczym w K. przedstawiała się następująco:

126 Data

127 Norma

128 Kaloryczność

129 śniadania

130 Kaloryczność

131 obiadu

132 Kaloryczność

133 kolacji

134 Kaloryczność

135 ogółem

136 Skład chemiczny

137 14/03/2011

138 P

139 823,14

140 1.093,14

141 890,74

142 2.807,03

143 ⚫

144 Białka

145 70,39 g

146 ⚫

147 Tłuszcze

148 77,83 g

149 ⚫

150 Węglowodany 444,24 g

151 ⚫

152 Warzywa bez ziemniaków 301,8 g

153 14/03/2011

154 L

155 840,32

156 1.340,58

157 892,88

158 3.073,78

159 ⚫

160 Białka

161 90,66 g

162 ⚫

163 Tłuszcze

164 83,45 g

165 ⚫

166 Węglowodany

167 483,21 g

168 ⚫

169 Warzywa bez ziemniaków

170 300 g

171 14/03/2011

172 Lc

173 812,58

174 1.320,63

175 865,12

176 2.998,33

177 ⚫

178 Białka

179 93,66 g

180 ⚫

181 Tłuszcze

182 83,74 g

183 ⚫

184 Węglowodany

185 458,76 g

186 ⚫

187 Warzywa bez ziemniaków

188 600 g

189 15/3/2011

190 P

191 928,12

192 1.103,36

193 833,78

194 2.865,26

195 ⚫

196 Białka

197 84,4 g

198 ⚫

199 Tłuszcze

200 94,29 g

201 ⚫

202 Węglowodany

203 412,44 g

204 ⚫

205 Warzywa bez ziemniaków

206 315 g

207 15/03/2011

208 L

209 928,12

210 1.302,02

211 777,62

212 3.007,77

213 ⚫

214 Białka

215 103,14 g

216 ⚫

217 Tłuszcze

218 78,54 g

219 ⚫

220 Węglowodany

221 469,48 g

222 ⚫

223 Warzywa bez ziemniaków

224 345 g

225 15/03/2011

226 Lc

227 900,38

228 1.302,02

229 749,88

230 2.952,27

231 ⚫

232 Białka

233 106,14 g

234 ⚫

235 Tłuszcze

236 78,84 g

237 ⚫

238 Węglowodany

239 449,98 g

240 ⚫

241 Warzywa bez ziemniaków

242 645 g

243 15/03/2011

244 Tp

245 559,4

246 1.564,6

247 559,4

248 2.683,4

249 ⚫

250 Białka

251 71,2 g

252 ⚫

253 Tłuszcze

254 88,8 g

255 ⚫

256 Węglowodany

257 386,6 g

258 ⚫

259 Warzywa bez ziemniaków

260 300 g

261 16/03/2011

262 P

263 752,72

264 1.179,61

265 959,72

266 2.892,06

267 ⚫

268 Białka

269 80,53 g

270 ⚫

271 Tłuszcze

272 96,44 g

273 ⚫

274 Węglowodany

275 406 g

276 ⚫

277 Warzywa bez ziemniaków

278 320 g

279 16/03/2011

280 L

281 801,18

282 1.334,95

283 747,18

284 2.883,3

285 ⚫

286 Białka

287 107,43 g

288 ⚫

289 Tłuszcze

290 87,08 g

291 ⚫

292 Węglowodany

293 386,45 g

294 ⚫

295 Warzywa bez ziemniaków

296 300 g

297 16/03/2011

298 Lc

299 793,38

300 1.491,15

301 739,38

302 3.023,9

303 ⚫

304 Białka

305 111,79 g

306 ⚫

307 Tłuszcze

308 97,52 g

309 ⚫

310 Węglowodany

311 392,35 g

312 ⚫

313 Warzywa bez ziemniaków

314 600 g

315 17/03/2011

316 P

317 890,07

318 1.041,31

319 788,12

320 2.719,51

321 ⚫

322 Białka

323 94,47 g

324 ⚫

325 Tłuszcze

326 78,85 g

327 ⚫

328 Węglowodany

329 402,27 g

330 ⚫

331 Warzywa bez ziemniaków

332 300 g

333 17/03/2011

334 L

335 1.004,72

336 747,2

337 971,12

338 2.723,05

339 ⚫

340 Białka

341 90,36 g

342 ⚫

343 Tłuszcze

344 87,9 g

345 ⚫

346 Węglowodany

347 386,82 g

348 ⚫

349 Warzywa bez ziemniaków

350 390 g

351 17/03/2011

352 Lc

353 904,98

354 1.064,05

355 871,38

356 2.840,4

357 ⚫

358 Białka

359 104,64 g

360 ⚫

361 Tłuszcze

362 94,24 g

363 ⚫

364 Węglowodany

365 387,64 g

366 ⚫

367 Warzywa bez ziemniaków

368 410 g

369 18/03/2011

370 P

371 822,42

372 1.048,36

373 810,12

374 2.680,91

375 ⚫

376 Białka

377 84,94 g

378 ⚫

379 Tłuszcze

380 86,68 g

381 ⚫

382 Węglowodany

383 385,5 g

384 ⚫

385 Warzywa bez ziemniaków

386 304 g

387 18/03/2011

388 L

389 991,12

390 903,25

391 840,32

392 2.734,7

393 ⚫

394 Białka

395 94,72 g

396 ⚫

397 Tłuszcze

398 84,08 g

399 ⚫

400 Węglowodany

401 392,15 g

402 ⚫

403 Warzywa bez ziemniaków

404 300 g

405 18/03/2011

406 Lc

407 963,38

408 903,25

409 812,58

410 2.679,2

411 ⚫

412 Białka

413 97,72 g

414 ⚫

415 Tłuszcze

416 84,38 g

417 ⚫

418 Węglowodany

419 372,65 g

420 ⚫

421 Warzywa bez ziemniaków

422 600 g

423 18/03/2011

424 Tp

425 559,4

426 1.564,6

427 559,4

428 2.683,4

429 ⚫

430 Białka

431 71,2 g

432 ⚫

433 Tłuszcze

434 88,8 g

435 ⚫

436 Węglowodany

437 386,6 g

438 ⚫

439 Warzywa bez ziemniaków

440 300 g

441 19/03/2011

442 P

443 853,72

444 850,55

445 904,12

446 2.618,4

447 ⚫

448 Białka

449 71,93 g

450 ⚫

451 Tłuszcze

452 85,82 g

453 ⚫

454 Węglowodany

455 383,55 g

456 ⚫

457 Warzywa bez ziemniaków

458 309,74 g

459 19/03/2011

460 L

461 731,12

462 1.054,22

463 928,12

464 2.713,47

465 ⚫

466 Białka

467 100,88 g

468 ⚫

469 Tłuszcze

470 83,75 g

471 ⚫

472 Węglowodany

473 382,25 g

474 ⚫

475 Warzywa bez ziemniaków

476 300

477 19/03/2011

478 Lc

479 703,38

480 1.188,68

481 900,38

482 2.792,43

483 ⚫

484 Białka

485 104,92 g

486 ⚫

487 Tłuszcze

488 93,16 g

489 ⚫

490 Węglowodany

491 374,69 g

492 ⚫

493 Warzywa bez ziemniaków

494 600 g

495 20/03/2011

496 P

497 788,12

498 1.254,25

499 816,32

500 2.858,7

501 ⚫

502 Białka

503 92,46g

504 ⚫

505 Tłuszcze

506 85,53 g

507 ⚫

508 Węglowodany

509 424,3 g

510 ⚫

511 Warzywa bez ziemniaków

512 300 g

513 20/03/2011

514 L

515 932,72

516 1.190,32

517 982,82

518 3.105,87

519 ⚫

520 Białka

521 91,82 g

522 ⚫

523 Tłuszcze

524 99,56 g

525 ⚫

526 Węglowodany

527 454,63 g

528 ⚫

529 Warzywa bez ziemniaków

530 300 g

531 20/03/2011

532 Lc

533 904,98

534 1.242,98

535 812,58

536 2.960,53

537 ⚫

538 Białka

539 94,45 g

540 ⚫

541 Tłuszcze

542 97,43 g

543 ⚫

544 Węglowodany

545 419,29 g

546 ⚫

547 Warzywa bez ziemniaków

548 660 g

549 Obiady były osadzonym wydawane na osobnych talerzach. Śniadania i kolacje były wydawane na jednym, wspólnym talerzu. Jadłospis podawano do wiadomości w formie informacji wywieszonej na korytarzu oraz przez radiowęzeł. Posiłki były spożywane w celi.

550 Dowód:

551 - jadłospisy – k27-49,

552 - zeznania świadka J. B. – k116-117 (nagranie: 00:38:37-00:38:40, 00:38:58-00:39:00),

553 -zeznania świadka M. L. – k190-191 (nagranie 00:46:55-00:49: 07),

554 - zeznania świadka W. D. – k307-308 (nagranie: 00:41:10-00:41:45, 00:47:52 – 00:49:00, 00:59:44-01:00:33),

555 - zeznania świadka J. P. – k367-368 (nagranie: 00:18:27-00:19:36, 00:20:45-00:21:43),

556 - przesłuchanie powoda L. P. – k471-474 (nagranie: 01:25:59-01:26:39, 02:07:22-02:12:00),

557 - pismo z dnia 16.06.2010r. – k484-485

558 Kącik sanitarny, o wysokości 2 m, umiejscowiony był w narożniku celi . Z dwóch stron zabudowę kącika stanowiła ściany celi, trzecia ściana wykonana była z płyt drewnianych wodoodpornych osadzonych na konstrukcji z kątowników. Wejście do kącika zasłonięte było kotarą wykonaną z materiału cerato-podobnego. Zbyt mała długość zasłony ceratowej uniemożliwiała całkowite zasłonięcie sylwetki osoby korzystającej z WC (widać było dolną część jej nóg). Mała powierzchnia sanitariatu powodowała, iż nogi osoby korzystającej z niego znajdowały się poza obrębem kącika WC. Brak trwałej zabudowy kącika WC powodował, iż wydobywający się z niego odór rozchodził się po mieszkalnej części celi. Czas zanikania odoru wynosił ok. 30-40 min. Przebywając w celi wieloosobowej, powód korzystał z toalety w nocy z uwagi na potrzebę podmycia intymnych części ciała i konieczności ukrycia tego faktu przed współosadzonymi.

559 Dowód:

560 - zeznania świadka J. B. –k116-117 (nagranie: 31:45 – 32:00, 34:50-35:40),

561 -zeznania świadka M. L. – k190-191 (nagranie 00:08:41-00:10:50) ,

562 - zeznania świadka W. D. – k307-308 (nagranie: 00:50:34 – 00:52:05),

563 - zeznania świadka J. P. – k367-368 (nagranie: 00:16:09-00:16:57)

564 - przesłuchanie powoda L. P. – k471-474 (nagranie: 01:14:06-01:15:47, 1:21:10-01:25:58, 01:31:03-01:31:58)

565 - przesłuchanie powoda L. P. – k509-511 (00:05:25-00:06:59, 00:07:54-00:08:47),

566 - zeznania świadka M. G. (nagranie: 00:12:07-00:21:31) – akta sprawy VI Cps 19/15 – załącznik do akt

567 Osadzeni raz w tygodniu korzystali z pryszniców. W jednym czasie prysznic brało od 10 do 12 osadzonych. Zdarzało się, iż ostatni z biorących prysznic nie zdążyli się spłukać po namydleniu ciała.

568 Dowód:

569 - zeznania świadka J. B. –k116-117 (nagranie: 00:43: 50 – 00:44:34),

570 -zeznania świadka M. L. – k190-191 (nagranie 00:19:16-00:20:15),

571 - zeznania świadka D. O. – k267 (00:51:34-00:59:00),

572 - zeznania świadka W. D. – k307-308 (nagranie: 01:00:34-01:01:29),

573 - zeznania świadka E. M. (2) – k325 (nagranie: 00:18:17-00:19:18),

574 - zeznania świadka J. P. – k367-368 (nagranie: 00:21:44-00:22:56),

575 - przesłuchanie powoda L. P. – k471-474 (nagranie: 02:21:45-02:25:22),

576 - zeznania świadka M. G. (nagranie: 00:15:30-00:16:08) – akta sprawy VI Cps 19/15 – załącznik do akt

577 W Areszcie Śledczym w K., ciepło do ogrzewania pawilonu mieszkalnego dla osadzonych oraz innych budynków dostarczane było z własnej kotłowni wyposażonej w gazowy kocioł niskotemperaturowy centralnego ogrzewania typ: (...) o macy 221 kW marki F., wyposażony w fabryczny dwustopniowy palnik atmosferyczny. Temperatura powietrza w celach regulowana była przez system automatyki pogodowej i utrzymywana na stałym poziomie. Temperatura utrzymywana w okresie grzewczym w celach Aresztu Śledczego w K. wynosiła 20° C.

578 Dowód:

579 - notatka służbowa z dnia 24.04.2014r. – k50,

580 - zeznania świadka Z. L. (1) – 307 (nagranie: 00:26:10-00:26:33),

581 - zeznania świadka E. M. (2) – k325 (nagranie: 00:17:24-00:17:36),

582 - zeznania świadka J. P. – k367-368 (nagranie: 00:24:59-00:25:31),

583 - zeznania świadka M. G. (nagranie: 00:09:38-00:09:47) – akta sprawy VI Cps 19/15 – załącznik do akt

584 Zajęcia kulturalno - oświatowe w Areszcie Śledczym w K. odbywały się na podstawie ustalanych grafików zajęć świetlicowych. W jednostce działał system radiowęzłowy, przez który nadawane były audycje radiowe ogólnopolskich oraz lokalnych rozgłośni, przekazywane komunikaty, ogłoszenia, informacje, prowadzone konkursy, odczytywane pogadanki tematyczne itp. Do opracowywania pogadanek edukacyjnych informacyjnych i profilaktycznych zaangażowane i zobowiązane były, oprócz Działu Penitencjarnego, także inne działy służby. Głośnik radiowęzła znajdował się w każdej celi mieszkalnej z możliwością regulacji głośności. Radiowęzeł obsługiwany był przez

585 zatrudnionego osadzonego. Osadzeni mieli dostęp do biblioteki aresztu usytuowanej na poddaszu jednostki, do której osadzeni byli osobiście doprowadzani w celu wypożyczenia lub wymiany książek. W bibliotece zatrudniony był jeden osadzony. W jednostce były dwie świetlice dla osadzonych. Jedna usytuowana na kondygnacji mieszkalnej, druga - na poddaszu aresztu - pozostająca stale do dyspozycji osadzonych. W świetlicy skazani mogli grać w gry planszowe oraz tzw. „piłkarzyki”. Osadzeni mogli wykorzystywać także możliwość rozłożenia stołu do gry w tenisa stołowego na korytarzu poddasza. W świetlicy na poddaszu prowadzone były również programy readaptacji społecznej, zajęcia teoretyczne w ramach kursów zawodowych, spotkania grupy anonimowych alkoholików oraz spotkania z przedstawicielami różnych wyznań. Spotkania, w których bierze udział większa liczba skazanych organizowane były w świetlicy funkcjonariuszy usytuowanej na poddaszu jednostki wykorzystywanej też jako sala widzeń. L. P. korzystał z biblioteki, regularnie wypożyczając książki. Na skutek wniesionych skarg, bibliotekarz udostępnił powodowi spis książek, z którego ww. mógł dokonać wyboru i zamówienia książek do czytania.

586 Dowód:

587 - notatka służbowa z dnia 23.04.2014r. – k51-52,

588 - zeznania świadka J. B. – k116-117 (nagranie: 41:00-41:38, 42: 35-43: 25),

589 -zeznania świadka M. L. – k190-191 (nagranie 00:29:35-00:32:15, 00:36:26-00:38: 27),

590 - zeznania świadka D. O. – k267 (00:42:34-00:44:38),

591 - zeznania świadka D. O. – k267 (01:02:49-01:07:20),

592 - zeznania świadka Z. L. (1) – 307 (nagranie: 00:27:28-00:29:03)

593 - zeznania świadka W. D. – k307-308 (nagranie: 00:42:56-00:43:25, 00:56:20-00:57:24),

594 - zeznania świadka A. W. – k349-351 (nagranie: 00:42:51-00:45:33),

595 - zeznania świadka J. P. – k367-368 (nagranie: 00:25:53-00:27:00, 00:33:52-00:34:48),

596 - przesłuchanie powoda L. P. – k471-474 (nagranie: 02:12:01-02:19:53),

597 - zeznania świadka M. G. (nagranie: 00:13:25-00:15:28) – akta sprawy VI Cps 19/15 – załącznik do akt,

598 Osadzeni mieli możliwość zakupienia brakujących rzeczy osobistego użytku oraz środków spożywczych w kantynie. Powód dokonywał zakupów w kantynie, w tym co tydzień kupował kawę.

599 Dowód:

600 -zeznania świadka M. L. – k190-191 (nagranie: 00:45:44-00:46: 11, 00:50:04-00:50:40),

601 - przesłuchanie powoda L. P. – k471-474 (nagranie: 02:04:50-02:06:41)

602 - przesłuchanie powoda L. P. – k509-511 (nagranie: 00:18:23-00:20:06)

603 Stan psychiczny powoda podczas pobytu w Areszcie Śledczym w K. był dobry. L. P. nie miał myśli lub zamiarów autoagresywnych, pozostawał w dobrym kontakcie z otoczeniem, nie miał nastawienia rezygnacyjnego. Konieczność objęcia ww. częstszą kontrolą zachowania wiązała się z ryzykiem wystąpienia objawów zespołu abstynencyjnego.

604 Dowód:

605 opinia psychologiczna – k122,

606 notatka służbowa z dnia 01.10.2009r. – k123,

607 notatka z rozmowy przed opuszczeniem przez skazanego zakładu karnego – k124,

608 notatka z dnia 1.12.2010r.– k126,

609 notatka z dnia 8.07.2001r. – k127,

610 notatka z dnia 8.10.2009r. – k128,

611 wniosek o przyznanie nagrody – k129,

612 notatka służbowa z dnia 5.10.2009r. – k130

613 W roku 2009 w Areszcie Śledczym w K. przeprowadzono następujące prace:

614 Budynek

615 Opisy wykonywanych prac

616 Wartość w tyś. zł

617 Termin wykonania

618 Sposób realizacji

619 Budynek nr (...)

620 1 . Bieżąca konserwacja pomieszczeń mieszkalnych osadzonych

621 15,00

622 15.01-29.12

623 własny

624 2. Malowanie cel oddziału II

625 8,00

626 10.01. -30.06

627 własny

628 3. Remont dyżurki oddziału II

629 4,00

630 05.06-30.06

631 własny

632 4. Malowanie korytarza oddziału II i III

633 6,00

634 01.07-30.07

635 własny

636 5. Wymiana drzwi do archiwum

637 4,5

638 10.08-20.08

639 zlecone

640 6. Montaż systemu p-poż w tajnej kancelarii

641 18

642 01.09.-25.09

643 zlecone

644 7. Montaż systemu ppoż oraz sygnalizacji alarmowej w gabinecie stomatologicznym .

645 5

646 01.09-25.09

647 zlecone

648 8. Wymiana oświetlenia w gabinecie zabiegowym .

649 0,5

650 10.01.-12.01

651 własny

652 9. Malowanie pomieszczenia kotłowni

653 0,3

654 15.06.-20.06

655 własny

656 10. Malowanie pomieszczeń kuchni

657 0,8

658 20.06-30.06

659 własny

660 11.Malowanie gabinetu Dyrektora

661 1

662 03.07-08.07

663 własny

664 Budynek nr (...)

665 1. Wymiana drzwi wejściowych do wartowni

666 3,5

667 20.06-20.07

668 zlecone

669 2. Odnowienie pomieszczenia centrali telefonicznej

670 0,6

671 10.03.-20.03

672 własny

673 3. Montaż systemu alarmowego magazynu uzbrojenia

674 0.3

675 17.03.-30.03

676 własny

677 4. Modernizacja blokad krat przejściowych

678 0,5

679 17.03.-30.03

680 własny

681 Budynek nr (...)

682 1 . Malowanie pomieszczeń magazynu

683 0.5

684 15.09-25.09

685 własny

686 Budynek nr (...)

687 1 .Malowanie pomieszczenia działu kwatermistrzowskiego

688 2,0

689 01.10-20.10

690 własny

691 2. Malowanie pomieszczeń działu finansowego

692 2,2

693 01.08-20.08

694 własny

695 Place gospodarcze i mury ochronne

696 1 . Białkowanie murów ochronnych

697 0,2

698 20.08-10.09

699 własny

700 2. Wykonanie linii ogrodzenia wewnętrznego od wieży nr 1 do ściany budynku penitencjarnego

701 0,4

702 2.02.-30.03

703 własny

704 Razem

705 73,3

706 W roku 2010 w Areszcie Śledczym w K. przeprowadzono następujące prace:

707 Budynek

708 Opisy wykonywanych prac

709 Wartość w tyś. zł

710 Termin wykonania

711 Sposób realizacji

712 Budynek nr (...)

713 1. Bieżąca konserwacja pomieszczeń mieszkalnych osadzonych

714 20,00

715 05.01-29.12

716 własny

717 2. Doraźne malowanie cel oddziału II i III

718 8,00

719 10.01.-30.12

720 własny

721 3. Remont dyżurki oddziału II oraz WC

722 7,00

723 05.05.-30.05

724 własny

725 4. Malowanie korytarza oddziału II

726 3,00

727 04.01-20.01

728 własny

729 5. Wymiana rurociągu parowego

730 0,80

731 10.02-12.02

732 zlecone

733 6.Remont pomieszczenia celi zabezpieczającej

734 3,00

735 01.07.-15.07

736 własne

737 7. Modernizacja biur działu kadr i działu ochrony

738 2,00

739 03.04-23.04

740 własne

741 8. Malowanie klatki schodowej od strychu do podpiwniczenia.

742 2,00

743 01.03-30.03

744 własny

745 9. Montaż instalacji gazowej w podpiwniczeniu (pomieszczenia kuchni )

746 3,00

747 15.03.30.03

748 zlecone

749 Budynek nr(...)

750 1. Wymiana drzwi wejściowych do wartowni

751 3,50

752 20.06-20.07

753 zlecone

754 2. Modernizacja pomieszczenia dla d-cy zmiany

755 1,00

756 10.03.-20.03

757 własny

758 3. Modernizacja i remont pomieszczenia WC wraz z wymianą drzwi

759 3,50

760 17.01.-30.01

761 własny

762 4.Wymiana oświetlenia w pomieszczeniu śluzy i bramowego

763 0,50

764 7.02.- 10.02

765 własny

766 Budynek nr (...)

767 1 . Malowanie i dopasowanie pomieszczenia dla osób odwiedzających (poczekalni ) dla grupy osadzonych wykonujących prace zlecone

768 1,50

769 04.01-20.01.09-

770 własny

771 Budynek nr (...)

772 1 .Malowanie pomieszczenia działu kwatermistrzowskiego

773 2,00

774 01.09-20.09

775 własny

776 2. Malowanie pomieszczeń działu finansowego

777 2,20

778 01.08-20.08

779 własny

780 Place gospodarcze i mury

781 ochronne

782 1 . Białkowanie murów ochronnych

783 0,20

784 20.08-10.09

785 własny

786 2. naprawa wylewki murów zewnętrznych

787 0,4

788 2.02.-30.03

789 własny

790 Razem

791 63,6

792 W roku 2011 w Areszcie Śledczym w K. przeprowadzono następujące prace:

793 Budynek

794 Opisy wykonywanych prac

795 Wartość w tyś. zł

796 Termin wykonania

797 Sposób realizacji

798 Budynek nr(...)

799 1 . Bieżąca konserwacja pomieszczeń mieszkalnych osadzonych

800 10,00

801 I-IV kwartał

802 (...)gospodarczy

803 2. Doraźne malowanie cel oddziału II i III

804 10,00

805 I-IV kwartał

806 (...) gospodarczy

807 3. Modernizacja i malowanie biur administracji

808 10,00

809 I-IV kwartał

810 System gospodarczy

811 4. Wymiana podłogi w pomieszczeniach sekretariatu i gabinecie Dyrektora

812 4,50

813 I-II kwartał

814 (...) zlecony

815 5. Remont pomieszczeń podpiwniczenia (magazyn ziemiopłodów, szatnia dla personelu kuchni, dezynfektor, korytarz )

816 5,00

817 I kwartał

818 (...) gospodarczy

819 6. Wymiana okien w dyżurkach oddziałowego oddziału II, III, biurze działu kadr, gabinecie Dyrektora

820 6,00

821 I-IV kwartał

822 (...) gospodarczy

823 7. Remont kanałów instalacji parowej, oraz kanałów wentylacyjnych

824 5,00

825 I-IV kwartał

826 (...) gospodarczy

827 8. Naprawa rynien, rur spustowych i barier śniegowych na dachu

828 10,00

829 II -IV kwartał

830 (...) zlecony

831 Budynek nr(...)

832 Wymiana drzwi wejściowych do wartowni

833 6,00

834 I-IV kwartał

835 (...) gospodarczy

836 Budynek nr (...)

837 1 .Remont warsztatu (...)

838 2,50

839 I-IV kwartał

840 (...) gospodarczy

841 2. Malowanie korytarza przy warsztacie D.

842 1,00

843 I -IV kwartał

844 (...) gospodarczy

845 Place gospodarcze i mury ochronne

846 Naprawa wylewki murów zewnętrznych

847 3,00

II-III

848 kwartał

849 (...) gospodarczy

850 Kotłownia

851 Chemiczne usunięcie powstałego kamienia kotłowego w kotle parowym

852 7.00

853 I-IV kwartał

854 (...) zlecony

855 Razem

856 80,00

857 Dowód:

858 harmonogram prac remontowo-konserwacyjnych Aresztu Śledczego w K. – k180,

859 harmonogram prac remontowo-konserwacyjnych Aresztu Śledczego w K. – k181-182,

860 harmonogram prac remontowo-konserwacyjnych Aresztu Śledczego w K. – k183-184,

861 notatka służbowa z dnia 24.03.2015r.– k206-207,

862 szczegółowy opis wykonywanych robót-obmiarów – k208-251

863 Stolarka okienna w celach pochodzi z okresu międzywojennego, wykonana jest z drewna, dwuszybowa, z podziałem odpowiadającym zabytkowemu charakterowi budynku, okna dzielą się na 2 elementy uchylne, przy oknach usytuowane są nawietrzniki podokienne służące do doprowadzania powietrza z zewnątrz. Osłony okienne tzw. blendy w Budynku Aresztu Śledczego w K. zostały wykonane zgodnie z obowiązującymi normami, z materiałów posiadających niezbędne atesty. Odległość blendy od muru wynosi ok. 30 cm. Światło dzienne przedostawało się przez blendy do celi. Cele było oświetlane dodatkowo światłem lampy jarzeniowej.

864 Dowód:

865 protokół komisyjnego odbioru robót, oświadczenie z dnia 14.12.2004r. – k290,

866 - zeznania świadka A. C. – k266-267 (nagranie: (...):30-00:21:20),

867 - certyfikat – k291-294,

868 - certyfikat – k299,

869 - karta charakterystyki – k296,

870 - zlecenie z dnia 19.11.2004r. – k297,

871 - pismo (...) z dnia 27.08.2004r. – k298,

872 - zeznania świadka W. D. – k307-308 (nagranie: 00:44:37-00:45:49),

873 - przesłuchanie powoda L. P. – k471-474 (nagranie: 01:12:38-01:14:16, 01:39:43-01:42:33),

874 - zeznania świadka M. G. (nagranie: 00:10:00-00:10:10) – akta sprawy VI Cps 19/15 – załącznik do akt

875 Podczas pobytu w Zakładzie Karnym nr (...), z uwagi na zgłaszane dolegliwości, w dniu 23.05.2013r. L. P. poddany został badaniu rektoskopii, które wykazało żylaki trzeciego stopnia zewnętrznej okolicy odbytu bez dalszych zmian patologicznych.

876 Dowód:

877 - wynika badania rektoskopii – k82,

878 - skierowanie do szpitala – k132,

879 - historia choroby – k133-137 i 138b,

880 - pismo z dnia 31.07.2013r. – k138a,

881 - informacja dla pacjenta – k139,

882 - wyniki badań – k140-142,

883 - przesłuchanie powoda L. P. – k471-474 (nagranie: 01:58:38-01:59:03),

884 - przesłuchanie powoda L. P. – k509-511 (nagranie: 00:28:24-00:29:45)

885 Sąd zważył, co następuje:

886 Powództwo zasługuje na uwzględnienie w nieznacznym zakresie.

887 Uzasadnienie twierdzeń powoda wskazuje, iż domagał się on zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych w związku z warunkami w których wykonywano tymczasowe aresztowanie w Areszcie Śledczym w K.. Należy na wstępnie zaznaczyć, że pobyt powoda w Areszcie Śledczym w K. należy datować od 30.09.2009 r. co wynika z książki zdrowia osadzonego (k 131) gdzie w rubryce „ data przyjęcia do zakładu karnego” widnieje 30.09.2009 r. Wskazana data 28.09.2009r. w zaświadczeniu z dnia 22.07.2010r. (k 5) stanowi więc datę rozpoczęcia środka zapobiegawczego, lecz zapewne uwzględnia ona okres zatrzymania .

888 Podstawy materialnoprawej żądania pozwu należy poszukiwać w treści art. 448 w zw. z art. 24 kc, zgodnie z którym w przypadku naruszenia dóbr osobistych można skutecznie konstruować roszczenie o zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę. W przypadku gdy naruszenie dóbr osobistych miało nastąpić w związku z wykonywaniem władzy publicznej- tak jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie- przesłanką odpowiedzialności Skarbu Państwa jest jedynie bezprawność , albowiem zgodnie ze standardami konstytucyjnymi, nie można uzależniać odpowiedzialności cywilnej za szkodę wyrządzona wykonywaniem władczy publicznej z winą funkcjonariusza ( vide: art. 77 ust. 1 Konstytucji RP oraz Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001 r. SK 18/00). Bez wątpienia jako podstawy prawnej roszczenia powoda należy także poszukiwać w treści art. 3 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, regulującym zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania.

889 W realiach przedmiotowej sprawy przesłanka odpowiedzialności strony pozwanej za krzywdę powoda sprowadzała się do ustalenia, iż w okresie wykonywania środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania w jednostce organizacyjnej Skarbu Państwa-Areszcie Śledczym w K. doszło do bezprawnych naruszeń dóbr osobistych powoda polegających na nieludzkim lub poniżającym traktowaniu w związku z warunkami pozbawienia wolności. Innymi słowy czy doszło do naruszenia dóbr osobistych w postaci prawa do godnego odbywania pozbawienia wolności związanego z zastosowanym środkiem zapobiegawczym.

890 Należy zaznaczyć, iż powód nie miał obowiązku wykazywać przesłanki bezprawności albowiem do roszczeń przewidzianych w art. 448 kc stosuje się konstrukcję z art. 24 kc zgodnie z którym ciężar wykazania braku bezprawności naruszenia dóbr osobistych spoczywa na sprawcy naruszenia. Na taką wykładnię rozkładu ciężaru dowodu wskazał Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 14.01.2015 r. V ACa 492/14, który w uzasadnieniu orzeczenia wyjaśnił, iż w sprawie dotyczącej zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w postaci prawa do godnego odbywania kary pozbawienia wolności powód ma obowiązek wykazać , że odbywał karę pozbawienia wolności w określonych warunkach , zaś ciężar dowodu, iż warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom i na skutek tych warunków nie doszło do naruszenia dóbr osobistych spoczywa na pozwanym Skarbie Państwa.

891 Odnosząc się do podniesionego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia sąd uznał, ze nie zasługuje on na uwzględnienie. Należy w tym zakresie podzielić stanowisko pełnomocnika powoda zawarte w piśmie z dnia 6.09.2014 r. wedle którego ciągły charakter naruszenia dóbr osobistych powoda każe uznać rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia z art. 442¹ § 1 kc od zakończenia pobytu w jednostce penitencjarnej tj. od 4.04.2011 r. ( vide: pismo pełnomocnika powoda z dnia 6.09.2014r. str. 3 i powołane tam orzecznictwo).

892 W odniesieniu do zarzutów L. P. należy zważyć co następuje.

893 Powód wskazał w uzasadnieniu pozwu, iż miało miejsce przeludnienie w celach w których przebywał, zaś w piśmie pełnomocnika powoda z dnia 5.12.2014 r. zarzut ten nie został rozwinięty ani w żaden sposób uzasadniony. Niemniej należało mieć na uwadze, iż zgodnie z zasadami z art. 110 § 2 kkw ( w brzmieniu obowiązującym do jak i od 6.12.2009 r. ), powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi min. 3 m². Wyjątki od tej zasady uregulowane są w art. 110 § 2a-2b kkw. W szczególności w art. 110 § 2b kkw , lecz jak wynika z § 2d - 2f art. 110 kkw, w takim przypadku niezbędne jest wydanie decyzji dyrektora zakładu karnego w której należy określić czas oraz przyczyny umieszczenia skazanego w warunkach . w których powierzchnia celi przypadająca na skazanego wynosi mniej niż 3 m ², a także oznaczyć termin, do którego skazany ma w tych warunkach przebywać.

894 W okolicznościach przedmiotowej sprawy, mając na uwadze rozkład ciężaru dowodu wskazany w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14.01.2015 r. V ACa 492/14, powód L. P. powinien był wykazać liczbę osób osadzonych wraz z nim w poszczególnych celach Aresztu Śledczego w K., zaś pozwany Skarb Państwa miał obowiązek udowodnić, iż każdorazowe zagęszczenie nie powodowało przekroczenia normy z art. 110 § 2 kkw lub wyjątkowo zachodziły podstawy do zastosowania art. 110 § 2 a – 2b kkw.

895 Materiał dowody sprawy nie pozwolił zatem na uznanie, by doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w związku z przeludnieniem z naruszeniem art. 110 kkw , który do tymczasowego aresztowania ma zastosowanie z mocy art. 209 kkw.

896 W rzeczonym zakresie, powód zeznał, iż przebywał w celach o różnej wielkości, przy czym stan osobowy celi wahał się od jednej (przez okres 2-3 tygodnie powód sam przebywał w celi nr 213) do sześciu osób (cela 216). Co więcej, L. P. zeznał, iż cele o nr 204 i 205, przeznaczone na pobyt czterech osadzonych były duże, przestronne przez co zapewniały komfortowe warunki odbywania kary izolacji.

897 Według relacji świadka J. B. (protokół rozprawy z dnia 11.12.2014r.- k116-117, nagranie: 00:24:36-00:30:50), cele były ciasne, nawet te przeznaczone na pobyt dwóch osadzonych. Zarzucając nierespektowanie przez Areszt Śledczy w K. norm odnoszących się do minimalnej powierzchni celi, świadek nie był w stanie podać metrażu celi, w której przebywał wraz z powodem, opierając się na własnych odczuciach i intuicji w rzeczonej materii. Świadek M. L. nie wskazał powierzchni celi ani okoliczności, w których doszłoby do zwiększenia liczby osadzonych w celi przeznaczonej na pobyt czterech osadzonych (w takiej celi świadek przebywał m.in. z powodem), jakkolwiek w jego ocenie na pobyt czterech osób była ona zbyt mała (protokół rozprawy z dnia 19.03.2015r. - k116-117, nagranie:00:24:36-00:30:50). Świadek Z. L. (1) relacjonował, iż cela miała 12 m², zaś osadzonych było sześciu, przez co w celi było ciasno (protokół rozprawy z dnia 25.06.2015r., nagranie: 00:14:39-00:15:45). Z kolei świadek M. G. (akta sprawy VI Cps 19/15, nagranie: 00:06:30-00:08:15, 00:08:26 – 00:08:31) podnosił, iż nie miał żadnych problemów z przemieszczeniem się po celi.

898 Reasumując, na podstawie dowodów zaoferowanych sądowi przez powoda w postaci zeznań świadków, można jedynie stwierdzić, iż ten przebywał w celach od dwu- do pięcioosobowych. Żaden ze świadków, za wyjątkiem Z. L. (1)- o czym niżej- nie potwierdzał by w celach występowało przeludnienie- wręcz przeciwnie, świadkowie podawali liczbę osadzonych odpowiadającą liczbie miejsc w celach wynikającej z zestawienia notatki- k 120 , (D. O. podał, że cela była cztero-lub pięcioosobowa- k 267 00:31:27, J. P. zeznał, że cela była pięcioosobowa i było pięciu osadzonych – k 367 00:13:55, 00:14:03, M. L. stwierdził, że 4 osoby przebywały w celi –k190, 00:07:52). Oceny tej nie zmienia subiektywne odczucie świadków J. B., M. L. oraz Z. L. (1), jakoby cele były zbyt ciasne.

899 Odnosząc się do zeznań świadka Z. L. (1) w powiązaniu z przesłuchaniem powoda, należy stwierdzić co następuje. Świadek zeznał, że przebywał z powodem do listopada 2009 r. , cela miała powierzchnię 12 m², zaś liczba osadzonych wynosiła 6 osób (k 307, 00:16:11). W tym miejscu należy nadmienić, iż powierzchnie wszystkich cel w których przebywał L. P. przedstawiały się w następujący sposób:

900 Cela

901 Powierzchnia

902 Ilość miejsc

903 Norma powierzchni

904 201

905 15,24

906 5

907 3

908 204

909 15,04

910 5

911 3

912 205

913 12,11

914 4

915 3

916 207

917 7,13

918 2

919 3

920 212

921 8,04

922 2

923 4

924 213

925 7,47

926 2

927 3

928 215

929 13,59

930 4

931 3

932 216

933 14,63

934 4

935 3

936 217

937 14,3

938 4

939 3

940 318

941 12,49

942 4

943 3

944 Relacja świadka Z. L. (2) w połączeniu z zeznaniami powoda (k471, 01:15:48-01:16:56), pozwalają stwierdzić, iż przeludnienie wystąpiło jedynie w celi 216, przewidzianej dla 4 osób. Powyższe jednak samo sobie nie uzasadnia jeszcze uznania krzywdy powoda, albowiem okres pobytu w przedmiotowej celi nie został wykazany, zaś z zeznań świadka i powoda wynika iż musiał on być bardzo krótki. Powód został przyjęty do Aresztu dnia 30.09..2009 r., zaś Z. L. (1) podał, że był osadzony z powodem do listopada 2009 r. Sam powód relacjonował comiesięczne zmiany cel, a nadto nie był w stanie podać jak długo przebywał w celi 216 (k 471, 01:17:53). Wynikają z tego następujące wnioski:

945 - cela 216 nie była pierwszą celą w której przebywał powód po osadzeniu w dniu 30.09.2009 r.

946 - z Z. L. (1) przebywał w celi 216 w listopadzie 2009r.

947 Powyższe oznacza, iż pobyt w warunkach przeludnienia ( 6 osób) miał miejsce w listopadzie 2009 r. lecz czas jego trwania nie został wykazany.

948 Reasumując zarzut powoda w przedmiocie przeludnienia w celach jest niezasadny i nie daje podstaw do uznania, iż doszło do naruszenia jego dóbr osobistych z uwagi na krótki okres jego trwania. Należy nadmienić, iż w judykaturze są wyrażane poglądy wedle których bardzo krótki czas osadzenia w warunkach przeludnienia nie uzasadnia przyznania zadośćuczynienia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 23.04.2015 r. I ACa 107/15.

949 Kolejny zarzut powoda dotyczył standardu kącików sanitarnych panujących w celach w okresie jego osadzenia.

950 Zdaniem sądu, w przedmiotowym zakresie doszło do naruszenia art. 3 Konwencji, a co za tym idzie, do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci prawa do godnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, w tym poszanowania intymności w trakcie korzystania z kącików WC.

951 Zgodnie z art. 110 § 2 w zw. z art. 209 kkw cele winny być wyposażone w sprzęt zapewniający odpowiednie warunku higieny.

952 Jak wynika z materiału dowodowego, toalety znajdujące się w celach były oddzielone od mieszkalnej części celi płytą i nie posiadały drzwi, zamiast których była przesłona z ceraty. Sposób montażu ścianki działowej oraz zasłonki powodował, iż osoba korzystająca z toalety była widoczna. Co więcej, mała powierzchnia kącika WC zmuszała osobę korzystająca z niego w pozycji siedzącej do wyciągania nóg poza jego obręb. Także czynność w postaci zabiegów higienicznych po skorzystaniu z toalety wiązała się z koniecznością częściowego wyjścia poza obręb kącika. Osadzeni (w tym powód – vide: protokół rozprawy z dnia 19.09.2016r., nagranie: 01:14:06-01:15:47, 1:21:10-01:25:58, 01:31:03-01:31:58; protokół rozprawy z dnia 14.11.2016r. nagranie: 00:05:25-00:06:59, 00:07:54-00:08:47; oraz świadkowie – osoby odbywające z powodem karę izolacji tj. J. B., M. L., J. P., Z. L. (1) – vide: protokół rozprawy z dnia 11.12.2014r., k116-117, nagranie: 31:45 – 32:00, 34:50-35:40; protokół rozprawy z dnia 19.03.2015r., k190-191, nagranie 00:08:41-00:10:50; protokół rozprawy z dnia 8.02.2016r., k367-368, nagranie: 00:16:09-00:16:57). skarżyli się na utrzymujący się w mieszkalnej części celi fetor, wydobywający się z kącika WC po załatwieniu przez osadzonego potrzeby fizjologicznej. Powyższe było uciążliwe zwłaszcza w porze spożywania posiłków, albowiem osadzeni jadali w celi. Świadek W. D. zeznał, że aktualnie kąciki sanitarne są zabudowywane trwałymi elementami z uchylnymi drzwiami. Prace takie zaś nie zostały ujęte w harmonogramie prac remontowych przewidzianym na rok: 2009, 2010, 2011r., tj. w okresie pobytu powoda w Areszcie Śledczym (vide: harmonogram prac na rok 2009, 2010, 2011 – tabelki, część uzasadnienia obejmująca ustalony stan faktyczny).

953 Nie ulega wątpliwości, iż w takich warunkach relacjonowany przez świadków fetor jest wiarygodny, zaś znaczny stopień uciążliwości przebywania w tego typu warunkach wynikał z konieczności spędzania większości wolnego czasu w celi oraz spożywania tam posiłków.

954 Mając to na uwadze, w ocenie sądu doszło do bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powoda w związku z standardem toalet.

955 Powód przebywał głównie w celach wieloosobowych (czteroosobowych i pięcioosobowych). W kontekście art. 3 Konwencji oraz wymogu odpowiednich warunków higieny z art. 110 § 2 kkw nie można nie dostrzegać nadmiernej uciążliwości w trakcie pobytu w celi wieloosobowej bez odizolowanego WC w porównaniu do pobytu w celi małej, np. jednoosobowej, nawet jeśli brak jest formalnego przeludnienia z punktu widzenia art. 110 kkw. Sąd stoi na stanowisku, iż samo założenie polegające na pobycie 4-5 osadzonych w celi z brakiem odizolowanego WC, dodatkowo w sytuacji w której spożywanie posiłków nie następuje poza celą, przekracza dopuszczalny rozmiar uciążliwości związanych z odbywaniem kary pozbawienia wolności czy tymczasowego aresztowania. Należy dodać, iż strona pozwana zdaje się dostrzegać powyższą okoliczność przeprowadzając ostatecznie prace remontowe zmierzające do odizolowania toalet trwałymi ścianami oraz drzwiami wraz z zapewnieniem wentylacji co jest okolicznością znaną sądowi z urzędu , a na co w trybie art. 228 § 2 kpc zwrócono stronom uwagę (k 511).

956 Kwestia oddzielenia urządzeń sanitarnych w celach była poruszana w dotychczasowej judykaturze sądowej.

957 W wyroku z dnia 28.02.2007 r. V CSK 431/06 Sąd Najwyższy stwierdził, że „odbywanie kary pozbawienia wolności w przeludnionych celach, z nieoddzieloną toaletą i węzłem sanitarnym, z niewystarczającą liczbą łóżek i nieodpowiednią wentylacją, może stanowić przejaw poniżającego traktowania, prowadzącego do naruszenia godności osób pozbawionych wolności. Na gruncie prawa polskiego może uzasadniać żądanie zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 24 w związku z art. 448 k.c. jako naruszające dobra osobiste skazanego: godność i prawo do intymności”.

958 W ocenie sądu, naruszenie godności i prawa do intymności następuje nie tylko, jak wskazywał SN w cytowanym orzeczeniu, w sytuacji gdy brak oddzielenia toalety połączony jest z przeludnieniem ( w sensie formalnym), lecz także- co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie- z wielomiesięcznym pobytem w celi wieloosobowej.

959 W odniesieniu do doboru osób w celach zgromadzony materiał dowody nie pozwala na uznanie trafności przedmiotowego zarzutu. Powód zarzucał, iż w celi przebywał z osobami palącymi oraz młodocianymi. Tymczasem zgodnie z art. 82 kkw dokonuje się klasyfikacji skazanych mając na względzie między innymi płeć, wiek, uprzednie odbywania kary pozbawienia wolności, stan zdrowia, stopień demoralizacji. Powyższe, w połączeniu z brakiem dostatecznego materiału dowodowego związanego z podniesionym zarzutem nie pozwala na uznanie by w jakikolwiek sposób doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Sam powód przesłuchiwany na rozprawie w dniu 19.09.2016r. zeznał, iż nie miał świadomości, czy przebywa w celi dla palących czy też niepalących. Sama zaś okoliczność sygnalizowanych przez powoda złośliwych, czy uciążliwych zachowań ze strony współwięźniów (kradzież drobnych artykułów żywnościowych, zakłócanie nocnego spoczynku, wietrzenie celi w okresie zimy), nie może być kwalifikowana jaki zaniedbania strony pozwanej w zakresie doboru osób w celach, wynika bowiem z subkultury więziennej i konfliktu interesów osób wspólnie osadzonych w jednej celi. W materiale dowodowym brak jest jakichkolwiek pisemnych skarg powoda na zachowanie współosadzonych. Także stan psychiczny powoda podczas pobytu w Areszcie Śledczym w K. został uznany za dobry (opinia psychologiczna – k122).

960 Bezprzedmiotowym był także zarzut dotyczący temperatury i wentylacji cel mieszkalnych. .

961 Bez wątpienia w sprawie ma zastosowanie powołany przez stronę pozwaną przepis § 134 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie , z którego wynika, ze dla budynków o temperaturze obliczeniowej 20 stopni Celsjusza minimalna temperatura jaka winna być uzyskiwana wynosi 16 stopni.

962 Jak wynika z notatki służbowej z dnia 24.04.2014r. ( k 50) temperatura była regulowana przez system automatyki pogodowej na stałym poziomie, co pozwalało utrzymać temperaturę w celach na poziomie 20 stopni. Zeznania powoda w przedmiocie zbyt niskiej zimą lub zbyt wysokiej latem temperatury w celach nie znajdują potwierdzenia w zeznaniach świadków: Z. L. (1) (protokół z dnia 25.06.2015r., k. 307, nagranie: 00:26:10-00:26:33), Z. M. (protokół z dnia 5.10.2015r., k. 325, nagranie: 00:17:24-00:17:36), J. P. (protokół z dnia 8.02.2016r., k367-368, nagranie: 00:24:59-00:25:31) oraz M. G. (akta sprawy VI Cps 19/15, nagranie: 00:09:38-00:09:47), którzy wskazują, iż temperatura w celi była prawidłowa, zaś jej odbiór jako zbyt wysokiej lub zbyt niskiej zależał od indywidualnych preferencji osadzonego i jego subiektywnych odczuć z tym z wiązanych. Co istotne, sam powód zeznał, iż nie prosił o dodatkowy koc w zw. z odczuwanym zimnem w porze nocnej (protokół rozprawy z dnia 19.09.2016r., k 471-474, nagranie: 01:59:54-02:00:47).

963 Zaoferowany przez stronę pozwaną materiał dowodowy bezsprzecznie wykazał, iż były prowadzone kontrole i przeglądy konstrukcji i elementów przewodów kominowych i wentylacyjnych oraz przewodów spalinowych . Zgodnie z ustaleniami kontrolującego odpowiadają one obowiązującym w rzeczonej materii normom, gwarantując prawidłowość ich funkcjonowania (protokół nr (...), protokół nr (...), protokół nr (...)). Zważyć należy, iż tylko w jednej z cel, w której przebywał powód tj. 213 do wymiany zakwalifikowana została wyłącznie kratka wentylacyjna. Co istotne także w tym zakresie powód nie składał żadnych skarg.

964 Zdaniem sądu, wobec braku inicjatywy dowodowej dotyczącej ewentualnej opinii biegłego, także w tym zakresie zarzut należy uznać za nieudowodniony.

965 Powyższa konstatacja dotycząca opinii biegłego odnosi się także do zarzucanego brak dostępu celi do światła dziennego oraz konieczność spędzania czasu w ciągu dnia przy świetle sztucznym. Wg ustalonego w sprawie stanu faktycznego, dodatkowym zabezpieczeniem otworów okiennych były blendy umiejscowione od muru budynku w odległości pozwalającej na dotarcie światła dziennego do celi. W przypadku cel z ograniczonym dostępem do światła dziennego z powodu wylotu otworów okiennych w kierunku budynku sądu, cele doświetlane były lampami jarzeniowymi (vide: zeznania świadka A. C., k266-267, zeznania świadka W. D., k307-308, nagranie: 00:44:37-00:45:49). Brak zatem podstaw do uznania przy braku inicjatywy dowodowej dotyczącej opinii biegłego, iż powód zmuszony był przebywać w celi zaciemnionej, bez dostępu do światła gwarantującego możliwość wykonywania codziennych czynności.

966 Reasumując, brak podstaw by w zakresie warunków oświetlenia cel doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda.

967 Zasadność zarzutów powoda dotyczących natrysków także nie została wykazana. Zgodnie z § 32 ust. 4 rozporządzenia MS z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania tymczasowego aresztowania skazany ma prawo co najmniej raz w tygodniu do ciepłej kąpieli. W tym miejscu należy nadmienić , ze wyrokiem TK z dnia 31 marca 2015 r. U 6/14 został uznany za zgodny z przepisami Konstytucji RP oraz Kodeksu karnego wykonawczego.

968 Do wieczornej kąpieli stawała grupa ok. 10 osób, z których każda miała 6 minut na skorzystanie z prysznica. Okoliczność tę potwierdzili wszyscy przesłuchiwani na wniosek powoda świadkowie. W ocenie sądu, czas przeznaczony na kąpiel był realnym czasem na przeprowadzenie w całości zabiegu higieny ciała. Zgromadzone dowody nie pozwoliły na stwierdzenie, iż natryski były niesprawne albo, że powód z jakichkolwiek innych przyczyn został tego prawa pozbawiony.

969 W odpowiedzi na zarzut powoda odnoszący się do zbyt niskiej gramatury posiłków, strona pozwana przedłożyła dzienny jadłospis osadzonych z okresu od dnia 14.03.2011r. do 20.03.2011r. (tj. odcinka czasu, w którym powód przebywał w Areszcie Śledczym w K.), z treści którego wynika, iż posiłki wydawane osadzonym przewidywały odpowiednią kaloryczność dla określonej normy żywieniowej tj. P – norma podstawowa, L i Lc – normy opracowywane pod względem zdrowotnym, norma Tp – norma na czas transportu, nadto były zbilansowane, składając się z odpowiedniej proporcji: białka, tłuszczu i węglowodanów z dodatkiem warzyw (bez ziemniaków). Co więcej, za chybiony należało uznać zarzut powoda, iż osadzeni nie mieli dostępu do szczegółowego dziennego jadłospisu, albowiem w sprzeczności z powyższym twierdzeniem stoją zeznania świadków: W. D. (protokół z dnia 25.06.2015r., k307-308, nagranie: 00:41:10-00:41:45) i J. P. (protokół z dnia 8.02.2016r., k367-368, nagranie: 00:20:45-00:21:43), wedle których jadłospis był wywieszany na korytarzu oraz podawany do wiadomości przez radiowęzeł.

970 W odniesieniu do opieki zdrowotnej zarzut powoda sprowadzał się do zaniechań w zakresie podjęcia diagnostyki i leczenia zgłaszanych przez ww. dolegliwości wywołanych przez żylaki odbytu oraz nieprawidłowej procedury leczniczej w zakresie zgłaszanego przez ww. bólu głowy.

971 Zgodnie z art. 115 § 1 w zw. z art. 209 kkw tymczasowo aresztowanemu przysługują uprawnienia do świadczeń zdrowotnych oraz bezpłatnych leków.

972 Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, L. P. nie był pozbawiony prawa do powyższego, korzystając z wizyt lekarskich. W czasie całego pobytu w Areszcie Śledczym trwającym niewiele ponad 18 miesięcy, 25 razy korzystał z konsultacji lekarskich- co wynika z dokumentacji lekarskiej (k 131 i nast.). Z zeznań powoda wynika, iż otrzymywał farmakologiczne środki przeciwbólowe na migreny oraz czopki przeciwzapalne na hemoroidy (vide: przesłuchanie powoda L. P. – k471-474, nagranie: 01:50:32-01:58:37, 00:29:46-00:31:33, przesłuchanie powoda L. P. – k509-511, nagranie: 00:42:30-00:43:33). Spójne i rzetelne zeznania w zakresie dostępu powoda i innych osadzonych do pomocy medycznej złożyła świadek B. C. - lekarza pełniący obowiązki służbowe w Areszcie Śledczym w K. (protokół z dnia 31.03.2016r., nagranie: 00:21:15-00:51:09, 00:57:19-00:57:27, 01:04:45-01:10:25). Wskazać należy, iż bez inicjatywy dowodowej w zakresie ewentualnej opinii biegłego nie sposób jest ocenić prawidłowości postępowania strony pozwanej w zakresie zgłaszanych przez powoda dolegliwości związanych z żylakami odbytu, tym bardziej, iż nie ma dowodu na to by brak przeprowadzenia szczegółowych badań był źródłem krzywdy powoda (por. - wynika badania rektoskopii – k82, w którym nie wykryto nieprawidłowości innych aniżeli sygnalizowane przez powoda). Co więcej, gdyby w istocie skutkiem niewłaściwej opieki medycznej miał być rozstrój zdrowia , wówczas źródła roszczenia o zadośćuczynienie należałoby poszukiwać w art. 445 w zw. z art. 444 § 1 kc.

973 Powód zgłaszał zastrzeżenia do konieczności spożycia środków przeciwbólowych bezpośrednio po ich otrzymaniu. Zważyć jednak należy, iż powyższe podyktowane było obowiązującymi w Areszcie Śledczym standardami bezpieczeństwa i przeciwdziałać miało gromadzeniem przez osadzonych środków farmakologicznych.

974 Odnosząc się zaś do badań wstępnych, co do przebiegu których powód miał zarzuty, sąd ustalił, iż już następnego dnia po przyjęciu do Aresztu Śledczego w K. tj. 1.10.2009r. dokonano oceny sanitarno-epidemiologicznej powoda oraz został przyjęty przez lekarza M. K. (k 131/2, 133/2). Przyjmując za słuszne twierdzenie powoda, iż nie mógł on skorzystać z wagi, ponieważ była niesprawna, nie sposób przypisać powyższemu zjawisku znamienia czynnika wywołującego krzywdę L. P..

975 Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, iż powód otrzymywał środki higieny osobistej, w tym mydło i papier toaletowy z częstotliwością wynikającą z instrukcji tj. raz w miesiącu. Co istotne, powód nie pytał funkcjonariuszy (...) Więziennej o dodatkowe środki czystości, w sytuacji, w której mu ich już brakowało. Nie sposób zatem przypisać stronie powodowej bezprawności w sytuacji, w której zachowuje ona wewnętrzne wytyczne, przy pasywności powoda w zakresie zaspokajania swoich niezbędnych, podstawowych potrzeb na artykuły higieniczne (przesłuchanie powoda na rozprawie w dniu 19.09.2016r, k471-474, nagranie: 02:03:04-02:03:37, 02:06:42-02:07:21). W tym miejscu wskazać należy, iż w Areszcie Śledczym w K. funkcjonowała kantyna, w której osadzeni mogli nabyć podstawowe artykułu codziennego użytku, w tym środki higieniczne. Strona pozwana zapewniła zatem osadzonym alternatywny dostęp do niezbędnych artykułów w sytuacji, w której zużycie przydzielonych środków, z uwagi na tryb życia prowadzony przez osadzonego, następowało szybciej, aniżeli zgodnie z normami wynikającymi z instrukcji.

976 Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w Areszcie Śledczym w K. funkcjonowała świetlica oraz biblioteka. Osadzeni mogli korzystać ze świetlicy, gdzie do ich dyspozycji pozostawał automat do gry w tzw. „piłkarzyki” oraz stół do gry w tenisa stołowego. Z przedłożonej przez stronę pozwaną notatki służbowej z dnia 23.04.2014r.wynika, iż zajęcia kulturalno - oświatowe w odbywały się na podstawie ustalanych grafików zajęć świetlicowych. Nadto, iż w jednostce działał system radiowęzłowy, przez który nadawane były audycje radiowe ogólnopolskich oraz lokalnych rozgłośni, przekazywane komunikaty, ogłoszenia, informacje, prowadzone konkursy, odczytywane pogadanki tematyczne itp. oraz, że w świetlicy na poddaszu prowadzone były programy readaptacji społecznej, zajęcia teoretyczne w ramach kursów zawodowych, spotkania grupy Anonimowych Alkoholików oraz spotkania z przedstawicielami różnych wyznań. Osadzeni, w tym powód, mogli swobodnie korzystać i korzystali ze świetlicy oraz biblioteki. Powyższe potwierdzili zeznający w sprawie świadkowie J. B. (protokół rozprawy z dnia 11.12.2014r., k116-117, nagranie: 41:00-41:38, 42: 35-43: 25), M. L. (protokół rozprawy z dnia 19.03.2015r., k190-191, nagranie: 00:29:35-00:32:15, 00:36:26-00:38: 27, D. O. (protokół rozprawy z dnia 21.05.2016r., k267, nagranie: 00:42:34-00:44:38) , Z. L. (1) (protokół rozprawy z dnia 25.06.2015r., k 307, nagranie: 00:27:28-00:29:03), J. P. (protokół rozprawy z dnia 8.02.2016r., k367-368, nagranie: 00:25:53-00:27:00, 00:33:52-00:34:48), M. G. (akta sprawy VI Cps 19/15, nagranie: 00:13:25-00:15:28) oraz sam powód L. P. (protokół rozprawy z dnia 19.09.2016r., k471-474, nagranie: 02:12:01-02:19:53). Faktem jest, iż w bibliotece brakowało woluminów, zaś świetlica nie była zaopatrzona w TV oraz odpowiadającą liczbie osadzonych ilość gier. Zważyć jednak należy, iż urządzenie i zaopatrzenie w sprzęty sali przeznaczonej do spędzenia przez osadzonych czasu wolnego uzależnione jest ściśle od możliwości organizacyjnych oraz finansowych, jakimi dysponuje w danym okresie roku budżetowego Areszt Śledczy. W tym miejscu wskazać należy, iż priorytetowe znaczenie należy nadać takim przedsięwzięciom przeprowadzanym w areszcie, których zadaniem jest nade wszystko poprawa warunków mieszkalnych osób odbywających karę izolacji, w dalszej zaś kolejności podnoszenie standardu strefy relaksu osadzonych. Z zeznań L. P. wynika, iż regularnie wypożyczał książki z biblioteki, zaś w wskutek złożonej przez ww. skargi, zwiększyła się znacznie dostępność pozycji książkowych oferowanych przez bibliotekę aresztu. W ocenie sądu zatem, zarzuty powoda odnoszące się do braku zapewnienia przez Areszt Śledczy możliwości korzystania z biblioteki i świetlicy uznać należało za chybiony.

977 Reasumując, na podstawie art. 448 kc należało zasądzić na rzecz powoda kwotę 1 500 zł stanowiącą odpowiednią sumę zadośćuczynienia za doznaną krzywdę związaną z warunkami pobytu w zakładzie karnym w zakresie stanu sanitariatów w celach.

978 Ustawodawca w powołanym przepisie zawarł klauzulę generalną „ odpowiedniej sumy”, pozostawiając sądowi ocenę, na gruncie okoliczności danej sprawy, jaka kwota spełnia powyższy wymóg.

979 Zdaniem sądu zadośćuczynienie stanowi ekwiwalent stopnia krzywdy. Jak wyjaśnił Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 23.06.2016 r. I ACa 272/16 kwota zadośćuczynienia powinna być odczuwalna dla poszkodowanego i przynosić mu równowagę emocjonalną, naruszoną przez doznane cierpienia zaś subiektywny charakter krzywdy nie pozwala uznać za decydującą w danej sprawie dotyczącej ustalenia zadośćuczynienia za krzywdę wysokości kwot przyznawanych w innych sprawach.

980 Powyższe oznacza, że ustalenie zadośćuczynienia winno nastąpić jedynie na podstawie okoliczności danej sprawy.

981 Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, sąd uznał, iż kwota zadośćuczynienia nie może być symboliczna, winna stanowić realną wartość ekonomiczną łagodzącą skutki doznanej krzywdy. Przy ocenie stopnia krzywdy sąd miał na uwadze przede wszystkim konieczność pobytu powoda w celach cztero- i pięcioosobowych. Nie ulega wątpliwości, iż w celach tych znacznie częściej dochodziło do korzystania z toalety przez osadzonych, konsekwencją tego był zaś częsty i uciążliwy fetor. O nieprzyjemnych zapachach zeznawali zgodnie świadkowie - współosadzeni powoda. Zdaniem sądu, taka organizacja pobytu skazanego powoda przekraczała dopuszczalny stopień uciążliwości związanej z odbywaniem kary pozbawienia wolności, tym bardziej, iż osadzeni w celi spożywali posiłki. Na ocenę stopnia krzywdy nie może nie mieć także wpływu fakt, iż stara zabudowa toalet powodowała, jak podali świadkowie - że osoba korzystająca z toalety była widoczna dla pozostałych osadzonych.

982 Warunki związane ze stanem toalet nie były powodowi obojętne, zwłaszcza w kontekście stanu chorobowego w postaci żylaków odbytu i konieczności przedsięwzięcia wzmożonych zabiegów higienicznych okolic intymnych. Powyższe potwierdza wystąpienie krzywdy po jego stronie. Ponadto ustalając wysokość zadośćuczynienia sąd miał na uwadze fakt, iż poza krótkim- kilkutygodniowym okresem zajmowania celi bez współosadzonych, przez cały okres pobytu powód przebywał w celach wieloosobowych.

983 Brak jest natomiast podstaw do zasądzenia zadośćuczynienia w wysokości przekraczającej 1 500 zł. Należy zauważyć, iż zarówno w pozwie jak i w trakcie trwania procesu powód w żaden sposób nie uzasadniał wysokości zadośćuczynienia którego się domagał.

984 Ustalenie przez sąd, iż poza stanem toalet żadne z zarzutów powoda dotyczących wystąpienia krzywdy z powodu naruszenia dóbr osobistych nie potwierdziły się, już samo w sobie powoduje niezasadność kwoty objętej żądaniem pozwu.

985 Odnosząc się zaś do samej krzywdy związanej ze stanem toalet, sąd stoi na stanowisku, iż subiektywny jej charakter nie pozwala na przyznanie kwoty wyższej niż 1 500 zł.

986 Mając to na uwadze orzeczono jak w pkt I sentencji.

987 Sąd oddalił wniosek dowody w zakresie oględzin cel, albowiem jak wynika powołanych wyżej okoliczności w latach następujących po osadzeniu powoda zostały one wyremontowane, zatem nie oddają one stanu istniejącego w okresie tymczasowego aresztowania L. P.. Ponadto wobec braku inicjatywy dowodowej powoda dotyczącej opinii biegłych , dowód z oględzin cel byłby nieprzydatny dla stwierdzenia pozostałych okoliczności faktycznych tj. właściwego dostępu do światła czy wentylacji.

988 W odniesieniu do zgłoszonego dowodu z opinii biegłego psychologa powód na rozprawie w dniu 25.04.2016 r. sprecyzował, iż dotyczył on zeznań świadka A. W. ( k 393, 00:03:52)

989 Rozstrzygniecie o kosztach procesu z pkt III sentencji wynika z treści art. 100 kpc. Zasądzona kwota stanowi części stawki minimalnej wynagrodzenia pełnomocnika strony pozwanej odpowiadającej zakresowi przegrania sprawy przez powoda ( której wysokość zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych , wynosi 120 zł).

990 Art. 100 kpc w zw. z art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych stanowi podstawę nakazania ściągnięcia w pkt V sentencji części opłaty sądowej odpowiadającej zakresowi w którym powód przegrał proces, a której to opłaty od pozwu na mocy postanowienia z dnia 13.11.2013 r. I Co 2000/13 L. P. nie miał obowiązku uiścić.

991 Rozstrzygniecie z pkt IV sentencji wynika z art. 22 ³ ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych i przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu( które w sprawie ma zastosowanie z mocy § 22 rozporządzenia MS z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu i § 22 rozporządzenia MS z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu).

992 Zgodnie z jego § 10 ust. 1 pkt 25 w zw. z § 15 wym. rozporządzenia z roku 2002 należało przyznać pełnomocnikowi z urzędu powoda kwotę 180 zł ( 150% z stawki minimalnej 120 zł) z uwagi na nakład pracy. Kwota ta podlega zwiększeniu o stawkę podatku VAT w wysokości 23% z tejże sumy tj. 41,40 zł zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia. Ponadto przyznano pełnomocnikowi zwrot wydatków zgodnie z przedłożonym spisem.